Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/1460 K.2025/1315

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/12/2024 tarih ve 2024/631 esas 2024/1071 karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, Ticari Satımdan Kaynaklana Alacak talebine ilişkindir.

Davacı tarafından, taraflar arasında 250.000 Kg Kanada Menşeli yeşil mercimeğin 232.500 USD bedelli satışı konusunda sözleşme imzalandığı, davalı ile yapılan bu sözleşmeye dayanarak emtianın toplam 387.500 USD bedelle dava dışı ... satışı hususunda anlaşma sağlandığı, davalının, sözleşmeye göre 05 Ekim 2023 - 05 Kasım 2023 tarihleri arasında emtiayı teslim etmesi gerekirken teslim etmediği gbi, bu hususta verilen ek süreye rağmen edimin ifa edilmediği, bu nedenle dava dışı şirketle imzalanan sözleşmeye konu malın teslimini yapamadığı ve zarara uğradığı iddia edilerek,

toplam 4.867.500.TL alacağın davalıdan tahsili talep edilmiş, davalı ise, taraflar arasındaki sözleşmede tahkim şartı bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin Türkçe olmaması nedeniyle geçersiz olduğunu, dava dışı şirketle olduğu iddia edilen ticari ilişkinin gerçekte var olmadığını, davanın usulden ve esastan reddini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile tahkim itirazının kabulü ile davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkındaki 805 sayılı Kanun’un 1. maddesinde; “Türk tabiiyetindeki her nevi şirket ve müesseseler, Türkiye dahilindeki her nevi muamele, mukavele, muhabere, hesap ve defterlerini Türkçe tutmaya mecburdurlar.” denildikten sonra 4. maddede, “bu Kanun’un mevkii meriyete vaz’ından sonra birinci ve ikinci maddeler ahkamına muhalif olarak tanzim kılınmış olan evrak, vesaik, şirket ve müesseseler lehine nazarı itibara alınmaz.” hükmü getirilmiştir.

805 Sayılı İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkındaki Kanun'un 1. maddesi Türkiye Cumhuriyet taabiyetindeki şirket ve müesseselerin ülke içindeki her türlü sözleşmeleri hesap ve defterlerini Türkçe olarak düzenlemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaksızın düzenlenen sözleşmeler ise aynı Kanun'un 4. maddesine göre geçersizdir (Yargıtay 11. HD., 05/02/2019 tarih, 2017/5003 E., 2019/842 K.).

Bu açılamalara göre, Türk tabiiyetindeki şirketlerin her çeşit sözleşmeyi Türkçe yapması zorunlu olduğundan, yabancı bir dilde yapılmış bir sözleşmenin (geçerli olup olmadığı tartışılmaksızın) tahkim şartına ilişkin kısmı geçersiz olacaktır.

Tüm dosya kapsamından, ilk derece mahkemesince, taraflar arasında imzalanan 12/03/2023 tarihli sözleşmedeki tahkim başlığı altında "..." olarak tahkim yerinin kararlaştırıldığı ve bu kuralın tahkim şartı olduğu, MÖHUK 47 ve HMK 114/1-a maddeleri uyarınca Türk Mahkemeleri'nin yargı hakkı bulunmadığı ve bu hususun dava şartı olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin milletler arası yetki itirazının kabulü ile davanın HMK 114/1 a maddesi yollamasıyla 115/2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş ise de, 805 sayılı Kanun'un 1. maddesinde "Türk tabiiyetindeki her nevi şirket ve müesseseler,

Türkiye dahilindeki her nevi muamele, mukavele, muhabere, hesap ve defterlerini Türkçe tutmağa mecburdurlar." şeklinde düzenleme bulunduğu, Türk tabiiyetinde tüzel kişi olan taraflar arasında düzenlenen 12/03/2023 tarihli sözleşmenin tahkim başlığı altında "... " ibaresinin yer aldığı, sözleşmede uyuşmazlıkların ...

Tahkim heyetince çözümleneceğine dair hükmün İngilizce dilinde kaleme alındığı, bu nedenle, aynı Kanun'un 4. maddesi uyarınca geçersiz olduğu, taraf şirketler arasında yabancı dilde yazılmış ve emredici yasa hükmüne aykırı olduğundan geçersiz olan sözleşme hükümlerine değer verilemeyeceği, bu nedenle mahkemece, davacı ile davalı şirket arasında tahkim şartını içeren sözleşmenin yabancı dilde düzenlenmiş olması nedeniyle, yukarıda sözü edilen yasa gereğince tahkim şartının geçersiz olduğu değerlendirilerek,

davalının tahkim itirazının reddedilmesi ve davadaki uyuşmazlığın BK. hükümleri çerçevesinde ele alınması ve tarafların hukuki durumunun bu çerçevede tayin ve takdir edilmesi gerekirken, davanın, geçersiz sözleşmedeki tahkim şartı nedeniyle usulden reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip