Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1196 K.2024/1174

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı şirket yetkilisi tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin satım sözleşmesini konu alan faturalardan kaynaklanan alacağının tahsili amacıyla Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2019/12471 sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibi yaptığını, davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına ve müvekkili lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı şirket tarafından düzenlenen faturaların vergi dairesine bildirildiği ve ticari defterlerde usulüne uygun biçimde kayıtlı olduğu, her iki fatura bedeli toplamının 15.511,09 TL olduğu, davalı şirkete yapılan tebligata rağmen ticari defterler sunulmamış olduğundan HMK 222. maddesi uyarınca davacı şirketin usulüne uygun düzenlenen ticari defterinin lehine delil olduğunun kabulü ile takip konusu alacak tutarı olan 15.511,09 TL tutarında alacaklı olduğu belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davalı şirket yetkilisi tarafından; Davacı yana borcun bulunmadığını, tebligatların usulüne uygun yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını, davacı yanın tek taraflı olarak düzenlediği faturanın davacı ticari kayıtlarında yer almasının davalı şirketin borçlu olduğu sonucunu çıkaramayacağını bildirerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık taraflar arasındaki satım sözleşmesine konu emtiaların teslimi ve bedelinin ödenmesi ile kötüniyet ve icra inkar tazminatı talepleri noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesini konu alan faturalardan kaynaklanan alacağın tahsili talebi ile başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Ankara 12. İcra Müdürlüğü’nün 2019/12471 sayılı icra dosyasının incelenmesinden, alacaklı davacı tarafından borçlu şirket aleyhine 15.511,09 TL asıl alacak için icra takibi başlatılmış, takip dayanağı fatura olarak gösterilmiş, takip borçlunun süresinde itirazı ile durmuş ve dava İİK’nın 67. maddesine göre yasal süresi içinde açılmıştır.

Takip konusu alacağın dayandığı faturaların davalı şirket adına düzenlendiği, 11/09/2019 tarihli 3.720,06 TL, 11/09/2019 tarih 11.791,03 TL tutarında olduğu görülmüştür.

Davacı şirketin ticari defterleri incelenerek mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen 10/06/2021 tarihli raporda ticari defterlerin usulüne uygun düzenlendiği, sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığı, takip konusu faturaların davacı ticari defterlerinde yer aldığı, dava tarihi itibariyle davacının 18.895,33 TL alacaklı olduğu belirtilmiştir.

Bir satım ilişkisinde davacı taraf sattığı malın miktarını ve alıcıya teslimini, davalı taraf ise yaptığı ödemeleri usulüne uygun bir şekilde ispat etmek zorundadır.

Tek başına fatura düzenlenmesi akdî ilişkinin varlığını ispat etmeye yeterli değilse de, satıcı tarafından gönderilen faturanın alıcı tarafından ticarî defterlerine kaydedilmesi durumunda, alıcı ile satıcı arasındaki akdî ilişkinin var olduğu kabul edilebilir. Ancak, eğer fatura, alıcının ticarî defterlerinde kayıtlı değilse, satıcı alacak iddiasını diğer delillerle ispat etmelidir.

Davanın açıldığı tarihte ve yargılama sırasında yürürlükte bulunan HMK’nın “Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması” başlıklı 222. maddesi;

“(1)Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2)Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3)İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4)Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır” .şeklindedir.

7251 sayılı Kanunu’nun 23. maddesi ile yapılan değişiklik ile 6100 sayılı Kanun’un 222. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi” ibaresi “diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir;

“Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz”.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde, eldeki davada, ticarî nitelikteki satış sözleşmesi nedeniyle cari hesaba dayalı alacağın tahsili için girişilen icra takibine ilişkin itirazın iptali talep edilmiştir. Davalı taraf ise icra takibine itirazında dava konusu alacak nedeniyle borçlu olmadığını bildirmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun icra takibi ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 222/3 maddesine göre, usulüne uygun tutulan ticarî defter kayıtlarının sahibi lehine delil olabilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiğinden mahkemece sadece davacı defterlerine dayalı olarak davanın kabulü isabetli değildir.

Diğer taraftan, her ne kadar mahkemece davalı yanın ticari defterlerinin ibrazı için usulüne uygun ihtaratlı davetiye tebliğ edildiğinden bahsedilmiş ise de ticari defterlerin ibrazı için davalı yana gönderilen tebligatın usulüne uygun tebliğ edilmediği anlaşılmıştır.

Mahkemece davalı yanın ticari defterlerini ibraz etmesi için imkan tanındıktan sonra davalı yan ticari kayıtlarının ibraz edilmesi halinde taraf defterleri karşılıklı olarak incelenerek gerektiğinde davacı yanın yemin teklif etme hakkının bulunduğu da gözetilerek karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı şirket temsilcisinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."