Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/398 K.2025/839

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; davalı şirketin "...” markası altında imzalanacak franchise sözleşmesi kapsamında, davalı şirketin yetkili temsilcisinin garantisiyle 327.000.-TL ödeme yaptığını, franchise sözleşmesine konu mecurda, davalının kendisine taahhüt edilen kurulumu tam olarak yapmadığını, inşaat ve malzemelerde eksiklikler olduğunu, bu nedenle işletmenin faaliyetini tam olarak gerçekleştiremediğini, akde aykırılık nedeniyle müvekkilinin 17/11/2014 tarihinde ihtarname ile sözleşmeyi feshettiğini ve ödenen bedelin iadesinin talep ettiğini, işlemeyen bir franchise sisteminin müvekkiline zarara uğrattığını,

davalının taahhütlerini yerine getirmediğini belirterek 327.000.-TL'nin fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000.-TL'sının ticari faiz ile birlikte müvekkiline ödenmesini, maddi zararın tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000.-TL maddi tazminatın en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalılar vekili; sözleşmenin haksız feshedilmiş olduğunu, feshe sebep olarak gösterilen durumların gerçek olmadığını, davacının cari hesap sözleşmesinden de anlaşılacağı üzere edimlerini yerine getirmemesi, ödemelerini yapmaması üzerine müvekkili şirketçe tahliye davası açılarak zımnen sona erdirildiğini, davacının ödemelerini yapmayarak temerrüde düştüğünü, müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğunu, tahliye davası açılarak sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenle zaten feshedilmiş olduğu, feshin ödenen miktarları iade hakkını vermediğinin görüleceğini, bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARAR ÖZETİ

Mahkemece; benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda: Davacının ,franchise sözleşmesi kapsamında isim hakkı ve kurulum bedeli olarak ödemiş olduğu 327.000,00 TL bedelden (sözleşmenin kurulumu ile feshi arasındaki 9 aylık isim hakkı kullanım süresi) kullanım bedelinin düşülmesi ile ödediği 291.964,29 TL'yi, yine davacının eksik ve kusurlu işler sebebi ile yaptığı masraf tutarı olan 10.220,28 TL ve ve davacının davalıya ödediği teminat bedelinin dava tarihindeki karşılığı olan 59.711,36 TL olmak üzere 361.895,93 TL davalıdan talepte haklı olduğu yönünde rapor tanzim edildiği,

yukarıda belirtilen gerekçelerle davacının davalıya 327.000,00 TL sözleşme bedelini nakit olarak ödediğinin kabul edildiği, davacı davalı şirket ile birlikte 02/07/2014 tarihli ek protokolü imzalayan ...'e karşı dava açmış ise de; söz konusu ek protokolde ''Herhangi bir şekilde sözleşmenin kurulamaması ve ...'un protokol konusu işe protokol konusu şartlar ile başlayamaması halinde ... Rest. Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'nin kişilik olarak sorumluluğunun yanında, ... şahsi malvarlığı ile sorumlu olduklarını, ...'un ödemiş olduğu toplam 327.000.-TL'yi geri ödemeyi taahhüt ederler. ... 20/06/2013 tarihli protokolde belirtilen işlere ...'un kendisi vazgeçmesi haricinde oluşacak bir sebeple başlayamaması halinde tüm malvarlığı ile sorumlu olduğunu, ... Rest. Gıda Sanayi Ve Ticaret Ltd.

Şti.'ne kefil olduğunu kabul etmiştir'' şeklinde düzenlediği, kefaletin 6098 sayılı yasanın 583 maddesinde şekil şartına bağlandığı, buna göre kefilin sorumlu olduğu azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil olması durumunda bu anlama gelen herhangi bir yükümlülük altına girdiğini sözleşmede kendi el yazısı ile yazmasının şart olduğu , sözleşmede davalı ...'ün müteselsil kefil olduğu yönünde herhangi bir ibarenin olmadığı,

adi kefalette alacaklı borçluya başvurmadan kefili takip edemeyeceği, davalı ... yönünden açılan davanın reddine, davacının, franchise sözleşmesinin kendisi tarafından feshedilmesi nedeni ile müspet zararının bilirkişi ile tespit edilerek davalıdan tahsilini istemiş ise de; sözleşmeden dönen taraf ancak menfi zararını talep edebileceği, müspet zarar olan kazanç kaybını talep edemeyeceği, fazlaya ilişkin bu talebin reddine karar verilmiş hükme karşı taraf vekilleri ayrı ayrı istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; müvekkilinin davalı tarafın müvekkili tarafından sözleşme nedeni ile yapmış olduğu harcamaları ödemekle yükümlü olduğu gibi aynı zamanda sözleşmeden doğan tüm zararlarını da gidermekle yükümlü olduğunu, sözleşmenin feshinden kaynaklı, davalının sözleşmeden doğan edimlerini ifa etmemesinden kaynaklı zararlarını tespit edebileceğini diğer davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ayrıca müvekkilinin dokuz aylık isim kullanma bedelinden sorumlu tutulmayacağını belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın talepleri gibi karar verilmesini istemiştir.

II-)Davalı vekili; varsayımsal ifadelerle 327.000 TL ödemenin kabul edilmesinin hatalı olduğunu, davacı tarafın cari hesap sözleşmesinden de anlaşılacağı üzere edimlerini yerine getirmemesi, ödemelerini yapmaması üzerine müvekkil şirketçe tahliye davası açılarak zımnen sona erdirildiğini, davacı tarafın ödemelerini yapmayarak temerrüde düştüğü ve haklı nedenle feshe sebep olduğu ortada iken, sırf sözleşme kurulurken yapılan ödeme için davanın açılmasının da yine bir hukuki dayanağı bulunmadığını, zamanaşımı itirazının reddi kararının hatalı olduğunu, eksik inceleme sonucu, usul ve yasalara aykırı ve farazi olarak karar verildiğini, bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; taraflar arasında akdedilen franchise sözleşmesinin davacı tarafından haklı nedenle feshedilip edilmediği ve buna bağlı olarak bakiye süre için franchise bedelinin ve zarar kalemlerinin tahsilinin mümkün olup olmadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, franchising sözleşmesine aykırılıktan kaynaklı sözleşmenin feshi ve ödenen sözleşme bedellerinin iadesi ve zararın tahsili istemine ilişkindir. Davacı, franchise alan; davalı da, veren konumundadır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Uyuşmazlık sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, davacının franchise sözleşme bedelinin tamamını davalıya ödeyip ödemediği, her iki tarafında sözleşme kapsamında yükümlülüklerini yeri getirip getirmediği, davacının sözleşmenin feshedilmesi nedeni ile ödediği bedeli geri isteyip isteyemeyeceği, alacak miktarının ne kadar olduğu, sözleşmenin feshi nedeni ile uğradığı zararın olup olmadığı, miktarının ne kadar olduğu hususlarındadır.

Davacı yanın 13/02/2014 tarihli sözleşme ve 02/07/2022 tarihli protokol gereği; Franchise ve İşyeri Kurulum Bedeli olarak taraflarca kararlaştırılan 327.000TL'nın davalıya nakit olarak ödendiği, anılan rakamdan dokuz aylık isim kullanma bedelinin mahsubu ile iadesine ve 02/07/2014 tarihli ek protokolü imzalayan ...'ün kişisel sorumluluğunun bulunmadığına ve müspet zararın reddine karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmamaktadır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı ticari defterlerinde kayıtlı olup davalı ticari defterlerinde kayıtlı olmayan 177.000,00 TL ödemeden kaynaklanmasına,

20/06/2013 tarihli protokolde davalının 300.00,00 TL borçtan 100.000,00 TL'sini davacıya ödediği, kalan 200.000,00 TL'sinin 01/07/2013 tarihinde ödeneceğinin kararlaştırılmasına, 02/07/2013 tarihli protokolde ise davalının 150.000,00 TL ödeme yaptığı, 150.000,00 TL ödemeyi aynı gün yani 02/07/2013 tarihinde yapacağı ve ayrıca 27.000,00 TL KDV ödemesi yapacağının kararlaştırılarak protokolün devamında sözleşmenin kurulamaması veya işe başlanamaması halinde ödenen toplam 327.000,00 TL'nin iade edeceğinin kararlaştırılmasına,

devamında davacı tarafında davalıya hitaben düzenlenen 22/07/2014-24/07/2014-17/11/2014 tarihli ihtarnamelerde davacıya 327.000,00TL ödemenin yapıldığı belirtilmesine rağmen bu ihtarnamelere davacının itiraz etmediği dikkate alındığında ödemenin yapıldığının kabul edilmesinin yerinde olmasına göre taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."