Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/656 K.2024/1397

T.C.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

21.HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ...

İNCELENEN DOSYANIN

MAHKEMESİ : ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 19/12/2023

NUMARASI : .... TALEP EDEN : ....

TALEP

Zayi Belgesi Verilmesi

TALEP TARİHİ : 18/12/2023

KARAR TARİHİ : 12/12/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 10/01/2025

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden yetkilisi tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden yetkilisi talep dilekçesinde özetle; yetkilisi olduğu şirket bilişim teknolojileri ve yazılım işi ile uğraştığını, şirketin taşınma işlemlerinin tamamlanması akabinde genel kurul yapılması için gerekli hazırlık ve planlamalar yapılmakta iken 05/12/2023 tarihinde ticari defterlerin bulunamadığının fark edildiğini, ticari defterlere ilişkin detaylı olarak arama yapıldığını, muhasebeci ve mali müşavirlerin uhdesinde olup olmadığının kontrol edildiğini, hiçbir şekilde defterlere ulaşılamadığını belirterek şirkete ait ticari defterlerin zayi olduğuna karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, talep edenin tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlü olduğu gibi talep edenin tacir olması nedeniyle basiretli davranma yükümlülüğü de bulunduğu, talep edenin ticari defterlerini özenle koruma ve basiretli davranma yükümlülüklerine aykırı davranılması nedeniyle kaybedilmesi, bir başka deyimle zıyaa uğramasının söz konusu bulunduğu, basiretli davranma ve özenle koruma yükümlülüğüne aykırı davranarak ticari defterleri kaybeden talep edenin zayi talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden yetkilisi istinaf dilekçesinde özetle; şirketin taşınma kararının akabinde ilgili taşınma amacıyla gerekli hazırlıklara başlanmış olup şirket iş hacminin gerektirdiği tüm teçhizat, donanım ve demirbaş eşyaların yeni adrese nakliye işleminin titizlikle gerçekleştirildiğini, aynı şekilde şirkete ait ticari defterlere gerekli tüm dikkat ve özen gösterilerek taşınma işleminin yapıldığını, taşınma işleminin hemen ardından genel kurul yapılması için gerekli plan ve hazırlıklar yapılmakta iken 05/12/2023 tarihinde ticari defterlerin bulunamadığının fark edildiğini, ilgili defterlere ilişkin detaylı olarak arama yapıldığını,

muhasebeci ve mali müşavirlerin uhdesinde olup olmadığı kontrol edilmişse de hiçbir şekilde defterlere ulaşılamadığını, şirkete ait ticari defterler gerekli tüm dikkat ve özen gösterilmesine rağmen kaybolduğundan zayi olan şirket defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle dava açıldığını, şirketin taşınması esnasında ticari defterlerin özellikle ayrıca işaretlenmiş, paketlenmiş ve taşınmış olduğunu, ancak müvekkilinin iş hacmi ve taşınılan bölgenin yoğunluğu ile oluşan kaotik ortamda belgelerin ziya olmasının önüne geçilemediğini, müvekkilinin basiretli tacir gibi davranarak tüm dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini,

ticari defterlerin zayi olduğuna ilişkin belgenin verilmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, taleplerinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden yetkilisi talep dilekçesinde, şirkete ait ticari defterlerin taşınma sırasında kaybolduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde de ticari defterlerin şirketin taşınması sırasında kaybedildiğini ve bulunamadığını iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemini tekrarlamıştır. Talep edenin anılan isteminden anlaşılacağı üzere zayi belgesi verilmesi talep edilen defterler, talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterlerin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle taşınma sırasında ve kaybedilmek suretiyle tacirin elinden çıkmıştır.

Hal böyle olunca, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait ticari defterlerin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekeceği gözetilerek mahkemece talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden yetkilisinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.