Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/703 K.2025/936

Taraflar arasında görülen davada Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 04/01/2023 Tarih ve 2022/303 Esas - 2023/2 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Türkiye'deki Türkçe yayma hakları müvekkili şirkete ait olan, yazar ...’in "..." isimli eseri için, gerekli tüm belgeleri ekleyerek davalı nezdinde bandrol talebinde bulunduklarını, Bakanlığın bu taleplerini 17.6.2021 tarihli yazıları ile, Bakanlık sisteminde dava dışı ... Yayıncılık ile akdedilmiş münhasır mali hak devir sözleşmesinin bulunduğu, dava dışı ...

Yayıncılık ile hak sahibi arasında imzalanan sözleşmenin sona erdiğine dair belgenin de sunulmadığı gerekçesiyle reddettiğini, oysa FSEK'in 81/2.maddesi uyarınca Bakanlık'ın bandrol başvurusu üzerine on işgünü içerisinde başka bir işleme gerek kalmaksızın bandrol vermekle yükümlü olduğunu, müvekkilinin hak sahibi ile 18/11/2020 tarihinde münhasır yayıncılık sözleşmesi imzaladığını, bunu başvuru sırasında Bakanlık'a sunduklarını, yine eser sahibinden alınan apostil şerhli belgeleri de 08/06/2022 tarihinde sundukları halde 27/06/2022 tarihli yazılarıyla ilk kararın tekrarlandığını,

Bakanlık'ın bu işlemine karşı idare mahkemesine başvurulduğunu, idare mahkemesinin adli yargı yerlerini görevli görerek davanın usulden reddine karar verdiğini, verilen bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuşsa da Ankara Bölge İdare Mahkemesi'nin bu başvurunun reddine karar verdiğini, idari yargı kararının kesinleşmesi nedeniyle adli yargıda dava açıldığını ileri sürerek, 17.06.2021 tarihli ve E-86074291-252.03-1464918 sayılı bandrol vermeme kararının iptalini, yönetmelik gereğince ilgili evraklarını sundukları "... (...)" isimli eser için bandrol verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davada açıkça Bakanlık'ın 17.06.2021 tarihli 1464918 sayılı işleminin iptalinin istendiğini, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılamayacağını, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununu m.66 ve devamında iş bu kanun kapsamında açılabilecek davalar arasında iptal davasının bulunmadığını, dava konusu bandrol başvurusunun, yazarı ... olan "...", "..." ile "..." isimleri eserler bakımından üçüncü bir kişinin (... Yayıncılık San ve Tic. Ltd.

Şti.), müvekkilinin TEHAKSİS kayıtlarında münhasıran hak sahibi olarak görünmesi nedeniyle reddedildiğini, davalı tarafça ... Yayıncılık San ve Tic. Ltd.

Şti.'nin haklarının sona erdiğine dair belge sunulmadığını, 5846 sayılı FSEK'in 81.maddesine dayanılarak çıkarılan Yönetmelik'in 1.maddesinde bandrol uygulamasının amacının "Eser sahiplerinin haklarının takip edilmesini sağlamak ve fikri hak ihlalleriyle mücadele etmek" olarak belirtildiğini, Kanun'un 81.maddesinin müvekkili Bakanlık'ın, telif hakları otomasyon sisteminde belirli bir kişinin münhasır hak sahibi olduğuna dair kayıtlar mevcutken 3.kişinin hak sahipliğine itibar edilmesi gerektiği biçiminde yorumlanamayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, İstanbul 8.Noterliği'nin 30/09/2019 tarih 11865 yevmiye numaralı dava dışı... Telif ve Tercümanlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti tarafından dava dışı ...

Yayıncılık Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'ne çekilen ve içinde dava konusu ... (...) isimli eserin de bulunduğu birtakım eserlere ilişkin olarak, eser hak sahibi ile yapılan sözleşmelerin 30/09/2019 tarihi itibariyle feshedildiğine ilişkin ihtarnameden bağımsız olmak üzere, ister dava dışı ...

Yayıncılık ile yapılan söz konusu sözleşmeler usulüne uygun olarak feshedilmiş olsun, isterse usulüne uygun olarak feshedilmemiş olsun, söz konusu olgunun 5846 sayılı FSEK m.81/2 hükmü bağlamında davacının davalı kuruma bandrol talep müracaatında bulunurken red sebebi teşkil edemeyeceği, zira 5846 sayılı Kanun'un, davalı kuruma, bandrol talep eden kimsenin eser sahibi veya eserden kaynaklı mali hakları kullanma yetkisini haiz mutlak kimse olduğunu araştırmak gibi bir görev vermediği, ayrıca gerek davacı ile dava konusu eser hak sahibi arasında yapılan sözleşme, gerekse dava dışı ...

Yayıncılık ile dava konusu eser hak sahibi arasında yapılan sözleşmenin ancak sözleşme tarafları arasında hüküm ve sonuçlarını doğuran, bu nedenle sözleşme tarafına mutlak hak sağlamayan, tam aksine sözleşme tarafına nispi hak sağlayan özel hukuk muameleleri olduğu, bu bakımdan davalı kurumun sözleşmelerin nispiliği ilkesine aykırılık oluşturacak şekilde, salt dava dışı ...

Yayıncılık ile dava konusu eser hak sahibi arasında münhasır lisans sözleşmesi bulunduğundan bahisle davacının bandrol verme talebinin reddine karar vermesinin hukuka uygun olmadığı, davacı yanın, 5846 sayılı FSEK m.81/2 hükmü bağlamında dava konusu ... (...) isimli esere ilişkin olarak Türkçe dilinde çoğaltma ve yayma hususunda yasal hak sahibi olduğunu beyan eden bir taahhütnameyi doldurma yükümlülüğünü yerine getirdiği,

bu nedenle davalının tesis ettiği 17/06/2021 tarih E-86074291-252.03-1464918 sayılı, davacının ... (...) isimli esere ilişkin bandrol verilmesi talebinin reddine dair idari işlemin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile, davalının tesis ettiği 17/06/2021 tarih E-86074291-252.03-1464918 sayılı, davacının ... (...) isimli esere ilişkin bandrol verilmesi talebinin reddine dair idari işlemin iptaline karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, idari bir işlemin adli yargıda iptaline karar verilemeyeceğini, FSEK'te düzenlenen dava türleri arasında idari işlemin iptaline ilişkin bir davanın bulunmadığını, uyuşmazlığın hak sahipliğine dayandığını, 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un 143 üncü maddesiyle değişik 5846 sayılı Kanun’un 81 inci maddesi uyarınca bandrol başvuruları bakımından “Bakanlıkça tespit edilen diğer evrak ve belgelerle birlikte başvuru yapılması" gerektiğini, Kanun metninde ifade edilen diğer evrak ve belgelerin,

mezkur maddenin sekizinci fıkrasına dayanılarak yürürlüğe konulan Bandrol Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te açıkça belirtildiğini, Yönetmeliğin “Bandrol temini” başlıklı 6 ncı maddesi üçüncü fıkrasının (c) bendi gereğince, huzurdaki davada olduğu gibi, süreli olmayan yayınlar için bandrol talep edenlerin, diğer belgeler yanında, “mali hakların devrine ya da kullanma yetkilerine ilişkin sözleşme/izin belgelerini" ibraz etmelerinin zorunlu olduğunu, kanun koyucunun bandrol başvurusu bakımından yalnızca taahhütnamenin ibrazını yeterli gördüğü yönündeki değerlendirmenin kabul edilemeyeceğini,

Telif Hakları Otomasyon Sistemi’nde (TEHAKSİS) belirli bir kişinin münhasıran hak sahibi olduğuna ilişkin kayıtlar mevcut iken üçüncü bir kişinin (taahhütnameyi doldurarak ortaya koyduğu) hak sahipliği iddiasına itibar edilmesinin mümkün olmadığını, nitekim iptali talep edilen işleme konu olayda bandrol talep edilen eserler bakımından, ... Yayıncılık San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından 17/03/2021 tarihinde gönderilen dilekçe ile, ilgili eserler yönünden münhasıran hak sahibi olduklarının ve üçüncü kişilerin bandrol taleplerinin karşılanmaması gerektiğinin bildirildiğini, anılan Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bandrol uygulamasının amacının, “…eser ve hak sahiplerinin haklarının takip edilmesini sağlamak ve fikri hak ihlalleriyle mücadele etmek…” olarak ifade edildiğini, davacıya,

TEHAKSİS’te hak sahibi görülen kişi ile akdedilen mali hak devir sözleşmelerinin 5846 sayılı Kanun’daki usule uygun şekilde sonlandırıldığının bildirilmesi ve akabinde ise taraflarınca akdedilen geçerli sözleşmeler ile başvurulması halinde yeniden değerlendirme yapılacağının bildirildiğini, bandrol başvurularının TEHAKSİS kayıtları incelenmeksizin kabul edilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eser için bandrol verilmesi isteminin reddine dair 17.06.2021 tarih ve 1464918 sayılı idari işlemin iptali ve bandrol verilmesi istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Ankara 23. İdare Mahkemesi'nce verilen 22/09/2021 gün ve E: 2021/1415, K: 2021/1406 sayılı kararla davacının bandrol talebinin reddinden kaynaklanan uyuşmazlığın görev ve çözümünün Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin görevinde olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, bu kararın davacı tarafça istinafı üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi'nin 17/06/2022 tarih, 2022/407 E., 2022/2715 K.sayılı kararı ile davacı tarafın istinaf isteminin reddine kesin olarak karar verilmiştir.

Ne var ki 5846 sayılı FSEK'in 66 vd.maddelerinde anılan Kanun'a dayalı olarak açılabilecek hukuk davaları açıkça düzenlenmiş olup işbu davanın konusunu oluşturan uyuşmazlık, sayılan dava türleri arasında yer almamaktadır.

FSEK'in 81.maddesi "Haklara Tecavüzün Önlenmesi" başlığı altında, musiki ve sinema eserlerinin çoğaltılmış nüshaları ile süreli olmayan yayınlara ve kolay kopyalanmaya müsait diğer eserlerin çoğaltılmış nüshalarına bandrol yapıştırılması zorunluluğunu hükme bağlamıştır.

Buna göre, eserden kaynaklanan haklara tecavüzün önlenmesi ile ilgili uyuşmazlıklar FSEK kapsamında adli yargı yoluna tabi ise de, eserden kaynaklanan haklara tecavüzün önlenmesi ile ilgili olmayan, bandrol verilmesinin şartlarına ilişkin davalı Kurum kararının (idari işlemin) iptali isteminin, FSEK'in 81.maddesi uyarınca adli yargı yolunun görevi içinde kaldığının kabulü mümkün olmayıp, iddianın ileri sürülüş biçimi itibariyle somut uyuşmazlığı görüp incelemeye idari yargı yerinin görevli olduğu açıktır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle mahkemece, somut uyuşmazlığı görüp incelemenin de idari yargının görevi alanına girdiği gerekçesiyle, davanın HMK'nın 114/1-b ve 115/1-2 maddeleri uyarınca yargı yolu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına yönelik olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, Dairemizce HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ve HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından, HMK'nın 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan, davanın usulden reddine dair aşağıdaki sekilde hüküm kurulmuştur.

Davacı davasını yürürlükte bulunan yasal düzenlemelere göre görevsiz yargı yerinde açmış ise mahkemece, “yargı yolu bakımından görevsizliğe” dair verilecek kararla birlikte, davalı yararına harç, yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden de hüküm kurulması gerekir. Yargıtayın uygulaması da bu yöndedir (Yargıtay 4. H.D.'nin 05/03/2015 tarih ve 2015/1185 E.-2641 K., Yargıtay 11. H.D.'nin 11/12/2017 tarih ve 2016/5507 E.- 2017/7087 K.). Bu halde hükmedilecek vekalet ücreti ise karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'nin 7. maddesine göre belirlenir (Yargıtay 4. H.D.'nin 12/01/2015 tarih ve 2014/13112 E.- 2015/65 K., 28/02/2017 tarih ve 2016/11329 E.- 2017/1197 K.).

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 01/06/2025

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...