Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/506 K.2024/677

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden talep dilekçesinde özetle; şirketin eski mali müşavirinin şirkete ait ortaklar pay defterini kaybettiğini belirterek zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, defterin zayi olduğuna karar verebilmek için kanunda açıkça belirtildiği gibi yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebebiyle zayi olması gerektiği, kanunun zayi sebeplerini tahdidi olarak saydığı, talep edenin ortaklar pay defterinin bu sayılan hallerden biriyle zayi olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin muhasebecisinin ağır hastalık geçirmekte olup, halen de tedavi gördüğünü, müvekkilinin pay defterinin muhasebecinin epilepsi hastalığı nedeniyle kaybedildiğini, pay defterinin kaybolduğunu öğrenir öğrenmez zayi belgesi için mahkemeye başvurduğunu, müvekkilinin muhasebecisinin bu şekildeki hastalığı nedeniyle müvekkilinin pay defteri kaybolduğunu, muhasebecinin epilepsi hastalığı nedeniyle hastanede tedavi gördüğüne dair hastane raporunun da mahkemeye ibraz edildiğini, müvekkilin zayi belgesi talebinin pay defterine ilişkin olup hasımsız bir talep olduğunu,

bu şekilde zayi olan pay defteri nedeniyle 3. kişilerin haklarına zarar gelmediği gibi müvekkilinin ticari faaliyetlerinin durmasına neden olduğunu, pay defterinin zayi olması nedeniyle müvekkilinin ticari hiçbir işlem yapamadığı gibi şirketin kapanış işlemlerinin dahi yapılamadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden talep dilekçesinde, şirkete ait pay defterinin muhasebeci tarafından kaybedildiğini iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde de aynı iddiaları ileri sürmüştür. Talep eden vekilinin anılan isteminden anlaşılacağı üzere zayi belgesi verilmesi talep edilen defter, talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle kaybedilmek suretiyle tacirin elinden çıkmıştır.

Hal böyle olunca, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait pay defterinin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekeceği gözetilerek mahkemece TTK'nun 82/7. maddesindeki koşullarda zayi edildiğine ilişkin dosyaya delil sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmesi gerekirken zayi kararı verilebilmesi için kanunda açıkça belirtildiği gibi yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebebiyle zayi olması gerektiği, kanunun zayi sebeplerini tahdidi olarak saydığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmesinde gerekçe yönünden isabet görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddine yönelik kararında gerekçe yönünden isabet görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun gerekçe yönünden kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin reddine karar vermek gerekmiş ve taktiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.