Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/40 K.2024/779

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/10/2023 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... Lojistik Kargo ve Ticaret A.Ş.'nin yürüttüğü taşıma işleri kapsamında doğabilecek olası rizikoları yurtiçi taşıyıcı mali mesuliyet sigortası abonman sözleşmesi ile teminat altına aldığını, ... Tic.

A.Ş.'ye ait ürünlerin ...'den ...'a taşınması işi ana nakliyeci olan sigortalı tarafından üstlenilmiş, emtianın nakliyesi için davalı ... ile anlaşıldığını, fiili taşıması devredilmiş olan emtia ...'den davalı ... adına kayıtlı, dava dışı ... sevk ve idaresindeki ... - ... plakalı çekici-dorseye 01/12/2021 tarihinde yüklendiğini, en geç 03/12/2021 tarihine kadar alıcısına ulaşması gerekirken, 13/12/2021 tarihine emtianın alıcısı tarafından gelen telefon üzerine ürünlerin halen teslim edilmediği bilgisi alındığını, bunun üzerine dava dışı sigortalı yetkilisinin,

araç sürücüsü olan ... aradığını ve ürünlerin teslim edilip edilmediğini sorduğunu, ...'un ürünleri teslim ettiğini, teslim evraklarının resimleri göndereceğini söylediğini, ancak sonrasında teslim evrakını göndermediğini ve hiçbir şekilde kendisine ulaşılamadığını böylece ürünlerin sürücü tarafından çalındığının anlaşıldığını bunun üzerine davacı sigortalısının uğradığı zarar hasar miktarına istinaden poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak toplam 200.000,00.TL'lik ödeme yapıldığını, böylelikle davacının sigortalısının "kanuni halefi" olduğunu, davalı ..., meydana gelen zarardan taşıyıcı ve işleten sıfatı ile sorumlu olduğunu,

davalı ... firması, taşımanın yapıldığı aracın N2 yetki belgesi sahibi olarak sorumluluk sahibi olduğunu belirterek davacı vekili davanın kabulü ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını arz ve talep etmiştir.

Davalı ... Kargo Taşımacılık Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle.

Arabuluculuk sürecinin bildirilmediğini, usulüne uygun bir arabuluculuk sürecinin yürütülmediğini, zamanaşımı ve hak düşürücüsü süre itirazlarının bulunduğunu, ...'den ...'a ... marka eşyaların taşınması amacıyla emtianın nakliyesi için davalı ... ile anlaşıldığı, davalı ... adına kayıtlı şoför ... sevk ve idaresindeki ...-... plakalı araca 01/12/2021 tarihinde yüklendiğini, 03/12/2021 tarihine kadar alıcısına uluşması gereken emtianın, 13/12/2021 tarihinde emtianın alıcısı dava dışı firma tarafından telefonla haber edilerek kendisine ulaşmadığını bildirdiği,

müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını ve doğan zarardan sorumlu tutulamayacağını, taşımanın müvekkilinin kontrolünde ve bilgisi dahilinde yapılmadığını bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle. Zamanaşımı ve hakdüşürücü süre itirazlarının bulunduğu, ... 29/03/2022 tarihinde .... İcra Müdürlüğü'ne gönderdiği borca itiraz dilekçesinde açıkça, ...

İcra Müdürlükleri'nin yetkisine de itiraz ettiğini, ikamet adresi olan ... ilinde icra takibinin başlatılması gerektiğini bildirdiğini, ikametgah adresi ... ili olan davalı aleyhine açılmış olan icra takibi ve itirazın iptali davasının, ... ilinde açılması usule aykırı olduğunu, davalı tarafın ikamet yeri olan ... ilinde, ...

Mahkemeler'inde görülmesini talep ettiklerini, görevli Mahkemenin Sulh Mahkemesi olduğunu, davalının husumet ehliyeti olmadığını, taşımanın gerçekleştirildiği kamyonunu dava dışı olan ...'ya kiraladığını, işleten sıfatına haiz olmadığını, aracı kendi nam ve hesabına işleten kiracının, işleten sıfatına haiz olacağının sabit olduğu, bu sebeple araç işleten sıfatına haiz kişi olan ... oluşan bütün zararlardan mesul durumda olduğunu, dava dışı ...

Lojistik ile davalı arasında akdedilmiş bir sözleşmenin bulunmadığını, ceza soruşturma dosyasında takipsizlik kararı verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derce Mahkemesinin kararında özetle; dava dışı sigortalı ... Lojistik Kargo ve Ticaret A.Ş'nin Ticaret Sicili'ndeki adresinin dava tarihi itibariyle "... olduğu, fiilî taşıyıcıya karşı açılacak davanın asıl taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabileceği, davacının sigortalısı asıl taşıyıcı olduğundan, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, somut olayda kesin yetki hali söz konusu olmadığından, yetkili yerde dava açılmasına rağmen yetkisizlik kararı verilemeyeceğini bu nedenle karşı yetkisizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI/DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; 09/02/2023 tarihinde ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde işbu davayı açtıklarını, ...'ün bu davayı görmeye yetkili mahkemenin Adana Ticaret Mahkemesi olduğu yönünde karar verdiğini, davalıların yerleşim yerinin ... olduğunu, dava konusu ihtilafın bir taşıma sözleşmesinden kaynaklandığını, davacının taşımanın başladığı veya sonlandığı yer mahkemesinde dava açabileceğini, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de davasını açabileceğini, belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklı takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ... . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkisizlik kararına karşılık 10/10/2023 tarihli kararla görevli ve yetkili mahkemenin ... .Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu kabul edilerek karşı yetkisizlik kararı verilmiştir.

Mahkemelerin yetkisi HMK'nın 5 ve devamı maddelerinde, yetki itirazının ileri sürülmesi ise HMK.'nın 19.maddesinde düzenlenmiştir. HMK.'nın 19. maddesinde; “(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3)Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.” hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda, yurtiçi taşıyıcı mali mesuliyet sigortası abonman sözleşmesi uyarınca, dava dışı sigortalı asıl taşıyıcıya ödenen bedelin, davacı sigortacı tarafından taşıma sözleşmesi uyarınca fiili taşıyıcıdan rücüen tahsiline dayanan işbu davanın ikame edildiği, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce haksız fiilin gerçekleştiği yerin kendi yargı sınırları içerisinde olmadığı, davalıların ikametgahının ... olması, ... ve ... İlçesi'nin de ...

Adliyesi yargı çevresi içerisinde olması nedeniyle mahkemelerinin yetkisiz olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verildiği, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmadığı ve başvurulmadan kararın kesinleştiği, yetkisizlik ile gelen dosyada ....

Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından fiilî taşıyıcıya karşı açılacak davanın, asıl taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde, asıl taşıyıcıya karşı açılacak davanın da fiilî taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği düzenlemesi gereğince istinafa konu mahkeme kararında davacının sigortalısı asıl taşıyıcı olduğundan, ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğundan bahisle karşı yetkisizlik kararı verildiği ve işbu kararın da istinaf kanun yoluna taşındığı anlaşılmıştır.

Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklı zararın tazmini istemine ilişkin olup, somut olayda mahkemece re'sen uygulanması gereken bir kesin yetki kuralı bulunmamaktadır. Bu durumda davalının geçerli bir yetki itirazının bulunduğunun kabulü için, süresinde verilmiş bir cevap dilekçesi olması ve yetki itirazında bulunan dilekçesinde, yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirmesi gerekmektedir. Davalı yanın ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yönelik yetki itirazı bulunmadığı gibi kesinleşmiş ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkisizlik kararı ile davaya bakan .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne herhangi bir cevap dilekçesinin de sunulmadığı, bu halde de usulüne uygun bir yetki itirazı bulunmadığından bu durumun mahkemece dikkate alınmadan yargılamaya devam edilmesi gerektiği açıktır.

(Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 14.03.2012 tarih, 2011/13291 E., 2012/4109 K. Sayılı ilamı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.04.2014 tarih, 2013/19-1520 E., 2014/524 K. Sayılı ilamı da bu yöndedirler)

Açıklanan tüm bu hususlara göre dava, kara taşımacılık sözleşmesinden kaynaklı maddi zararın rücusuna ilişkin olup, bu tip davalarda HMK 114/1-ç maddesinde düzenlenen dava şartı niteliğinde kesin yetki hali mevcut değildir. Kamu düzenine ilişkin yetki kuralları hariç, yetki itirazı olmadan mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

Dolayısıyla davalı tarafından ilk itiraz olarak Yasa'nın aradığı şekle uygun bir yetki itirazı bulunmadığından, mahkemece; işin esasına girilip hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yetkisizlik kararı verilmiş olması doğru olmamış, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1.a.3.maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılarak yargılamaya devam edilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır. Üye e-imzalıdır. Üye e-imzalıdır. Katip e-imzalıdır.