Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2026/243 K.2026/551

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/01/2026 tarih, 2025/1153 Esas ve 2026/37 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin çalıştığı mali müşavirin yanında çalışan ...'ın müvekkili şirketin 2024 yılına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterini fiziki olarak müvekkiline teslim etmediğini ve bu defterlerin zayi olduğuna belirterek anılan defterlerin zayi olduğuna dair karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/01/2026 tarih, 2025/1153 Esas ve 2026/37 Karar sayılı kararında, olağan hal veya bir afet durumu bulunmadığı gibi hırsızlık suçunun da söz konusu olmadığının anlaşıldığını, davacı taraf muhasebecisinin defterleri kaybettiğini belirttiğini, muhasebecinin defterleri kaybetmesinin davacının özenle muhafaza ve dikkat yükümlülüğünün yerine getirdiğini göstermeyeceğini, zira davacının çalışanı tarafından defterlerinin kaybedildiğini, o halde tacirin basiretli davranmak zorunda olması ve defterlerin muhafazası adına özen yükü ile yüklenmiş olduğunu, bu nedenlerle; davacı tarafın beyanları mahkemece kanunun aradığı şartlar içerisinde değerlendirilmediğinden davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; defterlerin teslim edildiği ... ve ...'ın müvekkil şirketin çalışanları olmadığını, zayi belgesi verilmesi istenen defterlerin müvekkilin hiçbir kusuru olmaksızın hakkında suç duyurusunda da bulunulan ... ve ...'ın elindeyken kaybolduğunu, kaldı ki TTK'nın 82/7.

Maddesinde ki zayi belgesi verilmesi için gereken nedenler tahdidi olarak sayılmadığını, defterlerin zorunlu inceleme ve muhasebe işlemlerinin yapılması adında bu işleri yapmakla görevli olan muhasebeciye verildiğini, ... Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuş olup soruşturma 2025/71242 esasında yürütüldüğünü, mahkemece bu soruşturmanın neticesinin beklenmediğini, yargılama aşamasında dinletilen tanığın anlatımına itibar edilmediğini, bu nedenlerle; ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/1153 esas, 2026/37 karar sayılı ve 12/01/2026 tarihli ilamının kaldırılmasına ve müvekkil şirkete zayi belgesini verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/01/2026 tarih, 2025/1153 Esas ve 2026/37 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, TTK'nın 82/7. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine dair karar verilmiş ve davacı vekili tarafında istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 s. TTK'nın 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilânçolarını, ara bilânçolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." şeklinde;

6102 s. TTK'nın 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Kanun'da yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır (YHGK. 5.10.1984 tarih, 82/11-852 E, 84/788 K).

Türk Ticaret Kanunu, tacire, bütün ticari faaliyetlerinde, basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü getirmiştir. Dosyada talep eden ticaret şirketi olmakla, tacirdir. TTK'nın 18/2. maddesi gereği. Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

Basiret, sağduyu, ilim, tecrübe ve feraset ışığıyla görüp sezmeye ve bilip değerlendirmeye esas teşkil eden konuları etraflıca ve tam olarak kavrayabilmedir (KARAHAN, Sami, Ticarî İşletme Hukuku, 6102 Sayılı TTK. ile 6098 Sayılı TBK. ve 6100 Sayılı HMK‟ya Göre Güncellenmiş 20 Baskı, Konya 2011, s. 86; AYHAN, Rıza, Ticarî İşletme Hukuku, Ankara 2007, s. 203).

Basiret, tacirin ticari işletmesiyle ilgili olarak, fiili ve hukuki işlemlerde göstermesi gereken dikkat, tedbir ve objektif özen yükümlülüğü demektir. Tacir, tüm bu hukuki ve fiili işlemlerini yaparken, ticari hayatın gerektirdiği tüm tedbirleri almalı ve meydana gelebilecek değişmeleri önceden tahmin etmeye çalışarak yükümlülük altına girmesi gereklidir.

Tacirden beklenen basiretin ne olduğu kanundan değil ticari hayattan, özellikle ticari teamüllerden çıkartılabilir (KİZİR, Mahmut., "Yargıtay Kararları Işığında Basiretli İşadamı Gibi Hareket Etme Yükümlülüğünün Sözleşmenin Değişen Şartlara Uyarlanmasına Etkisi", Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 19 Sayı: 2 Yıl: 2011, s. 245-283).

Somut olayda Mahkemenin de kabulü olduğu üzere, olayın nasıl meydana geldiğine dair bir delil sunmadığı gibi zayi iddiasını da inandırıcı delillerle ispatlayamamıştır. Basiretli iş adamı gibi davranılmasına rağmen 2024 yılına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinin zayi olduğuna yönelik bir delil dosyada mevcut değildir. Mahkemenin, zayi iddiasına yönelik şartların oluşmadığına yönelik kabulü yerindedir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı (talep eden) vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır