Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1489 K.2024/1331

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı/ karşı davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı-karşı davalı vekili, müvekkili firma, davalı firma tarafından satışa sunulan iki adet iş makinesini satın almak istediğini, bu amaçla davalı tarafla görüşme yaptığını, davalı taraf bu iş makinelerini müvekkiline satmayı kabul ettiğini ancak, ciddi alıcı olup olmadığını göstermesi için 50.000,00TL kapora talep ettiğini, davacı müvekkili firmada, ciddi alıcı olduğunu göstermek için talep edilen 50.000,00TL kaporayı 12.03.2021 tarihinde davalının banka hesabına gönderdiğini, dekontun açıklama bölümüne "makina alımı için kapora ödemesi" açıklaması yazdığını, davalı taraf,

iş makinelerinin bedellerinin tek seferde ve nakit olarak ödenmesini talep ettiğini, davacı müvekkili firma bu şekilde tek seferde ödeme yapmaya ekonomik gücünün yetmeyeceğini bildirdiğini ve makinaları finansal kiralama şirketleri aracılığıyla satın almak istediğini bildirdiğini, davalı tarafın da kabul ettiğini, iki iş makinesi için iki ayrı finansal kiralama şirketinin devreye girdiğini, (... Kiralama A.Ş. diğeri ise ...

Finansal Kiralama A.Ş), her biri bir iş makinesini davalıdan satın aldığını, fatura kestirdiğini, fatura bedellerini tam ve eksiksiz olarak davalıya ödediklerini ve daha sonra bu iş makinelerini davacı müvekkili firmaya finansal kiralama yolu ile sattıklarını, müvekkili firma halen bu makinelerin taksitlerini ödemeye devam ettiğini, başlangıçta ödenen 50.000,00TL kaporanın bedelsiz hale geldiğini, zira, davalı satıcı, finansal kiralama şirketlerine makine bedellerini tam olarak fatura ettiğini ve alacağının tamamını da bu firmalardan tahsil ettiğini, davalı tarafa, kaporanın iadesi için ihtarname gönderildiğini,

Yenimahalle 3.Noterliğinden gönderilen 19 Ekim 2021 tarih 26644 sayılı ihtarname 21 Ekim 2021 Ekim 2021tarihinde tebliğ edildiğini, davalı taraf, ihtarnameye verdiği cevapta ( Ankara 69. Noterliğinin 10 Kasım 2021 tarih 37634 yevmiye sayılı ihtarnamesi) kaporayı aldığını ancak iş makinelerinden birisinin ödemesinin finansal kiralama şirketi tarafından geç yapıldığını, bu arada dolar kurunun yükseldiğini ve fiyat farkı oluştuğunu, zarara uğradığını, kur farkından doğan zararına mahsuben kaporayı iade etmeyeceğini bildirdiğini ileri sürerek,

50.000,00 TL kaporanın davalıdan tahsiline, ödeme tarihi olan 12.3.2021 itibaren merkez bankası avans faiz oranları üzerinden faiz yürütülmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı - karşı davacı vekili cevap dilekçesinde; davacı-karşı davalı firma müvekkili şirkete ait iki adet iş makinesini satın almak üzere müvekkili şirket ile anlaşmaya vardığını ve işbu nedenle müvekkili şirkete 50.000,00 TL tutarında kapora ödemesi gerçekleştirdiğini, her ne kadar taraflar,

davacı-karşı davalı firmanın satış işlemine konu iş makinesi bedellerinin tek seferde kendisi tarafından ödeneceği hususunda mutabık kalmışlarsa da daha sonra davacı-karşı davalı firma taraflar arasındaki anlaşmanın hilafına iş makineleri için kararlaştırılan tutarı tek seferde ödeyemeyeceğinden bahisle finansal kiralama yolu ile satın alma yoluna başvurduğunu, işbu alım-satım işine istinaden müvekkili şirkete ödenmesi gereken toplam meblağ KDV dahil 200.600,00 Euro + 900.000,00 TL olup işbu tutarın 900.000,00 TL'lik kısmının ödemesi 78 gün geciktirildiğini,

öyle ki davacı-karşı davalı firma tarafından 12.03.2021 tarihinde gerçekleştirilen 50.000,00 TL kapora bedelinin akabinde üç (3) gün içerisinde toplam satış bedelinin eksiksiz bir şekilde müvekkili şirket hesaplarına ödeneceği beyan edilse de anılan ödemeler yaklaşık üç ay sonra 29.05.2021 tarihinde gerçekleştirildiğini işbu nedenle davacı-karşı davalı firma ihtara gerek kalmaksızın açıkça temerrüde düştüğünü, öyle ki, taraflar arasında alım-satım sözleşmesinin kurulduğu ve kapora ödemesinin gerçekleştirildiği 12.03.2021 tarihi itibarıyla 7,446 TL olarak tespit edilen Dolar kuru,

ödemenin gerçekleştirildiği 29.05.2021 tarihinde 8,549,60 TL seviyesinde yükselmiş olduğundan sözleşme tarihi itibarıyla bedeli 900.000,00 TL olan iş makinesi, ödeme tarihi itibarıyla artan döviz kuru ve enflasyon oranları nedeniyle 1.033.586,70 TL seviyelerine kadar yükseldiğini, müvekkili şirketin işbu 78 günlük gecikme nedeniyle gerek artan döviz kuru gerekse de enflasyon farkından doğan zararı ödeme tarihi itibarıyla 133.586,70 TL seviyelerinde olduğunu beyanla, gözetilecek tüm nedenlerle istinaden haksız ve hukuka aykırı bir şekilde,

somut gerçeklerden uzak gerekçelerle ikame edilmiş huzurdaki işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-karşı davacı dava dilekçesinde; müvekkili şirkete ait iki adet ...

Delici tipi iş davacı-karşı davalı firma tarafından toplamda KDV dahil 200.600,00 Euro + 900.000,00 TL bedel üzerinden satın alınmışsa da işbu meblağın 900.000,00 TL tutarındaki kısmı tarafların şifahen üzerinde mutabık kaldıkları tarih olan 12.03.2021 tarihinden tam 78 gün sonra 29.05.2021 tarihinde ödendiğini, işbu gecikme nedeniyle müvekkili şirketin uğradığı zararların tazmin edilebilmesi adına işbu davayı açtıklarını, taraflar arasında şifahi bir şekilde akdedilen alım-satım sözleşmesine istinaden müvekkili şirketin iki adet iş makinesini davacı-karşı davalı firmaya sattığını,

işbu satış işlemine istinaden davacı-karşı davalı firma tarafından 12.03.2021 tarihinde 50.000,00 TL tutarında bir güvence bedeli ödemesi gerçekleştirildiğini, taraflar satım işlemine konu iki adet iş makinesine ilişkin tüm bedellerin kapora ödemesinden itibaren üç (3) gün içerisinde gerçekleştirileceği konusunda mutabık kaldıklarını, hal böyle iken davacı-karşı davalı firma taraflar arasındaki anlaşmanın hilafına iş makinelerine ilişkin tüm bedeli tek seferde ödeyemeyeceğinden bahisle söz konusu makineleri finansal kiralama yolu ile satın almaya karar verdiğini, makinelerin satın alımlarını finansal kiralama yolu ile gerçekleştirdiğini,

buna göre kapora bedelini ödedikten sonra taraflarca mutabık kalındığı üzere borcunu en geç 15.03.2021 tarihinde ödemesi gereken davcı-karşı davalı firma satın aldığı iş makinesine ilişkin 900.000,00 TL'lik bedeli finansal kiralama şirketleri aracılığıyla 25.05.2021 tarihinde ödemiş olsa da aradan geçen iki buçuk aylık süre boyunca iş makinesi satış bedelini elde edemeyen bu süreçte artan enflasyon ve kur oranları nedeniyle zarara uğrayan müvekkili şirketin işbu zararının giderilmesi hukuki bir gereklilik olduğunu beyanla, asıl davanın reddine,

bu kapsamda karşı davanın kabulü ile davacı-karşı davalı firmanın müvekkili şirkete TBK'nın ilgili hükümleri gereği fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50 TL gecikme tazminatı ödemesine, mahkeme aksi bir kanaatte ise açıkça ticari bir ilişkide para borcunu ödemekte temerrüde düşen davacı-karşı davalı firmanın TTK'nın ilgili hükümleri gereği şimdilik 50 TL gecikme faizi ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece, bağlanma parasının (pey akçesi) amacı, hem sözleşmenin yapıldığına delil oluşturmak hem de kısmi ifa olduğu, taraflar arasında iki adet iş makinesinin alım/satımı hususunda sözlü olarak satış akdi ilişkisi kurulduğu, davacı/karşı davalı alıcının, davalı/karşı davacı satıcıya 50.000,00 TL'yi 12.03.2021 tarihinde kaparo olarak havale ettiği, ancak sonrasında davacı/karşı davalının dava dışı ... Finansal Kiralama A.Ş. ve ...

Finansal Kiralama A.Ş. ile anlaşarak söz konusu iş makinelerini yine davalı/karşı davacıdan temin ettiği, davacı/karşı davalının gönderdiği 19.10.2021 tarihli ihtarname ile iş makinelerinin finansal kiralama yoluyla edinilmesi konusunda mutabık kaldıkları ve ödemelerin tamamının finansal kiralama şirketleri tarafından yapıldığı belirtilerek ödenen 50.000,00 TL tutarındaki kaparonun 3 gün içinde iadesinin talep edildiği, karşı taraftan gönderilen 10.11.2021 tarihli cevabî ihtarnamede de, finansal kiralama yoluyla yapılan ödemenin anlaşılan tarihten 78 gün sonra gerçekleştirildiği,

geç ödemeden kaynaklı olarak kur farkı zararı oluştuğu belirtilerek ödenen bedelin iade edilmeyeceği ve uğranılan zararın ödenmesinin ihtar edildiği, tarafların iddia ve savunması ile ödeme dekontu içeriğine göre 50.000,00 TL'nin davalı/karşı davacıya, iki adet iş makinesinin satın alınması hususunda yapılan sözlü anlaşma çerçevesinde 12.03.2021 tarihinde kaparo ( bağlanma parası ) olarak verildiğinin sabit olduğu,

TBK’nın 177/1. maddesi uyarınca, sözleşme yapılırken alıcının verdiği para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayıldığı ve aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşüleceği, davalı/karşı davacı satıcı, bağlanma parasını iade etmeme nedenini kur farkı zararı olarak belirtildiği,

tarafların iddia ve savunması ile karşılıklı gönderilen ihtarname içeriklerine göre taraflar arasında kurulan alım/satım akdinin finansal kiralama şirketlerinin devreye girmesi surretiyle ortadan kaldırıldığı anlaşılmakta olup sözleşmenin ortadan kaldırılmış olması karşısında bağlanma parası olarak verilen 50.000,00 TL'nin de davacı/karşı davalıya iadesi gerektiği,

bağlanma parasının iadesi için davacı/karşı davalının gönderdiği ihtarname davalı/karşı davacıya 21.10.2021 tarihinde tebliğ edilmiş ve iade için 3 günlük süre tanınmış olduğundan davalı/karşı davacının temerrüt tarihi 25.10.2021 tarihi olarak belirlenmiş ve bu tarihten itibaren avans fazine de hükmedildiği;

Karşı dava yönünden; davalı/karşı davacının rızası dahilinde taraflar arasındaki sözleşmenin ortadan kaldırıldığı ve finansal kiralama şirketi aracılığı ile iş makinelerinin satışının yapıldığı anlaşılmakta olup davalı/karşı davacının rızası dahilinde yapılan sözleşme feshinden dolayı zarar tazmini talebinde bulununlmasının mümkün olmayacağı, öte yandan.

TBK’nın 236. maddesinde düzenlenen zararın hesaplanma yöntemleri, alıcının ödeme temerrüde düşmesi hâlinde satıcının isteyebileceği zararın hesaplanmasına yönelik olup somut olayda tarafların sözleşmeyi ortadan kaldırdığı dikkate alındığında, davalı/karşı davacı satıcının kur farkına ilişkin zarar iddiası, TBK’nın 236. maddesinde düzenlenen zarar türü kapsamında değerlendirilemeyeceğinden.

Asıl dava yönünden; davanın KABULÜNE, 50.000,00 TL'nin 25/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı karşı davacı ... İnşaat Ticaret Taahhüt Limited Şirketinden alınarak davacı karşı davalıya verilmesine. Karşı dava yönünden davanın REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili tarafından; kapora bedelini ödedikten sonra taraflarca mutabık kalındığı üzere borcunu en geç 15.03.2021 tarihinde ödemesi gereken davcı-karşı davalı firma satın aldığı iş makinesine ilişkin 900.000,00 TL'lik bedeli finansal kiralama şirketleri aracılığıyla 25.05.2021 tarihinde ödemiş olsa da aradan geçen iki buçuk aylık süre boyunca iş makinesi satış bedelini elde edemeyen bu süreçte artan enflasyon ve kur oranları nedeniyle zarara uğrayan müvekkil şirketin işbu zararının giderilmesi hukuki bir gereklilik olduğu halde işbu yöndeki itirazlarımız da hiçbir şekilde dikkate alınmaksızın yargılama

gerçekleştirilmesi adil yargılanma ve tarafların eşitliği ilkelerine aykırı olduğu, uyuşmazlık kapsamında herhangi bir bilirkişi raporu dahi aldırılmadan, tarafların ticari defteleri incelenmeden ve dolayısıyla aralarındaki ticari ilişki irdelenmeden karar verilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, asıl davanın reddi ile karşı davanın kabulü gerektiği bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Asıl ve karşı davaya konu alacağın değerlendirilmesi uyuşmazlık konusudur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Finansal kiralama şirketleri ile yapılan sözleşmede araçlardan birinin değerinin 975.000,00TL olduğu 25.03.2021 tarihli KDV dahil 1.150.500,00TL tutarlı fatura düzenlendiği, diğer aracın bedelinin de 900.000,00 TL olduğu satıcının ... İnşaat Ticaret Limited Şirketi olarak gösterildiği, buna dair de faturanın düzenlendiği görülmüştür.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına ve özellikle dava konusu kapora tutarının davacı şirketin davalı şirketten 2 adet iş makinesi satın alması nedeniyle ödendiği, araçların finansal kiralama yolu ile satın alınması nedeniyle davacı tarafça ödenen 50.000,00 TL kapora bedelinin davacıya iadesi gerektiği;

karşı dava açısından davalı tarafın bir taksitin geç ödenmesi nedeniyle kur farkı zararı oluştuğunu belirtip zararının ödenmesini istediği, aracın finansal kiralama yolu ile alındığı, davacı ile arasında doğrudan alım satım ilişkisi bulunmadığından bu talebi davacıya yöneltemeyeceğine göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından davalı-karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."