Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2026/503 K.2026/990

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 23/09/2025 tarih ve 2021/157 E. - 2025/387 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı ile davalı ... Sigorta AŞ. tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı ...

Spor Kulübü tarafından diğer davalı ... sigorta A.Ş.nin sponsorluğundan gerçekleştirilen 5/10/2020 tarihli "...!" başlıklı yeni transfer tanıtım videosunda müvekkilinin 5/1/2013 tarihli belgeseldeki seslendirmesinin izinsiz olarak kullanıldığını, davalıların hazırladıkları bu tanıtım videosunun değişik platformlarda sürekli olarak yayımlayarak menfaat sağladıklarını, 05/11/2020 tarihinde gönderilen ihtarname sonrasında tanıtım videosunun platformlardan kaldırıldığını, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile eser sahibinin çoğaltma, yayma, işleme, temsil gibi mali hakları ile umuma arz,

adını belirtme ve eserlerde değişiklik yapılmasını yasaklama gibi manevi haklarının koruma altına alındığını, bu itibarla davalıların eseri ad belirtmeksizin izinsiz olarak yayınlamaları nedeniyle müvekkilinin mali ve manevi haklarını ihlal edildiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 24/6/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 10.767,26 TL artırarak 20.767,26 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı ...

A.Ş. vekili, yetkili mahkemenin İstanbul mahkemeleri olduğunu, davacının kendisine ait olduğunu ileri sürdüğü ses kaydına ilişkin herhangi bir delil ibraz etmediğini, belgesel niteliğindeki videonun 4 saniyelik kısmını seslendirdiği iddiasının kişiliğin yansıtıldığı bir yorum olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, hususiyet taşımayan ses kaydının eser niteliğinin olmadığını, belgesel videosunun ne jeneriği ne de künyesinde davacının adının yer almadığını, kamunun erişimine açık videonun 4 saniyelik saniyelik kısmının gelir elde etmek amacıyla kullanılmadığını,

zarar söz konusu olmadığından manevi tazminat istenemeyeceğini ve kusuru bulunmayan müvekkilinden maddi tazminat istenemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Sigorta vekili, davacının belgeselin sahibi olmadığını, önceden oluşturulmuş bir metni okumaktan ibaret eylemi nedeniyle icracı sanatçı olarak kabul edilemeyeceğini, dolayısı ile davacının FSEK'ten kaynaklanan bir hakkının bulunmadığını, bir an için aksi düşünülse dahi icracı sanatçılar sahip oldukları bu hakkı bedel karşılığında yapımcı/eser sahibine devrettiğinden aktif husumet ehliyetinden bahsedilemeyeceğini, müvekkilinin ...

Kulübünün müsabaka sponsoru olup bu davanın müvekkiline yöneltilemeyeceğini, kaldı ki, videonun gelir elde etmek amacıyla yayınlanmadığını, dava konusu dört saniyelik bölümün davacının haklarını zedelemeyen, videonun biçimini bozmayan ve tanıtım içeriği ile ilgisi olmayan bir bölüm olduğunu, dolayısıyla davacıdan izin alınmasına yasal olarak gerek bulunmadığını, FSEK md. 80 uyarınca icracı sanatçıların komşu hak sahibi olduğunu, Eser Sahibinin Haklarına Komşu Haklar Yönetmeliği'nin 24/f maddesinde eser sahibinin ve komşu hak sahibinin şeref, itibar ve kişilik haklarını zedelemeyecek,

türünün kurallarına uyan parodilerde komşu hak sahibinin izninin gerekmeyeceği hususunun düzenlendiğini ve müvekkilinin kusur bulunmadığından manevi tazminat istenemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davacı tarafça seslendirilen ve bilirkişi tarafından eser vasfı taşıdığı tespit edilen metnin yazarından izin alınılarak seslendirildiğinin ya da seslendirilen metnin davacıya ait olduğunun iddia ve ispat edilmediği, bu kapsamda davacının icracı sanatçı vasfınının dosya kapsamında ispat edilemediği, kaldı ki, bilirkişi raporunda irdelenen parodi istinası bakımından parodinin mutlaka eleştirilen ya da parodiye konu edilen eser ile ilgili olması gerekliliğine dair mevzuatımızda bir hüküm bulunmadığı,

davaya konu olayda kullanılan ve ihlal oluşturduğu iddia olunan kısmın, yapılan transfer ile ... arasında gerçek dışı abartılı ilişki kurmak suretiyle parodi amacıyla eklendiği, eserin bütününe oranla kullanılan kısmı ve oluşturulan videodaki oranı dikkate alındığında istisnanın amacının aşılmadığı, ve davacının icracı sanatçılık hususu ispatlanmış olsa dahi sonucun değişmeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davaya konu ilgili belgeselin 05/01/2013 tarihinde seslendirilip yayımlandığını, anılan belgeselin eser niteliğine haiz olup, müvekkilinin eser üzerinde mali ve manevi haklarının bulunduğunu, bu eserin ancak eser sahibi tarafından yahut eser sahibinin izni alınmak suretiyle üçüncü kişiler tarafından kullanılabileceğini, davalılar tarafından işbu seslendirmenin kullanılabileceğine ilişkin dosyada herhangi bir izin bulunmadığını, müvekkilinin ses kaydının davalılar tarafından kullanımı sırasında eleştiri amacı ya da mizahi bir üslubun söz konusu olmadığını,

dosyada mevcut olan ses kaydının müvekkilin sesi olduğuna ilişkin herhangi bir araştırma yapılmadan, icracı sanatçı vasfına sahip olmadığı kanaatine varıldığını, Adli Tıp'tan "Ses Analizi" yapılarak davaya konu edilen seslendirmenin müvekkiline ait olup olmadığının tespit edilebileceğin, davalının ihtarname sonrası davaya konu tanıtım videosunu yayından kaldırmasının yapılan haksız ve hukuka aykırı eylemin ikrarı niteliğinde olduğunu, ...

Sigorta ana sponsorluğuyla yayınlanan “...!” başlıklı yeni transfer tanıtım videosunun milyonlarca kez izlendiğini , yapılan bu eylem nedeniyle müvekkilinin 5846 sayılı FSEK kapsamında korunan hak ve menfaatlerinin ağır bir şekilde ihlal edildiğini, her iki davalının da, işbu video kapsamında, kendilerine haksız ve hukuka aykırı yarar ve menfaat temin ettiğini ve ilk derece Mahkemesinin davalı ...

A.Ş'ye yazı yazılarak, bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya celp edilmesi gerekirken, bu hususun göz ardı edilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. Vekili istinaf başvuru dilekçesinde, müvekkili şirketin diğer davalı ...

Kulubünün müsabaka (destek vereni) sponsoru olduğunu, anılan tanıtımından herhangi bir kâr elde etmediğini, videodaki transfer tanıtımının yapılışına, organizasyonuna ve videonun içeriğine, yayımlanıp yayımlanmasına müdahalesinin bulunmadığını, dolayısı ile müvekkili yönünden pasif husumet yokluğu gerekçesiyle davanın reddi gerektiğinden AÜT md. 3/2 gereği müvekkil lehine ayrı bir vekalet ücretine karar verilmesi gerektiğini,

maddi tazminat talebi tümden reddedildiğinden talep edilen miktarı aşmayacak şekilde 20.767,26 TL vekâlet ücretine tamamen reddedilen manevi tazminat nedeniyle ayrı bir vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken maddi tazminat talebi için 10.000,00-TL vekalet ücretine hükmedilmesi ve tümden reddedilen manevi tazminat isteği için herhangi bir vekalet ücretine hükmedilmemesinin doğru olmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddi ile müvekkili lehine maddi ve manevi tazminat için ayrı ayrı vekalet ücretine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, Tazminat (Fikir ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece yapılan yargılamada davacının seslendirmesini yaptığını ileri sürdüğü belgeselin eser vasfında olduğu kabul edilmiş, buna karşılık davalıların kullandıkları ileri sürülen 4 saniyelik ses kaydının metin yazarından izin alınılarak seslendirildiği ya da seslendirilen metnin davacıya ait olduğunun iddia ve ispat edilmediği, dolayısı ile davacının icracı sanatçı vasfının ortaya konulamadığı ve davacının icracı sanatçı olduğu kabul edilse dahi parodi vasfındaki kullanımın parodi istisnası kapsamında bulunduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Tarafların istinaf itirazları ve mahkemenin kabulü esas alındığında taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının icracı sanatçı vasfının bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak maddi ve manevi haklarının ihlal edilip edilmediği noktasındadır.

5846 sayılı FSEK'in 80/1-A-2 maddesi "Bir eseri, sahibinin izniyle özgün bir biçimde yorumlayan icracı sanatçı, bu icranın tespit edilmesine, bu tespitin çoğaltılmasına, satılmasına, dağıtılmasına, kiralanmasına ve ödünç verilmesine, işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletimine ve yeniden iletimine ve temsiline izin verme veya yasaklama hususunda münhasıran hak sahibidir." düzenlemesini içermektedir.

Anılan bu hüküm uyarınca eser sahibinin izni ile özgün bir biçimde yorumlayan icracı sanatçıların eser üzerinde maddi ve manevi hakları bulunmaktadır.

Dosya kapsamında bulunan bilirkişi raporunda davacı tarafından sunulan CD içerisindeki 7 dakikalık seslendirmede yer alan metnin FSEK m. 2 anlamında ilim-edebiyat eseri niteliğinde olduğu ve seslendirmenin asgari ölçüde hususiyet taşıdığı, buna karşılık seslendirmenin eser sahibinin izni ile yapıldığına dair dosya içinde herhangi bir evrak bulunmadığından davacının icracı sanatçı sıfatının bulunmadığı tespitinde bulunulmuştur.

Hal böyle iken davalı spor kulübü vekili tarafından ...'de yayımlandığı ileri sürülen uçuş belgeselinden alındığı bildirilen videonun davacı tarafından seslendirilip seslendirilmediği ilgili kurumdan sorularak açıklığa kavuşturulmamış, yapımcı şirkete yazılan müzekkereler ise iade edilmiştir.

Resmi bir devlet kurumu olan ...'de yayımlandığı ileri sürülen ve eser niteliği bilirkişi tarafından tespit edilen bu belgeselin, seslendirmesinin davacı tarafından yapılıp yapılmadığı ilgili kurumdan sorulmamıştır.

Bu halde anılan belgeselin iddia olunduğu üzere ...'de yayımlanıp yayımlanmadığı, yayımlanmış ise seslendirmenin davacı tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ve seslendirmenin davacı tarafından gerçekleştirildiğinin tespiti halinde davacının bu seslendirmeyi eser sahibinin rızası ile gerçekleştirdiğine dair yazılı iznin varlığının ilgili kurumdan sorularak davacının icracı sanatçı vasfının varlığı netleştirilmeden yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Öte yandan mahkemece, davacının icracı sanatçı vasfının varlığı halinde dahi ... ile gerçek dışı abartılı ilişki kurmak suretiyle yapılan tanıtımın parodi istisnası kapsamında bulunduğu tespitinde bulunulmuştur.

Avrupa Birliği Adalet Divanı 3 Eylül 2014 tarihli C-201/13 sayılı kararında parodi kavramını "var olan bir eserden belirgin biçimde farklı olmakla birlikte, o eseri çağrıştırmak ve mizahi veya alaycı bir ifade biçimi "olarak tanımlamış ve parodiyi esas olarak ifade özgürlüğü kapsamında bir fikrin uygun biçimde ifade etmenin yolu olarak kabul etmiştir.

Somut olayda bilirkişi heyeti parodi istisnası bakımından yapmış olduğu değerlendirmede "...” isimli videonun eleştiri amacı ile yapılmadığı, videonun ilgili spor kulübü tarafından yapılan transferin tanıtımı amacı taşıdığı, dolayısı ile parodi istisnasının kriterlerinin somut olayda bulunmadığı yönünde görüş bildirmesine rağmen, mahkemece bu görüşe itibar edilmemiştir.

Parodi istinasının mizahi ve alaycı bir ifade biçimi olduğu ve davaya konu videonun tanıtım amacı taşıdığı nazar alındığında somut olayda parodi istisnasından söz etmenin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla Dairemizce, davacı ile davalı ... Sigorta AŞ. Vekillerinin yukarıdaki hususlara ilişkin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre davacı ile davalı ... Sigorta AŞ. vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/05/2026

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.