Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1520 K.2025/1347

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; 06.05.2019 günü arşiv tavanında bulunan su borusunun vanasından sızan su nedeniyle arşivde bulunan 2016-2017 yılları ile 2015 yılının ekim ve aralık aylarına ait yaklaşık 90 adet pilsa zarf içerisinde bulunan posta çeki kabul, ödeme ve aktarma, havale kabul ve ödeme, tüm sosyal ödemeler, western union kabul ve ödeme, upt kabul ve ödeme ve benzeri evrakların ıslanarak hasar gördüğünü belirterek anılan evraklara ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; talep edenin talep dilekçesine ekli 06.05.2019 günlü tutanak başlıklı belgeden 2016-2017 yılları ile 2015 yılının ekim ve aralık aylarına ait posta çekleri ödeme ve aktarma, havale kabul ve ödeme tüm sosyal ödemeler, western union kabul ve ödeme, upt kabul ve ödeme ve benzeri evrakların hasar gördüğünün belirlendiği, hasar gören bu belgelerin neler olduğunun hüküm kurmaya elverişli bir biçimde bildirilmesi için talep edene süre verildiği, talep edenin belgelerin neler olduğunu bildiremediği, soyut biçimde bir kısım evrakların zayi olduğunun bildirilmesinin, dava konusunun hüküm kurmaya elverişli biçimde belirtilmediği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; 06.05.2019 tarihinde meydana gelen su baskını sonucunda 2015 yılının Ekim ve Aralık ayları ile 2016 ve 2017 yıllarına ait merkez ve şubelere ait yaklaşık 90 adet pilsa zarf içinde bulunan çok sayıda evrak (posta çeki işlemleri, havale, sosyal ödemeler, ... belgeleri vb.) ciddi şekilde zarar gördüğünü, yeniden temininin mümkün olmayacak şekilde kullanılamaz hale geldiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden vekili talep dilekçesinde, şirkete ait 2016-2017 yılları ile 2015 yılının ekim ve aralık aylarına ait yaklaşık 90 adet pilsa zarf içerisinde bulunan posta çeki kabul, ödeme ve aktarma, havale kabul ve ödeme, tüm sosyal ödemeler, western union kabul ve ödeme, upt kabul ve ödeme ve benzeri evrakların bulunduğu arşivin tavanında bulunan su borusunun vanasından su akması neticesinde ıslanarak hasar gördüğünü belirterek ıslanarak hasar gören bu evraklara ilişkin zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur.

Talep dilekçesi ekinde de, PTT görevlileri tarafından tutulan 06/05/2019 tarihli tutanağı sunmuştur. Anılan tutanakta ise PTT arşivinde bulunan 2016-2017 yılları ile 2015 yılının ekim ve aralık aylarına ait yaklaşık 90 adet pilsa zarf içerisinde bulunan posta çeki kabul, ödeme ve aktarma, havale kabul ve ödeme, tüm sosyal ödemeler, western union kabul ve ödeme, upt kabul ve ödeme ve benzeri evrakların ıslanarak hasar gördüğü belirtilmiştir.

Yargılama aşamasında mahkemece talep eden şirkete yazılan müzekkereye verilen cevap ekinde, belge dökümü ibraz edilmiş olup, belge dökümünde 2015-2017 yıl ve ay bazında basit havale formu, WU kabul, WU ödeme, tahsilat belgesi genel stok numaraları ve sayı adetlerine yer verilmiştir.

Mahkemece 16/12/2019 tarihli celsede, talep edene yazı yazılarak zayi olan evrakların hüküm kurmaya elverişli olacak biçimde bildirilmesinin istenilmesine, bu hususta talep eden vekilinin bir aylık kesin süre verilmesine ilişkin ara karar tesis edilmiş olup, bu ara karar üzerine talep eden vekilince dosyaya sunulan 25/12/2019 havale tarihli yazılı beyan dilekçesinde, istenilen belgelerin sunulduğu, şirket tarafından bu kadar tespit yapıldığı, mahkemece bu tespitin kabul görmemesi halinde keşif yapılarak evrakların yerinde incelenmesini talep ettiklerini bildirmiştir.

Talep eden vekilinin anılan isteminden ve yazılı beyan dilekçesinden anlaşılacağı üzere, zayi olan evrakların neler olduğunun talep eden tarafından kalem kalem bildirilmediği, dosya içerisinde yer alan belge dökümü ve tutanaklarda zayi olan evrakların sadece adet ve toplu stok numarası şeklinde bildirildiği, bu dökümün somut nitelikte olmadığı gibi, mahkemece verilen süre üzerine de talep eden/vekili talep konusunu somutlaştırmamıştır.

Hal böyle olunca, mahkemece zayi olan evrakların neler olduğunun talep eden tarafından kalem kalem bildirilmediği, dosya içerisinde yer alan belge dökümü ve tutanaklarda zayi olan evrakların sadece adet ve toplu stok numarası şeklinde bildirildiği, bu dökümün somut nitelikte olmadığı gibi, mahkemece verilen süre üzerine de talep eden/vekili talep konusunu somutlaştırmadığı gözetilerek yazılı şekilde hüküm kurulmasında herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.