Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/2416 K.2025/116

Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/10/2024 tarih, 2024/699 Esas, 2024/942 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, kredi alacağına yönelik yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine yöneliktir. İlk derece mahkemesince, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK.'nun 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Somut olayda; davalı aleyhine davacı tarafından ödenmeyen krediye dayalı alacağın tahsiline yönelik icra takibi başlatıldığı, takibe yönelik davalının süresi içerisinde yaptığı itiraz üzerine takibin durdurulduğu, yasal (1) yılık hak düşürücü süre içerisinde eldeki dava ile davalının itirazın iptalinin talep edildiği, akabinde yargılama sırasında Adana 7. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024/402 Esas ve 2024/450 Karar sayılı ilamı ile eldeki davaya konu edilen icra takibinin iptal edildiği,

İlk Derece Mahkemesi'nce, mevcut durum uyarınca usulüne uygun ve geçerli bir icra takibinin bulunmasının itirazın iptali davasının görülebilmesi için özel dava şartı olduğu, eldeki davada, itirazın iptali istemine konu takibin iptal edilmesi sebebiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İtirazın iptali davası. 2004 sayılı Kanun'un 67 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre; geçerli bir ilamsız takip yapılmış olması, borçlunun bu takibe süresinde itiraz etmesi, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren alacaklının, bir yıl içinde mahkemeye başvurmuş olması yasal koşullarının gerçekleşmesi gerekir.

Takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı açılan itirazın iptali davasının konusu, icra takibine konu edilen alacaklar olup, davanın amacı itirazla duran takibin devamını sağlamaktır. Bu dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tâbidir. Davalı borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da bu dava içinde ancak cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır.

Eğer cevap süresi içinde borçlu diğer itirazlarını ileri sürmezse mahkeme bunları kendiliğinden göz önüne alamaz, takibe itiraz edilirken bildirilen sebeplerle sınırlı araştırma yapmak durumunda kalır. İtirazın iptali davası; icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır.

Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (Yargıtay 11. HD. 21/11/2023 tarih ve 2022/4848 E. - 2023/6750 K. Sayılı ilamı da bu yöndedir).

İtirazın iptali davasının görülebilmesi, usulüne uygun şekilde yapılmış ve geçerli bir icra takibinin varlığına bağlıdır. Ortada, geçerli bir takibin bulunmadığı durumlarda, itirazın iptali davasının görülebilmesine usulen olanak yoktur. İcra Müdürlüğü'nün yetkisine itiraz edilen hâllerde, bu itiraz usulünce incelenip sonuçlandırılmadığı müddetçe açıklanan şekilde geçerli bir takibin bulunmayacağı açıktır(Yargıtay HGK 03/05/2023 tarih ve 2022/(23)6-449 E. - 2023/395 K. Sayılı ilamı da bu yöndedir).

Görüldüğü üzere itirazın iptali davası, icra takibine sıkı sıkıya bağlı; itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte maddi hukuk ilişkisinin de incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (Hukuk Genel Kurulunun 17.06.2021 tarihli ve 2017/11-1299 Esas, 2021/779 Karar sayılı ilamı da bu yöndedir).

2004 sayılı İİK'nin 67. maddesinde düzenlenen itirazın iptali davasının görülebilmesi, usulüne uygun şekilde yapılmış, geçerli bir icra takibinin varlığına bağlıdır. Ortada, geçerli bir takibin bulunmadığı durumlarda, itirazın iptali davasının görülebilmesine usulen olanak yoktur. Bir başka anlatımla, usulüne uygun, geçerliğini devam ettiren icra takibinin varlığı itirazın iptali davasının görülmesi için gerekli olan özel dava şartıdır. 6100 sayılı HMK 'nın 115. maddesinde; dava şartının mevcut olup olmadığını mahkeme, davanın her aşamasında kendiliğinden gözetmeli, tamamlanması mümkün olmayan dava şartı eksikliğinin varlığı halinde ise davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermelidir.

Bu halde, eldeki davada itirazın iptali istemine konu Adana Banka Alacakları İcra Dairesi'nin 2024/38238 Esas sayılı takip dosyasının davanın görüldüğü sırada Adana 7. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024/402 Esas ve 2024/450 Karar sayılı ilamı iptal edilmesi karşısında davanın görülebilmesi için gerekli olan dava şartı ortadan kalktığından bahisle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi, işbu takibin iptaline dair karar kesinleşmediğinden mümkün olmadığından yazılı gerekçe ile davanında reddine karar verilmesi bu aşamada doğru görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş; Adana 7. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024/402 Esas ve 2024/450 Karar sayılı ilamının akıbeti ve bu akıbetin kesinleşmesini bekletici mesele yapmak suretiyle sonucuna göre hüküm kurulmasıdır.

Bu açıklamalar altında istinaf isteminin kabulü ile Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

... · Başkan · ... ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... ¸e-imzalıdır