Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1617 K.2024/1663

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında 01.07.2012 tarihinden geçerli olmak üzere “Açık Satış Noktası Sözleşmesi” ile "Kapalı ve Açık Nokta Sözleşmeleri Ek Protokolü"nün imzalandığını, sözleşmeler kapsamında davalıya 556.694,59 TL mali yardım/katkı sağladıklarını, davalının sözleşmeye uymadığını ve sözleşmeyi ihlal ettiğini, müvekkilinden mali yardım alan davalının, işyerindeki faaliyetlerini sonlandırdığını, işyerini kapattığını,

müvekkiline ait ürünleri bulundurmadığını ve satmadığını bizzat müvekkilinden ve/veya Bayi’den ürün alımında bulunmadığını belirterek taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 15. ve 16. maddelerine göre 627.000,00 TL cezai şartın ticari avans faizi ile 556.694,59 TL mali yardım/katkı tutarının, mali yardımın verildiği tarihten itibaren işlemiş bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı davaya cevap vermemiş ve duruşmalara katılmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı, dava dışı distribütör ... A. Ş. ve davalı ... arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında, ... aracılığı ile ...’a (3.kişilerden 409.044,64 TL emtia ve hizmet satın alarak ve ... A. Ş. tarafından 147.649,99 TL olmak üzere) 556.694,63 TL katkı sağladığı, dava dışı ...

A.Ş. tarafından ... işletmesine 28.750,01 TL katkı sağlandığı, ancak bu tutarın davacı şirkete yansıtılmadığı, ticari defter kayıtlarına göre, davacı tarafından davalı ... işletmesine toplam 556.694,63 TL tutarında katkı sağlandığı, davalının sözleşmeler ile üstlendiği edimi ruhsat iptaline kadar yerine getirdiği, ancak sonrasında yerine getirmediği, sözleşmeye göre çalışılan dönemle orantılı katkı payı öngörüldüğü,

bu nedenle davacının sağladığı katkı payının (sözleşmenin ifa edilmediği kısmına yönelik) ruhsat iptali sonrası döneme tekabül edecek kısmı olan 327.083,84 TL’yi talep edebileceği, sözleşmeye göre istenen cezai şartın ifaya bağlı olmadığı, sözleşme hükümlerine göre tamamının talep edilebileceği, davalının yenilememesi nedeniyle ruhsatının iptal edildiği, sözleşmenin feshinde davalının kusurlu olduğu, ancak yukarıda belirtildiği gibi cezai şart fahiş olduğundan 818 s.BK 161/son-6098 s. TBK 182/son’e göre cezai şarttan %50 oranında tenkis yapılması gerektiği belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden- davacı vekili tarafından; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm tesis edildiği, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca katkı payının tümünün tahsiline karar verilmesi gerektiği, ayrıca cezai şarttan fahiş olduğundan bahisle tenkis yapılmasının doğru olmadığı bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, taraflar arasında açık satış noktası sözleşmesi kapsamında davacının cezai şart ve katkı payı alacağının bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" kapsamında katkı tutarı ile cezaî şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı şirket vekili dava dilekçesi ile, davalı ... işletmesine, aralarındaki Sözleşme ve Ek Protokol gereğince dava dışı ... A. Ş. aracılığı ile yaptığı harcamalar ile katkı payının toplamı olan 556.694,59 TL ve sözleşmedeki cezai şart bedeli olan 627.200,00 TL’nin tahsilini talep etmiştir.

Taraflar arasında 01/07/2012 tarihinden itibaren yürürlüğe giren ve 31/05/2017 tarihinde sona erecek olan 01/07/2012 tarihli Satış Sözleşmesi ve aynı tarihli “Kapalı ve Açık Nokta Sözleşmeleri Ek Protokolü” imzalanmıştır.

Satış Sözleşmesinin davayla ilgili maddelerinin incelenmesinde, ... Pazarlama A.Ş (Şirket), ... Gıda A.Ş (Bayi/Distribütör) ...

(İşletici) arasında imzalanan sözleşmede, “…Madde 16-İşletici,sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya işbu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde ,şirket veya bayi/distribütör kayıtlarındaki borçları ile Şirketten ve/veya Bayi /distribütör’den almış olduğu mali yardım,

katkılar ve her türlü sabit yatırım harcamaların tümünü ve ya uygulanan iskonto tutarlarını verdiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte Şirket ve /veya Bayi/Distribütör’e nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca Şirket’e 627.000,00 TL cezai şart ile birlikte Şirket ve/veya Bayi/Distribütör’ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder.

İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez…” hükmü yer almaktadır.

Davalı ...’ın Eskişehir Ticaret Sicili Memurluğundan 29969 sicil no ile ... olarak kayıtlı olup 27.08.2010 tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı itibariyle davalının sözleşmelerden doğan edimlerini ruhsat iptali sonrasında yerine getirmediği ve davacının sağladığı katkıyı talep edebileceği anlaşılmıştır. Her ne kadar hükme esas alınan bilirkişi raporunda ve mahkemece katkı tutarı yönünden orantı metoduyla hesaplama yapmış ise de bu hesaplama sözleşmeye aykırı olup, orantı yapılmadan bütün tutar yönünden talepte haklılık olacağından mahkemece katkı payı olarak tespit edilen 556.694,59 TL’nin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde bu kalem talep yönünden kısmen kabul kararı verilmesi doğru değildir.

Mahkemece davacının 627.000,00 TL cezai şart talebi bakımından tenkis yapılmak suretiyle 313.500,00 TL'ye hükmedilmiş olup, bu kalem talep de karar davacı tarafından istinaf edilmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 22.maddesi uyarınca tacir sıfatına haiz borçlu cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesini isteyemez ise de Yargıtay içtihatlarıyla kabul edildiği üzere cezai şartın fahişliği borçlunun ekonomik mahvına sebep olacak nitelikte ise borçlunun talebi halinde bu hususun değerlendirilmesi gerekir. Somut olayda davalı yan sözleşme tarihinde tacir olup, davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamış olup, cezai şarttan indirim yapılması yönünde talepte bulunmamıştır. Bu durumda cezai şarttan indirim yapılması doğru olmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenle davacının istinaf isteminin kabulü ile yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum bulunmadığından davanın kabulüne ilişkin HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."