Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/1505 K.2025/701

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 04/05/2023 Tarih ve 2022/498 Esas - 2023/189 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraflar tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin ... nezdinde gerçekleştirdiği 2021/139117 sayılı "şekil" ibareli 7.sınıf "süpürgeler" emtialarına ilişkin marka tescil başvurusunun Markalar Dairesi Başkanlığı kararı ile SMK'nın 5/1-b, c maddeleri gereği re'sen reddedildiğini, bu ret kararına karşı yaptıkları itirazın bu kez ...

YİDK'nın 2022-M-12750 sayılı kararı ile nihai olarak reddedildiği, oysa davacının kurulduğu 1988 yılından beri küçük ev aletleri ve profesyonel temizlik makineleri sektöründe geniş ürün yelpazesi ile tanınmış ve güvenilir bir firma olduğunu, zira davacının tanınmış bir ürününün görselini ihtiva eden bu markanın markasal hüviyette ayırt ediciliğinin yüksek olduğunu, ayrıca bu şeklin tasviri/tanımlayıcı olduğundan da bahsedilemeyeceğini, davacının bu şekil markasına konu süpürgelerle ilgili olarak yoğun bir reklam kampanyası eşliğinde uzun süredir tanıtım yaptığını, günümüzde bu süpürge şeklinin davacı ile özdeşleştiğini,

nitekim davacının 20 yıldan fazladır piyasada olan “...” adlı ürünlerinin şeklinin davacı adına tescil başvurusundan önce kullanım yoluyla ayırt edicilik kazandığını, SMK m. 5/2 kapsamında reddinin mümkün olmadığını ileri sürerek, 2021/139117 sayılı "şekil" ibareli başvurunun reddine dair ... YİDK'nun 2022-M-12750 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, dava konusu markanın, redde konu emtialar bakımından ilgili tüketiciler tarafından belirli bir ticari kaynağa ait bir işaret olarak algılanmamakla birlikte, markanın asli işlevi olan belirli bir işletmeye ait mal ve hizmetleri, diğer işletmelere ait benzer mal ve hizmetlerden ayırt etmeyi sağlama işlevini yerine getiremediğini, zira başvuruya konu şeklin herkesçe bilinen ve birçok üretici tarafından kullanılan elektrikli bir süpürge şekli olduğunu, davacının dava konusu markaya kullanım sonucu ayırt edicilik kazandırıldığı iddialarını ispat için yeterli delil sunamadığını, kaldı ki başvuruya konu şeklin yüksek tanımlayıcı niteliği sebebiyle çok yoğun kullanımla dahi ayırt edicilik kazanmasının mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, dava konusu işaretin tanımlayıcı nitelikte olmadığı, somut ayırt ediciliği haiz bir işaret olduğu, markasal anlamda kullanımı sonucu ayırt edici nitelik kazanmış olduğuna dair marka işlem dosyasında yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne, ... YİDK'nun 2022-M-12750 sayılı kararının iptaline karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, müvekkiline ait şekil markasının tüm ülke çapında, uzun yıllardır ve yoğun şekilde kullanıldığını, bu kullanım yoluyla da ayırt edici hale geldiğini, müvekkilinin dava konusu ürünü ... adıyla satışa sunduğunu, 2005-2021 yılları arasında 4.268.492 adet satıldığını, dava konusu marka şekil markası olduğundan faturalarda görseline yer verilmesinin beklenemeyeceğini, faturalarda ... adıyla yer aldığını, mahkemenin, dava konusu markanın kullanım yoluyla ayırt edicilik kazandığının ispat olunamadığı yönündeki kabulünün doğru olmadığını ileri sürerek, kararın markanın kullanım yoluyla da ayırt edici hale gelmediği yönündeki gerekçe yönünden kaldırılarak, talepleri gibi davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde, başvuruya konu şekil herhangi bir ayırt edici özelliğe sahip olmadığından SMK kapsamında marka olabilme vasfının bulunmadığını, işletmesel kaynağa işaret edecek nitelik taşımadığını, başvuru kapsamındaki "elektrik süpürgeleri" emtiası için herkesin kullanımına açık, tanımlayıcı nitelikte bir görsel olduğunu, ilgili tüketici kesiminin söz konusu şekli doğrudan süpürge olarak algılayacağını, piyasadaki kullanım yoğunluğunun da bu durumu değiştirmeyeceğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

1- Dava, marka YİDK kararının iptaline istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, her ne kadar davacı tarafça, dava konusu şeklin SMK'nın 5/2 maddesi kapsamında kullanım sonucu ayırt edici hale geldiği ileri sürülmüşse de, ilk derece mahkemesinin bu iddianın ispatlanamadığına dair kabulünün yerinde olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin tüm istinaf itirazlarının reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

2-Davalı vekilinin istinaf itirazlarına gelince, işlem dosyasının incelenmesinden; davacı Şirketin 2021/139117 sayılı marka başvurusunda bulunduğu, başvuru kapsamında 7. sınıfta bulunan "süpürgeler" mallarının yer aldığı,

Markalar Dairesi Başkanlığı tarafından SMK'nın 5/1-b, 5/1-c maddeleri uyarınca başvurunun reddedildiği, davacı yanca bu karara yapılan itirazın ise YİDK'in 2022-M-12750 sayılı kararıyla reddine karar verildiği, YİDK kararının davacıya 07/10/2022 tarihinde tebliğ edildiği, işbu davanın iki aylık hak düşürücü süre içinde 05/12/2022 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

6769 sayılı SMK'nın, 5/1-b maddesinde herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretlerin tescil edilemeyeceği düzenlenmiştir. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere sicilde gösterilebilir olmasına rağmen ilgili mal veya hizmet için ayırt ediciliğe sahip olmayan, dolayısıyla tüketiciler tarafından marka olarak algılanmayacak işaretlerin tescil edilemeyecektir.

Bir işaretin belli mal veya hizmetler açısından ayırt edici olup olmadığı ise "somut ayırt edicilik" olarak adlandırılmaktadır. Bu hüküm ile sicilde gösterilebilir olması ve soyut ayırt ediciliğe sahip olmasına karşılık, tescilinin talep edildiği mal ve hizmetler bakımından ayırt ediciliği olmayan işaretlerin tesciline engel olunması amaçlanmıştır.

Aynı Kanun'un 5/1-c maddesinde ise ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretlerin marka olamayacakları hüküm altına alınmıştır.

Bir işaretin anılan bu madde kapsamında değerlendirilebilmesi için, mal veya hizmetin karakteristik bir özelliğini hiçbir özel zihni çabaya mahal bırakmadan derhal düşündürmesi ve akla getirmesi gerekmektedir. Bir mal veya hizmeti doğrudan çağrıştırmayıp akla getirmeyen ancak imada bulunan kelimelerin tescilinin bu maddeye göre engellenmesi mümkün değildir.

Tüketici işareti gördüğünde kesin olarak mal veya hizmetin niteliğini tanımlayamıyor fakat olasılıkları zihninde birkaç seçeneğe kadar indirebiliyorsa o markanın tescili mümkündür.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında, dava konusu başvurunun, bir tür elektrikli süpürge şeklini resmettiği, bunun dışında bir kelime/renk/şekil unsuru ihtiva etmediği, bu durumda dava konusu başvuruyu oluşturan işaretin, ilk bakışta bir elektrikli süpürge şekli olduğunun anlaşılması yani ilgili tüketicide doğrudan süpürge algısı uyandırması karşısında, tescili istenen 7. sınıf "süpürgeler" mallarının tüketicileri nezdinde işletmesel bir kökene işaret etmesinin mümkün olmadığı,

belirli bir ticari kaynağa ait bir işaret olarak algılanmayacağı, diğer bir deyişle markanın asli fonksiyonu olan ayırt ediciliği sağlamadığı kanaatine varıldığından, dava konusu başvurunun SMK'nın 5/1-b maddesi uyarınca tescilinin mümkün olmadığı kabul edilmiştir.

Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/6588-2018/481 E/K sayılı ilamında da, aynı tespitlere yer verilerek, davacının dava konusu başvuruda olduğu gibi, tablet bilgisayarı resmeden yani bir ürünün şeklinden ibaret olan 2010/40159 sayılı başvurusunun somut ayırt ediciliğinin bulunmadığı kabul edilmiştir.

Ayrıca, dava konusu işaretin, doğrudan, zihni

bir çabaya gerek olmaksızın, herkes tarafından bilinen ve ticaret alanında herkes

tarafından kullanılabilecek olan bir alet algısını

zihinde uyandırdığı, kavramsal açıdan üzerinde

kullanılacağı emtiaları doğrudan çağrıştırdığı ve süpürge emtiasıyla doğrudan bir bağlantısı olduğu kanaatine varıldığından dava konusu başvurunun SMK'nın 5/1-c maddesi anlamında da tescili engeli bulunduğu kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan hususlara aykırı değerlendirmeler içeren bilirkişi raporundaki görüşe Dairemizce itibar edilmemiş, SMK'nın 5. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmenin hakimin hukuki bilgisi ile çözümlenebilecek nitelikte olması nedeniyle, ayrıca bir bilirkişi incelemesine de gerek görülmemiştir.

Bu itibarla mahkemece, dava konusu başvurunun, kapsamında bulunan 7. sınıf mallar yönünden, 6769 sayılı SMK'nın 5/1-b ve 5/1-c maddeleri gereğince somut ayırt ediciliği bulunmadığı gibi tanımlayıcı da olduğundan, marka olarak tescil edilemeyeceği kabul edilerek,

davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiş, HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/04/2025

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.