Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2026/298 K.2026/512

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas, ... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Dava dilekçesinde özetle; müvekkili banka'nın ... şubesinde birçok senetin kaybolması dolayısıyla tekrar tedavüle girme riski olduğunu, bundan dolayı söz konusu senetler için ödeme yasağı çıkarılmasını talep etmekle, senedin tedavül kabiliyeti oluğundan senedin zayi olduğuna dair karar alınana kadar tedbir alınamadığı takdirde, müvekkil banka açısından telafisi güç zararlar doğma ihtimali yüksek olduğundan söz konusu senetler için tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini ve devamında senetlerin iptaline karar verilmesini talep etmektedir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; Davacı bankanın yetkili hamil olduğu istem konusu evrakın ziyaa uğradığı kanaatine varılmıştır. Yapılan ilanlara karşılık evrak mahkememize sunulmamıştır. Bu nedenle davanın kısmen kabulü ile, istem konusu bonolardan ... tarafından düzenlenen, ..., ... tanzim tarihli, ... ödeme tarihli, 10.000,00.TL bedeli ve ... tarafından düzenlenen, ..., ... tanzim tarihli, ... ödeme tarihli, 10.000,00.TL bedeli olan senetlerin kıymetli evrak vasfını koruduğundan bu iki bono için istem kabulüne, diğer senetler yönünden reddine karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, Türk Ticaret Kanunu'nun madde 749. maddesinde, poliçeyi kabul edene karşı ileri sürülecek poliçeden doğan istemler vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zaman aşımına uğradığını, zamanaşımı süresinin geçmesiyle senet borçluları sadece alacaklılara karşı zaman aşımı def'i ileri sürmek hakkı elde ettiğini, zamanaşımı def'i kambiyo senedinin vasfını etkilemediğini, Yargıtay kararlarında da kanunda belirtilen zamanaşımı sürelerinin geçmesiyle birlikte borçlu tarafından henüz zamanaşımı def'inin ileri sürülmediği aşamada kambiyo senedi vasfının devam ettiğini,

alacaklanın kambiyo hukuku kapsamında talepte bulunabileceği, zaman aşımı def'inin ileri sürülmesi sonrasında artık kambiyo hukukuna dayanılamayacağı için zaman aşımına uğramış kambiyo senedinin kambiyo vasfını kaybedeceğini, dosyadaki senetler için borçlular zaman aşımı def'inde bulunmadığından tüm senetlerin kambiyo senedi niteliğinin devam ettiğini, içtihatlarda da belirtildiği gibi senetlerin kambiyo vasfı kendiliğinden sona ermeyeceğini, senetlerin tedavüle girme tehlikesi bulunduğunu, müvekkili banka açısından cirosu olması sebebiyle telafisi geç zararlara yol açabileceğini belirterek,

ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını tüm senetler yönünden davanın kabulüne karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

Senet bilgileri, Banka kayıtları, her türlü yasal delil.

GEREKÇE

Dava, bonoların iptali istemine ilişkindir. Davacı tarafından, dava dilekçesinde belirtilen 26 adet senet için kaybedildiği belirtilerek senetlerin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

İlk derece mahkemesince davanın 2 senet yönünden kısmen kabulüne, diğer senetler yönünden davanın reddine karar verilmiş ve işbu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüte sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır (Yargıtay 11. HD'nin ..., E. ..., K. ...; ..., E. ..., K. ... tarih ve sayılı kararları)

Mahkemece dava konusu 24 adet senet için zamanaşımı süresinin geçtiğinden bahisle kıymetli evrak niteliğini kaybettiğinden red kararı vermiştir. Ancak zamanaşımı bir itiraz değil, def'i olduğundan kural olarak hakim tarafından re'sen göz önüne alınamaz. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir.

Bununla birlikte senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması iptal kararı verilmesine engel değildir. Buna göre mahkemece, TTK 818. maddesinde yer alan atıf gereğince çekler hakkında da uygulanması gereken TTK 757-765. maddelerinde düzenlenen poliçenin iptaline ilişkin yasa hükümleri gereğince işlem yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Zira çek iptali davalarında zamanaşımı söz konusu değildir.

İlk derece mahkemesi tarafından dava konusu 26 adet çek için ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilanların yapıldığı, dava konusu çeklerin bankaya ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesi tarafından davanın tüm senetler yönünden kabulüne karar verilmesi gerekir iken iptali istenen 24 adet çek için kıymetli evrak vasfında olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararının kaldırılarak davanın kabulü ile dava konusu yirmi altı adet bono yönünden zayi nedeniyle iptaline yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

- ZAYİ OLMASI NEDENİYLE İPTALİNE

5)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.TL harçtan peşin alınan 615,40.TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

6)-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

7)-Davanın niteliği gereği davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

İstinaf incelemesi yönünden;

1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 732,00.TL harcın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya İADESİNE,

2-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

3-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca peşin alınan ve kullanılmayan gider avansının ilk derece mahkemesine İADESİNE,

4-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince davacı vekiline tebliğine,

Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nin 362/1-ç maddesi gereğince kesin olmak üzere 13.03.2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Başkan Üye Üye Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır