Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/451 K.2025/1602

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik verilen hükme karşı, talep eden tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden dilekçesinde özetle; Kahramankazan ilçesinde bulunan fabrikasının, çıkan yangın sonucu tamamen yandığını, az sayıda evrakın kurtarılabildiğini, yeni imalathaneler bularak üretimini sürdürdüğünü, 2024 yılında vergi incelemesine alınarak 2021 yılı öncesine ait ticari defter ve evrakların talep edildiğini, ancak bu evrakların fabrika yangınında zayi olduğunu düşündüklerini, bu nedenle 2021-2023 yılları arasındaki tüm ticari defter ve kayıtlar için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının, defterlerin 06/06/2023 tarihli yangında kaybolduğunu belirttiği, ancak tacirin 82/7 maddesinden yararlanabilmesi için öncelikle bu defterlerin var olduğunun ispatlanması ve defterlerin korunması amacıyla gereken dikkati ve özeni göstermiş bulunması gerektiği, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması ve 15 gün içinde talepte bulunması gerektiği, talebe konu yangının 06/06/2023 tarihinde meydana geldiği, zayi talebinin ise, 04/03/2024 tarihinde yapıldığı, kanuni 15 günlük sürenin dolmasından çok sonra talebin yapıldığı gerekçesiyle; " talebin reddine" ilişkin karar verilmiş, karara karşı talep eden tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Vergi Dairesince; 2021-2023 yılları ticari defterinin 21/02/2024 tarihinde istenilmesi ile 30 günlük sürede ve hak düşürücü süre içinde davanın açıldığını ileri sürmüştür.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Talep eden limited şirketin, 06/06/2023 tarihinde fabrikada çıkan yangında 2013-2023 yılları arasındaki tüm ticari defter ve belgelerinin ziyaa uğradığını ileri sürerek anılan defter ve belgelere ilişkin zayi belgesi verilmesini istediği, Mahkemece, talebin hak düşürücü 15 günlük sürede yapılmadığı gerekçesiyle talebin reddine ilişkin karar verildiği anlaşılmaktadır.

Talep eden vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde. "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir. Anılan madde yayımı tarihi olan 05/07/2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Talep eden zayi belgesi verilmesine konu ettiği ticari defter ve kayıtlarının zayi olduğunu, vergi dairesi tarafından incelemeye alınarak bu defterlerin 21/02/2024 tarihinde kendisinden talep edilmesi ile öğrenildiğini 04/03/2024 tarihli işbu talep kapsamında ileri sürmektedir. Anılan tarihte ve talep tarihinde TTK'nun 82/7. maddesinde yer alan ziyaın öğrenildiği tarihten itibaren başlayan 15 günlük hak düşürücü süre 30 güne çıkarılmış durumdadır.

Somut olayda, talep eden şirketin, talep dilekçesi kapsamında Kahramankazan ilçesinde bulunan fabrikasının, 06/06/2023 tarihinde çıkan yangın sonucu tamamen yandığını, yangından kurtarılabilen az sayıda evrakın muhafaza altına alındığını, felaket sonrasında hangi belgelerin kurtarılabildiğinin dahi denetlenemediğini, yangından sonra, yeniden yapılanmaya başlanılarak yeni imalathaneler bulunup üretimin devam ettirildiğini, 2024 yılı Şubat ayı sonunda şirketin vergi incelemesine alınarak 2021 yılı öncesine ait ticari defterler ve evrakların talep edilmesi ile belirtilen defter ve belgelerin zayi olduğunu öğrendiklerini ileri sürdüğü,

ancak dosyada mevcut vergi müfettişi Murtaza Said İpek tarafından düzenlenen 16/02/2024 tarihli bilgi isteme talepli yazı kapsamında 2019-2020-2021 Karşıt tespit tutanağı talep edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan talepte bulunanın, yaşanan felaket sonrasında hangi belgelerin kurtarılabildiğinin dahi denetlenemediğini ileri sürerken diğer taraftan ise ticari faaliyetin başka imalathanelerde sürdürüldüğüne yönelik beyanlarının birbiriyle çelişkili olduğu görülmektedir.

Hal böyle olunca hak düşürücü sürenin 30 gün yerine 15 gün olarak mahkemece kabulü isabetsiz ise de; yangın tarihi ile talep tarihi arasındaki süre dikkate alındığında bu yanılgı sonuca etkili görülmediğinden ilk derece mahkemesince, olay tarihi( 06/06/2023) ile belgelerin zayi olduğunun öğrenildiği beyan edilen tarih( 21/02/2024) arasındaki süre karşısında, belirtilen bir kısım evrakın kurtarıldığına dair beyan kapsamında tarihin ıttıla tarihi olarak kabulünün mümkün bulunmadığının ve yangın tarihinin sonraki makul süre gözetildiğinde (ki bir kısım evrak türlerinde beyanı ile bu husus ikrar edilmiştir)21/02/2024 tarihinin makul bir süre olmadığı gözetildiğinde yazılı şekilde hüküm kurulmasında Dairemizce bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep edenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.