Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/1172 K.2025/1391

... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... -...-

VEKİLİ

Av. ...- ...

DAVANIN KONUSU

Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 07/07/2025

YAZIM TARİHİ : 07/07/2025

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/02/2025 tarih, 2024/324 Esas, 2025/164 sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; kooperatif üyeliğinin iptal edildiğinin tespiti ve tescili istemine ilişkindir.

Davacı kooperatif; Mersin 2.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2020/183 E. 2023/2757 K. sayılı 07.12.2023 tarihli kararı ile davalı ... üyeliğinin usulsüzlüğünün tespitine karar verildiği ve hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, dolayısıyla; davalı ... üyeliğinin usulsüzlüğünün tespitine hükmedildiğinden bahisle (622) No'lu ... üyeliğinin iptalinin tesciline gerektiğini ileri sürmüş, davalı ise; haksız davanın reddi gerektiğini savunmuş, yazılı gerekçe ile mahkeme tarafından davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiş, işbu karar karşı davacı kooperatif tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı kooperatifin açtığı işbu dava tespit hükmü talebini ihtiva etmektedir.

6100 Sayılı HMK'nın 106. maddesinde düzenlenen tespit davaları, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır ve eda davasının öncüsü durumundadır. Henüz koşulları tamam olmadığı için açılamayan eda davası için ilerdeki hukuki ilişkinin açıklığa kavuşturulması bakımından, kesin delil olarak kullanılmak üzere tespit davası güncel bir yarar var ise açılabilir.

Tespit davasının konusu maddi vakıalar değil, yalnız hukuki ilişkiler olabilir ve hukuki ilişkinin var olup olmadığının hemen tespitinde davacının güncel bir yararı bulunmalıdır. Hukuki yararın varlığı, dava koşulu niteliğinde olup; mahkemece, kendiliğinden gözönünde tutulur. Dava, hakkın ihlali nedeniyle mahkemeden hukuki korunma istemidir. Dava hakkı da, hukuki yarar ile sınırlıdır.

Davacı, ihlal edildiğini ileri sürdüğü hakkını elde edebilmek için mahkeme kararına muhtaç bulunmalıdır. Bu bağlamda, hukuki korunmada (davada), zorunluluk olmalıdır. Tespit davası ile istenen hukuki korunma, eda davası ile tamamen elde edilebilecekse o zaman davacının ayrı bir tespit davası açmasında hukuki yararı yoktur. Îdeal veya geleceğe dönük bir yarar yeterli değildir.

Kural olarak, eda davalarında hukuki yararın varlığı asıldır ve ayrıca bu yönde bir ispat yükümlülüğü yoktur. Eda davası ile aynı zamanda davanın dayandığı hakkın veya hukuki ilişkinin var olduğunun tespiti de hüküm altına alınır ve buna bağlı olarak eda emrini kapsar. O halde eda davası açmak mümkün ise tespit davası açılamaz. Tespit davalarında ise; hukuki ilişkinin varlığının, hemen tespit edilmesinde davacının korunmaya değer bir hukuki yararının bulunması gerekir.

Bu da, üç şartın birlikte varlığına bağlıdır.

a)Davacının bir hakkı veya hukuki durumu, güncel (halihazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı; b)Bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalı; c)Yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen (icraya konulamayan) tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır. [Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi 13/04/2015 tarih, 2015/2728 Esas - 2015/2508 Karar sayılı ilamı da aynı yöndedir]

Somut olayda, davalı ... üyeliğinin usulsüzlüğünün tespitine hükmedildiğinden bahisle (622) No'lu ... üyeliğinin iptalinin tesciline karar verilmesi talep edilmesine karşın, Mersin 2 ATM nin 2018/35 E. Sayılı dosyası ile birleşen Mersin 1 ATM 'nin 2018/184 E. Sayılı dosyasında; davacının ..., davalının işbu dosya davacısı ... olduğu, dava konusunun ...'ın kooperatif ortaklığından ihraç olduğundan bahisle genel kurulda alınan ihraç kararının iptali istemine ilişkin olduğu, dosyanın derdest olduğu,

Mersin 2. ATM'nin 2018/85 E. Sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılama sonucu davalının kooperatif üyeliğine ilişkin durum kesinleşeceğinden ve davacının genel kurulca alınan ihraç kararının ardından, usulsüz üyeliğin tespitini istemekte 6100 sayılı HMK'nın 114. maddesine göre hukuki yararı bulunmadığından yerel mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Her ne kadar davacı tarafça bu karar istinaf kanun yoluna taşınmış ise de.

HMK'nın 106. maddesinde düzenlenen işbu dava gibi tespit davalarının konusu maddi vakıalar değil, yalnız hukuki ilişkiler olabileceği, Mersin 2. ATM'nin 2018/85 E. Sayılı dosyası üzerinden üyeliğin devam edip etmediğinin hali hazırda dava konusu olduğu, bu dava ile üyeliğin devam edip etmediğinin ortaya konacağı, üyeliğin sona erdiği tarihin tespitinde davacının HMK'nıın 106/2. madde hükmünde belirtilen korunmaya değer güncel bir yararının bulunmadığı ve buna dair somut bir gerekçenin ispat da edilemediği gözetilerek,

davanın HMK'nın 114/1-h ve 115/2. madde hükümleri uyarınca usulden reddine dair verilen kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... ¸e-imzalıdır