Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2024/109 K.2024/205

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacılar vekili, müvekkili şirketin davalı şirkete olan borcunun teminatı olarak inanç sözleşmesi gereğince diğer müvekkili ... tarafından davalılardan ...’e devredilen ... ada 1 no.lu parselde kayıtlı 2 no.lu bağımsız bölümün sözleşmeye aykırı ve muvazaalı olarak diğer davalı ...’e devredilmesi nedeniyle, davalılardan ... adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkili ... adına tesciline, bunun mümkün olmaması halinde müvekkili şirketin davalı şirkete olan borcunun taşınmaz değerinden mahsubu suretiyle bakiye zararın belirlenerek şimdilik 20.000,00 TL zararın davalılardan ... Nak. Son. Tic. Ltd. Şti. ile ...den müştereken ve müteselsilen avans faiziyle birlikte tahsili ile müvekkili ...’a verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili istinaf kararı sonrası sunduğu 23.01.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile; somut davadaki “müvekkil şirketin davalı şirkete olan borcunun teminatı olarak inanç sözleşmesi gereğince diğer müvekkil ... tarafından davalılardan ...'e devir edilen dava konusu taşınmazın sözleşmeye aykırı ve muvazaalı olarak davalı ...'e devir edilmesi nedeniyle, davalı ... adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkil ... adına tescili, bunun mümkün olmaması halinde ise davalıların sözleşmeye aykırılık teşkil eden davranışları nedeniyle;

müvekkil şirketin davalı şirkete olan borcunun taşınmaz değerinden mahsubu suretiyle bakiye zararın belirlenerek davalılardan ...

Nak.Son.Tiç.Ltd.Şirketi ile ...'den müştereken ve müteselsilen avans faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi” şeklinde belirtilen “istem konusu” ile “netice-i talebin”. “müvekkilin davalı şirkete olan 237.357,43 TL tutarındaki borcunun somut davanın açıldığı 22.02.2013 tarihi itibariyle dava konusu taşınmazın değeri olan 500.000,00 TL'den mahsup edilmesi suretiyle bakiye 262.624,57 TL tutarındaki alacağın dava tarihinden itibaren ticari avans faiziyle birlikte davalılardan(... dahil olmak üzere) müştereken ve müteselsilen işleyecek avans faiziyle birlikte tahsilini istemiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalılardan ... Nak. Ltd. Şti. ile ... vekili, davacıların davadaki taleplerini somutlaştırmaları gerektiğini, dava şartının oluşmadığını, davada ileri sürülen taleplerin yasal süresi içinde olmadığını, müvekkili davalılara husumet yöneltilemeyeceğini, davacıların iddialarının yersiz ve dayanaksız olduğunu, davacıların davadaki taleplerini inanç sözleşmesi niteliğindeki protokole dayandırdıklarını beyan ettiklerini, ancak bu protokolün inanç sözleşmesi olarak müvekkili davalılar bakımından geçerli ve bağlayıcı olmadığını, davalı ...’ün davacılarla herhangi bir hukuki ilişkisi olmadığını belirterek, her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, öncelikle tedbirin kaldırılmasını, mümkün olmadığı takdirde teminata bağlanmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ise davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece ilk olarak 2014/1642 Esas, 2021/57 karar sayılı ilamı ile;Davacının davalı ... yönünden, yalnızca tapu iptal-tescil talebinde bulunduğu ve tapu iptal-tescil talebinden de vazgeçtiği anlaşılmakla davalı ...'e yönelik açılan davanın reddine; protokole göre davacının borcu düşüldükten sonra taşınmazın kalan değeri olan 224.896,71 TL'nin davalı şirketten talep edebileceği; devir işleminin muvazaalı olduğu ve belirtilen miktardan davalı ...’in de sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmakla, davalılar ... Nakliyat ... Ltd. Şti. ile ...'e yönelik açılan davanın kismen kabulü ile, 224.896,71TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Kararın istinafı üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi’nin 2021/1698 Esas, 2022/1437 Karar sayılı ilamıyla “...2-Davacılar vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesinde; Öncelikle davacı tarafça dosyaya sunulan beyanları içerir 29.09.2020 tarihli dilekçenin usulüne uygun olarak verilmiş ıslah talebini içerir bir dilekçe olmadığı... Dava dilekçesinde de davalı ...'e karşı sadece tapu iptal ve tescil istemi yer aldığından ve dava sırasında bu istekten feragat edildiğinden mahkemece davalı ... yönünden davanın reddi ile davacı aleyhine bu davalı yönünden vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi doğru olmuştur.

Ne var ki Mahkemece davacı tarafın protokol kapsamında ödeyeceği borçları hesap edilirken hükme esas alınan bilirkişi raporunda yıllık %4 faiz uygulanarak davacı yanın ödemesi gereken borcun dava tarihi itibariyle, 17.800,0TL'lik ödemede düşülerek 275.103,29TL olduğu taşınmazın değerinden düşüldüğünde kalan 224.896,71TL'ye hükmedildiği görülmüşse de; davacı tarafça dava açılmadan önce davalı tarafa 19.10.2010 tarihli bir ihtarnamenin düzenlenmiş ve borcu ödemeye hazır olduğunun bildirilmiş olduğu, ancak bu ihtarın karşı tarafa tebliğine dair bir bilgi, belgenin dosyada olmadığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında düzenlenen protokolün 3.maddesinde "...Borçlara protokol tarihinden ödeneceği güne kadar %4 faiz işleyecektir." hükmü kapsamında davacı tarafın borcu ödemedeki temerrüt durumu, belirtilen ihtarname tebliğ edilmişse bu husus gözetilerek davacının borcu ödemede temerrüte düşüp düşmediği ve başlangıç tarihi irdelenip buna göre davacı borcunun hesabında faiz süresi ve miktarının belirlenmesi gereklidir." denilerek davacılar vekilinin istinaf itirazlarının açıklanan nedenlerle kısmen kabulüne,

yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Mahkemece yeniden yapılan yargılamada; davacı vekilinin ıslah dilekçesi sunduğu, ıslah dilekçesinin davalı tarafa tebliğ edildiği, istinaf ilamında bahsi geçen ihtarnamenin tebliğ şerhli sureti sunulduğu, Ankara 56.Noterliği’nin 20156 yev.no.lu, 19 Ekim 2010 tarihli ihtarnamenin davalılar ... Nakliyat ... Ltd. Şti. İle ...'e usulüne uygun olarak 20 Ekim 2010 tarihinde tebliğ edildiği ve davalı tarafın temerrüdünün bulunduğu, bu durumda, önceki kararda ve yukarıda yer alan gerekçelerle; davacının davalı ... yönünden, yalnızca tapu iptal-tescil talebinde bulunduğu ve tapu iptal-tescil talebinden de vazgeçtiği anlaşılmakla davalı ...'e yönelik açılan davanın reddine;

Protokole göre davacının borcu düşüldükten sonra taşınmazın kalan değeri olan 224.896,71 TL'nin davalı şirketten talep edebileceği; devir işleminin muvazaalı olduğu ve belirtilen miktardan davalı ...’in de sorumluluğunun bulunduğu analaşılmakla, Davalılar ... Nakliyat ... Ltd. Şti. İle ...'e yönelik açılan davanın kismen kabulü gerektiği belirtilerek;

-Davalı ...'e yönelik açılan davanın REDDİNE,

-Davalılar ... Nakliyat Ltd. Şti. ile ...'e yönelik açılan davanın KISMEN KABULÜ İLE; 224.896,71 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı ... İnşaat Ltd. Şti. ve ... vekili; Davalılardan ...'e yönelik davanın tümden, diğer davalılar yönünden ise kısmen reddi ile ayrıca kabul şekline göre de tapu iptal ve tescil davası açmakta haklı olduğuna karar verilmesine ve dolayısıyla bu taleple ilgili redde ilişkin bir kısmın da bulunmamasına rağmen dava değerinin tamamı açısından lehe vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken davanın kısmen reddine karar verildiği gerekçesiyle “davalılardan ... Nakliyat Ltd. Şirketi ile ... lehine vekalet ücretine hükmedilmesi” yönlerinden açıkça yasa ve usule aykırı olduğu bildirilmiştir.

2-Davalı ... vekili.

Yerel mahkeme davanın kısmen kabulü ile davalı müvekkilinin, diğer davalı şirket ile müteselsil sorumluluğuna karar vermiş olması açıkça yasaya ve uygulamaya aykırı olduğu, davanın konusu, davacı şirket ile davalı şirket arasında yapılan alım satımlardan doğacak alacak borç ilişkisinin teminatlandırılması amacı ile ve yalnızca iki şirket arasında yapılan bir anlaşma olduğu, olayın özünü oluşturan tarihsiz protokol ile müvekkilinin her hangi bir ilişkisi de bulunmadığı, kabul anlamına gelmemek üzere bir an için müvekkilin de bu davada sorumlu olduğu düşünülse bile;

mahkemenin her iki şirket arasındaki alacak borç ilişkisinde hesaplama yaparken hatalı değerlendirme yaptığı, zira protokole göre %4 faizin o dönemin ticari şartlarına göre aylık faiz olması gerekirken, bunu yıllık faiz olarak değerlendirmesi de açıkça hatalı olduğu,

Diğer yandan yerel mahkeme davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verdiği, davalılardan ... nakliyat ve ...' ün vekille temsil edilmesi nedeniyle bu davalılar lehine vekalet ücreti takdir ederken, müvekkili ...' de vekille temsil edilmesine rağmen lehine vekalet ücretine hükmedilmediği bildirilmiştir. 3-Davalı ... vekili; ... yönünden verilen karar için tek başına lehe olarak vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken, davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Yargılama giderleri, davalı ... yönünden hukuki sorumluluğun değerlendirilmesi, faiz oranı uyuşmazlık konusudur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, inançlı işlem nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Taraflar arasında düzenlenen "Protokol" başlıklı belgenin incelenmesinde; ... Nakliyat limited şirketi ile ... İnşaat Limited Şirketi arasında düzenlenmiş olup ... ismi altında imza bulunmadığı, ... ve ... Limited Şirketi ... tarafından imzalandığı görülmüştür.

Belge içeriğinde taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan borç alacak ilişkisinin teminatlandırılarak düzenlenmesi amacıyla hazırlandığı; "1.maddede; ... Şirketinin daha önceden almış olduğu malzemelere ilişkin vermiş olduğu senetten kaynaklanan 155.000,00 TL borcu bulunmaktadır.

2. maddede bu protokolün imzalanmasından sonra en geç 1 hafta içerisinde ..., 800 TL/kg fiyatından 95-100 ton arası çeşitli ebatlarda inşaat demirini ... Muğla şantiyesine teslim edecektir.

3. maddede yukarıda bahsi geçen borçlara protokol tarihinden ödeneceği güne kadar 100'de 4 faiz işleyecektir.

4. maddede; ... ... Sitesi'nde bulunan 484 Ada bir parseldeki adına tapuya kayıtlı evini bu borçlar karşılığında teminat olarak ... tarafından seçilen ...’e devredecektir.

5. maddede; ... bu protokoldeki borçlarını ödediği borç alacak ilişkisi sonlandığı zaman ... 4. maddede bahsedilen gayrimenkulü ...'a tapu kaydı ile iade edecektir.

Madde 6; işbu protokolden kaynaklanacak anlaşmazlıkların çözümünde Ankara mahkemeleri yetkilidir." denilmiştir.

484 Ada 1 parsel sayılı 2 nolu bağımsız bölüme ait ... da bulunan taşınmazın tapu kaydının incelenmesinde; taşınmazın kooperatif ferdileşmesi ile ... adına 30.10.2006 tarihinde tescil edildiği 20.03.2009 tarihinde ...'e satış suretiyle devredildiği, 20.04.2009 tarihinde de ...'e kayden devredildiği, taşınmaz tapu kaydı üzerinde 06.04.2011 tarihinde borçlu ... adına ... Bankası lehine 450.000,0TL borç tutarlı FBK bildirimli 1. dereceden ipotek konulduğu görülmüştür.

Davalı ... isticvap beyanında; "protokol başlıklı belgede adım altında imza bana aittir, benim eşim ...'in dava dışı şirketi ... Ltd.Şti.ne ... Nakliyat ile iş ilişkisi vardı, eşimin anlatımlarına göre eşim iki tarafıda tanıdığından bu ilişkiler ...'nıda tanıdığından ... ile ... Nakliyat arasındaki ticari ilişki nedeniyle bu taşınmaz bana teminat olarak gösterildi, ödeme yapılmayınca eşim benden devretmemi istedi, eşim bu hususu daha iyi bilir ben de ...'e devrettim" demiştir.

Davacı ... İnşaat şirketi- ... tarafından 19.10.2010 tarihli ihtarname ile ...

Nakliyat Şirketi ve ... muhatap gösterilerek protokol gereği demir malzeme alımından kaynaklanan arada bulunan ticari ilişki nedeniyle borcun bir kısmının ödendiği bakiyesi içinde protokolün 4. maddesi uyarınca teminat olarak ... adına kayıtlı 484 Ada 1 nolu parselde ki taşınmazın tapusunun onayınız dahilinde ... adındaki şahsa verildiğini borç alacak ilişkisi sonlandığında ... adına iade edileceğini alınan demir malzeme faturaları ve yapılan ödemeler belirtilerek toplam 8 adet fatura toplamı KDV dahil 226.

474,86 TL olduğu 30.06.2009 tarihli çek ile yapılan ödemenin 17.800,00 TL olup bakiye 208.674,86 TL borcun kaldığı, bakiye borcun Sözleşmenin 3. maddesinde belirtilen yüzde 4 yıllık faizi ile birlikte ödemeye hazır olduğunu müvekkili şirkete müracaatı ile 4. maddede belirtilen işlemin yapılması aşamasından taraflarına ödeneceği bildirilmiştir.

Davacı taraf borçları ödemeye hazır olduğunu bildirmekle ve aralarında düzenlenen protokolün 4. ve 5.maddesi kapsamında taşınmazın adına tescilini talep etme hakkı bulunmakta ise de tapu iptal tescil isteminden vazgeçtiğinden ödemesi gereken tutarın belirlenmesi ve talep edebileceği tazminatın hesaplanması gereklidir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporları sonucunda yapılan hesaplamalara göre. 155.000,00 TL protokolde yazılı olan borç tutarı, 25.312,41 TL protokol tarihinden sonra doğan borç, 27.087,08 TL protokol tarihinden sonra doğan borç, 24.684,51 TL protokol tarihinden sonra doğan borç, 23.073,43 TL protokol tarihinden sonra doğan borç olmak üzere toplam 255.157,43 TL olduğu 17.800,00 TL ödemenin düşülmesi ile bakiye 137.357,43 TL kaldığı.

Mahkemece verilen görev doğrultusunda davacının temerrüt faizi işletilmesi yönündeki itirazları geçerli kabul edilerek yapılan hesaplamalar sonucunda 16.05.2019 tarihi itibariyle davacının protokole göre hesaplanan borcunun; a-Hiç faiz işletilmemesi halinde 237.357,43 TL olduğu, b-Yıllık %4 faiz işletilmesi halinde 277.896,41 TL olduğu, c-Aylık %4 faiz işletilmesi halinde 723.825,15 TL olduğu, d-Avans faizi işletilmesi halinde 375.735,66 TL olduğu.

08.05.2015 tarihli raporda da yıllık %4 faiz oranı ile dava tarihi itibariyle borcun 17.800,00TL' lik ödeme düşülerek ve faiz işletilerek 275.103,29 TL ye ulaştığı, taşınmaz değerinden mahsubu ile 224.896,71 TL nin hesaplandığı anlaşılmıştır.

Buna göre dosya kapsamından taraflar arasında düzenlenen protokol kapsamında davacı ... adına kayıtlı taşınmazın belirtilen borcun teminatı olarak ... tarafından 20.03.2009 tarihinde davalı ...'e emaneten satış suretiyle temlik edildiği; adı geçen tarafından da 20.04.2009 tarihinde Deniz Öz’e satış suretiyle devredildiği, davalı ... tarafından taşınmaz üzerine kullanılan kredi kapsamında feri müdahil ... Bankası lehine 06.04.2011 tarihinde ipotek konulduğu, eldeki davanın 21.11.2013 tarihinde açıldığı, davacı yanın tapu iptal ve tescil isteminden feragat ettiği anlaşılmıştır.

Dairemizin önceki kaldırma kararında davacı yanın 29.09.2020 tarihli dilekçesinin usulüne uygun olarak verilmiş ıslah talebini içerir bir dilekçe olmadığı, dava dilekçesinde de davalı ...'e karşı sadece tapu iptal ve tescil istemi yer aldığından ve dava sırasında bu istekten feragat edildiğinden mahkemece davalı ... yönünden davanın reddi ile davacı aleyhine bu davalı yönünden vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi doğru olduğu belirtilmiş ve bu kez davacı tarafça 23.01.2023 tarihli ıslah dilekçesi verilerek 500.000,00TL üzerinden harcı tamamlanan dava değeri ile talep ettiği tutarı da düşürerek,

davalı ... yönünden ise tazminat istemi dile getirilmişse de dava dilekçesinde tapu iptal ve tescil istenilmekle sonradan ıslah dilekçesinde yeni bir talep istenemeyeceğinden ve dava değeri miktarı ıslahen azaltılamayacağından bu istek dikkate alınmamıştır. Davalı ... de her ne kadar ayrı vekalet ücreti istemişse de ilk kararı istinaf etmemekle karar kendisi yönünden kesinleşmiş olmakla istinaf itirazı yerinde değildir.

Davacılar vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesinde; dava dilekçesinde davalı ...'e karşı sadece tapu iptal ve tescil istemi yer aldığından ve dava sırasında bu istekten feragat edildiğinden mahkemece davalı ... yönünden davanın reddi ile davacı aleyhine bu davalı yönünden vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi ve redde konu kısım üzerinden diğer davalılar yararına vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmuştur.

Öte yandan düzenlenen protokolde 3.madde içeriğinde "...protokol tarihinden ödeneceği güne kadar %4 faiz uygulanacağı..." belirtilmiş olup, tacir olan tarafların faiz oranının "aylık" ya da "yıllık" olacağı hususunu açıkça düzenlememiş olması gözetilerek faizin yıllık kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Davacı tarafça dava açılmadan önce davalı tarafa 19.10.2010 tarihli ihtarnamenin düzenlendiği, ihtarnamenin 20.10.2010 tarihinde ... Şirketi ve ...'e tebliğ edildiği görülmekle davalı tarafın temerrüdünün oluştuğu anlaşılmakla davacı alacağının hesabında faiz süresi ve miktarı doğru belirlenmiştir.

Buna göre dosya içeriği ve toplanan delillere, istinafa gelenlerin sıfatına, istinaf kaldırma kararı doğrultusunda işlem yapılmasına göre davacılar vekili, davalı ... vekilinin istinaf itirazları yerinde değildir, istinaf başvurularının HMK'nin 353/1.b.1.maddesi uyarınca esastan reddi gerekmiştir.

Davalı ... istinaf itirazına gelince; sair istinaf itirazları yerinde değilse de davanın reddedilen kısmı üzerinden diğer davalılar arasında vekalet ücretinin müteselsilen davacıdan tahsili ile adı geçen davalıya da verilmesi gerektiğinden istinaf itirazı yerinde olup ilk derece mahkemesi kararının bu nedenle HMK'nin 353/1.b.2.maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."