Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/420 K.2026/414

Taraflar arasında görülen davada Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 29/03/2023 tarih ve 2021/271 E. - 2023/145 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli 2017/04532-3.1 sayılı konsol tasarımının, davalı tarafından hiçbir değişiklik yapılmaksızın, taklit edilmek suretiyle fiziki olarak işyerlerinde ve "..." kullanıcı isimli Instagram sitesinde ve "https://....com.tr/" bağlantılı web sitesinde satışa sunulduğunun taraflarınca noter kanalı ile e-tespit yoluyla tespit edildiğini, bunun üzerine tecavüzün önlenmesi amacıyla İstanbul Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/142 D.iş sayılı dosyası ile delil tespiti istendiğini ve bilirkişi raporu alındığını,

tasarıma tecavüzün bu şekilde somut olarak tespit edildiğini, anılan dosya üzerinden tedbir kararı verildiğini ileri sürerek, değişik iş dosyası ile verilen tedbir kararlarının devamı yönünde ara karar kurulmasını ve verilen tedbir kararının mahiyeti genişletilerek "..." kullanıcı isimli Instagram sitesinde ve "https://....com.tr/" bağlantılı web sitesine erişimin engellenmesi kararı verilmesini,

davalının müvekkilinin tasarım hakkından doğan haklarına tecavüzünün devamını önlemek amacıyla davacı adına Türk Patent bünyesinde tescilli 2017/04532-3 sayılı tasarımın 6769 sayılı yasanın 149/1-d,f maddeleri uyarınca tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulan yahut el konulmayarak yedi emin olarak davalıya bırakılan ürünlerin dava sonucunda masrafları tecavüz edene ait olmak üzere imha edilmesini, müvekkilinin 6769 sayılı Yasanın 150,

151/1 ve 151/2-a maddeleri uyarınca uğramış olduğu maddi zararının tespiti ile 149/1-ç ve 150 maddeleri uyarınca fazlaya ilişkin talep, artırım, ıslah ve diğer bütün yasal hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi zararının tespit tarihi olan 14/07/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, yargılamanın sonucunda satışa arz edilen ürünlerin tecavüz sayıldığına karar verilmesi halinde masrafları tecavüz edene ait olmak üzere bu kararın ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, Bakırköy 2. Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/142 D.İş sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunun usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğunu, davacıya ait tasarım ile müvekkilinin ürününün pek çok açıdan farklılaştığını, mobilyaların bilgilenmiş tüketicisinin, alacağı ürünün en küçük ayrıntısına kadar dikkat eden, ürün alımı sırasında neredeyse tüm seçenekleri inceleyen bir kitle olduğunu, bilinç düzeyi bu denli yüksek olan bilgilenmiş tüketicinin davacının iddialarına mesnet tasarım ile müvekkili tarafından satışa arz edilen ürünleri birbirinden ayırdığını, müvekkiline ait ürün görselinin,

davacının tasarımı karşısında ayırt edici niteliği haiz bulunduğunu, müvekkili tarafından satışa arz edilen ürünün, dava dışı üçüncü kişi ... Elekt. Teks. Alım Sat. Paz. Bil. Rek. Dan. Yay. San. ve Tic. Ltd.

Şti.ye ait 2019/06842 sayılı tasarım tescili ile korunduğunu, müvekkilinin satışa arz ettiği ürünün, tescilli tasarımdan doğan hakkın kullanımı niteliğinde olduğunu ve anılan nitelikte bir kullanımın tecavüz oluşturduğundan söz edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, davalının mağazasında, web sitesinde ve sosyal medya hesaplarında tespit edilen konsol ile davacının 2017 04532-3 sıra numaralı konsol tasarımı arasında yüksek oranda benzerlik olduğu, davalının üretim yapmadığı, satışını yaptığı ürünleri başkaca firmalardan tedarik ederek sattığı, satışların takip edildiği hesaplar incelendiğinde, tüm ürünlerin aynı hesapta takip edildiği, davaya konu konsol ürününün ayrıca bir hesapta takip edilmediği, bundan dolayı kaç adet ve ne tutarda konsol satıldığının tespit edilemediği,

yine aynı şekilde davalı şirketin yapmış olduğu alımları tek bir hesapta takip ettiği, davaya konu konsol ürününün ayrıca bir hesapta takip edilmediği, bundan dolayı kaç adet ve ne tutarda konsol alındığının tespit edilemediği, 6769 sayılı SMK m.81/1-a hükmü uyarınca, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı ve uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini piyasaya sunmak, satmak gibi eylemlerin de tasarım hakkına tecavüz oluşturan eylemlerden olduğu,

davalının mağazasında, web sitesinde ve sosyal medya hesaplarında tespit edilen konsol ürünü ile davacının 2017 04532-3 sıra numaralı konsol tasarımı arasında yüksek oranda benzerlik bulunduğu, davalının tespit edilen bu konsol ürünlerini piyasaya sunma ve satma eylemlerinde bulunarak mütecaviz konuma düştüğü, davacı yan her ne kadar tecavüz oluşturduğu iddia edilen ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz,

makine gibi araçların imha edilmesi isteminde bulunmuşsa da Bakırköy 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/09/2021 tarih 2021/142 D.İş sayılı ihtiyati tedbir kararının uygulanmasına yönelik icra evrakı incelendiğinde, davalı uhdesinde tecavüze konu ürün bulunamadığına ilişkin 14/10/2021 tarihli haciz tutanağı tutulduğu,

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 23/02/2021 tarih 2020/1422 Esas 2021/1612 Karar sayılı kararında belirtilen kriterler dikkate alınarak eldeki uyuşmazlıkta davalının satıcı vasfı ile hareket ettiği dikkate alınarak bilirkişi heyeti marifetiyle sektörel araştırma yapıldığı ve davacının satışa sunduğu tasarıma konu malların tescilli tasarıma konu olup olmadığını bilip bilmediği veya bilebilecek durumda olup olmadığı hususunun irdelendiği, mobilya sektöründe satıcıların, sattıkları ürünlerin tasarım tescilli olup olmadığını araştırmak biçiminde bir uygulamalarının veya adetlerinin olmadığı,

satıcıların üreticilerden veya aracılardan aldıkları ürünleri herhangi bir sorgulama yapmadan sattıkları ve satıcıların ancak kendilerine bu yönde bir uyarı geldiğinde ürünün tescilli olup olmadıklarını araştırdıklarının tespit edildiği, somut olayda davalıya ait sanal ortamlarda yapılan e-tespit ve davalıya ait işyerinde yapılan delil tespiti tarihinden önce, davacı yanın davalıya mütecaviz durumda olduğunu ilişkin ihtarda bulunmadığı, davalının, üretici değil, satıcı vasfında olduğu,

sektörel olarak yapılan incelemede satıcı olan davalının, kendisine uyarı gelmeden, üreticilerden veya aracılardan temin ederek sattığı davaya konu "konsol" ürünlerinin davacıya ait olduğunu bilmesinin kendisinden beklenemeyeceği, bu nedenle davalı yanın yukarıda yer verilen mütecaviz eylemlerinin "kusurlu" olmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalının, davacıya ait 2017 04532-3 sayılı tasarımdan kaynaklı haklara muhtemel tecavüz eylemlerinin önlenmesine,

tecavüz oluşturduğu iddia edilen ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçların imha edilmesi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat isteminin reddine, karar kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak kaydıyla hükmün ulusal düzeyde yayın yapan bir gazetede ilan edilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, endüstriyel tasarım sicili aleni olduğundan ve davalı tacir basiretli davranmakla yükümlü bulunduğundan, davalının, davacının tasarımından haberdar olmadığı, bu nedenle kusurlu sayılamayacağı yönündeki mahkeme gerekçesinin kabul edilemeyeceğini, 6769 sayılı SMK uyarınca hak sahibinin izni olmaksızın satış yapanın, hak sahibinin bu yüzden uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlü bulunduğunu, buna rağmen mahkemece sektör uygulamaları esas alınarak karar verilmesinin hatalı olduğunu, kaldı ki bilirkişi raporunda yer verilen sektörel incelemenin de yerinde bulunmadığını,

mobilya sektöründe satıcıların ürün tasarımının kime ait olduğunu bilmeme ihtimalinin söz konusu olmadığını, davalı tümden kusurlu olduğu halde yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, endüstriyel tasarım hakkına tecavüzün önlenmesi, maddi ve manevi tazminat ve hükmün ilanı istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda açıklandığı üzere, İstanbul Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/142 D.İş sayılı dosyası kapsamında davalının mağazasında, web sitesinde ve sosyal medya hesaplarında tespit edilen konsol ile davacının 2017 04532-3 sıra numaralı konsol tasarımı arasında yüksek oranda benzerlik bulunduğu,

davalının üretici olmayıp başka firmalardan tedarik ettiği davacı tasarımı ile yüksek oranda benzer malların satışını yapmasının, SMK'nın 81/1-a maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 23/02/2021 tarih 2020/1422 Esas 2021/1612 Karar sayılı kararında;

taklit tasarımlı malların satıcıları yönünden, men ve ref sorumluluğu ile tazminat sorumluluklarını birbirinden ayırmak gerektiğinin, bu malları başkasından satın alarak kendileri satışa arz edenlerin men ve ref sorumlulukları yönünden kusurlu olup olmadıklarına bakılmazken, tazminat talepleri yönünden satıcının bu malların taklit olduğunu bilerek satmasının ve bu hususu bilebilecek durumda olmasının beklendiğinin, bu nedenle satıcılar yönünden sektörel araştırma yapılarak malın türü, niteliği,

tüketilme sıklığı ve ait olduğu sektör itibariyle satıcıların satışa sundukları tasarıma konu malların tescilli tasarıma konu olup olmadığını bilip bilmedikleri veya bilebilecek durumda olup olmadıkları hususlarının değerlendirilmesinden sonra sonuca gidileceğinin açıklandığı, bu doğrultuda ilk derece mahkemesince bilirkişi vasıtasıyla sektörel araştırma yapılarak, satıcının bu malların taklit olduğunu bilerek sattığının ve bu hususu bilebilecek durumda olduğunun kabul edilemeyeceği, davalıya davacı tarafından ihtarda da bulunulmadığı,

bu nedenle davalının kusurlu olmadığı gerekçesiyle maddi ve manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesinin de yerinde olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 26/02/2026

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...