Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/1067 K.2025/1291

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, davalının TPE nezdinde 2012/30735 sicil numarası ile tecsilli "..." markasının sahibi olduğunu, Bolu ilinde davacıya devri ve kullandırılması hususunda sözleşme yaptıklarını, davacının bu sözleşme ile bir yıl süre içinde 24.000 TL + KDV bedelle kendi nam ve hesabına dil eğitim ve kurs faaliyeti yapmak hakkını kullandığını, davacının "...

Eğitim Merkezi Franchise Sözleşmesi" kapsamında bina kiraladığını, yasalarla belirlenmiş kriterlere uygun "dil eğitim merkezi" haline getirdiğini, tüm resmi izin ve belgelerini aldığını, taraflar arasında düzenlenen "Franchise Sözleşmesinin" 2. maddesi; davacı şirketi "...

Eğitim" ticari markasını ve adını know-how hakkını, iş görme sistemi ve diğer sınai mülkiyet haklarını kullanmak hakkının" verilmesini öngördüğünü, bu madde gereğince davalıya ait www.....com kurumsal web sitesinde şubeler bölümünde Bolu Şubesini ve davacının şirket adı ve iletişim bilgilerinin yer aldığını 19.08.2016 tarihinde sözleşme devam ederken web sitesinden davacı şirketin ad ve iletişim bilgilerinin sildiğini, sözleşmeye aykırı olarak kaldırıldığını, sözleşmeye aykırı davrandığını, davacı taraflar arasında lisans sözleşmesi kapsamında fatruralarla yazılı toplam 2.107,75 TL,

tutarlı kitap ve doküman ile toplam 1.984,10 TL bedeli reklam ve seminer materyalini de bedeli ödeyerek satın aldığını, alınan emtiaların sadece sözleşme kapsamında ve devamında kullanılabileceğini, sözleşmenin feshi kapsamında toplam 4.091,85 TL bedelli emtianın kullanılmadığını, 2016 yılı güz dönemi YDS 04.09.2016 tarihinde yapıldığını, davalının sözleşmeyi haksız feshetmesi sebebiyle kayıt başvurularının bulunmasına rağmen 2016 yılı güz sınavı için hazırlık kursu eğitimi veremediğini, 2017 yılı ilkbahar dönemi hazırlık kursu için öğrenci kaydı alamadığını, 2 dönem YDS sınavına hazırlık kursu açamaması sebebiyle kazanç kaybının olduğunu,

davacı şirketin ahzu kabzu bulunan avukatının hesap numarasına "Mart-Nisan-Mayıs-Haziran-Temmuz franchise bedeli" olarak 11.800,00 TL EFT yapıldığını, davalıya bilgi verildiğini, bir yıllık isim hakkı devir bedelinin vadesinin 05.03.2017 olduğunu, devir hakkı bedelinin muaccel olmamasına rağmen 18.08.2016 tarihinde 11.800 TL'nin ödendiğini, davacının davalı şirkete muaccel borcunun bulunmadığını, davalı tarafından davacının marka kullanım hakkının TPE nezdinde tescilinin sağlanmadığını, böylelikle sözleşmeye aykırı davranan tarafın davalı olduğunu,

aylık isim bedeli ödenmesine rağmen ödenmemiş gibi gösterilerek Ankara 25. Noterliği'nin 19237 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile "sözleşmenin 7. maddesi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini" ihtaren bildirdiğini, sözleşmenin 7. maddesi doğrultusunda sözleşmeden doğan yükümlülükleri ifa etmeyen ya da eksik ifa eden tarafın diğer tarafa 100,00 TL cezai şart ödeyerek sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceğini, davalının sözleşmenin hükümlerini eksik ifa eden taraf olduğunu ve haksız olarak sözleşmeyi feshettiğini, bu sebeple 100.000,00 TL cezai şartın istendiğini,

dil kursu olarak kullanılacak binanın davacı tarafından kiralandığını aylık 2.000,00 TL kira ödendiğini, haksız fesih sebebiyle 22.08.2016-2017 Ocak aylarında kira ödemek zorunda kaldığını bu dönem zararın davalıdan istendiğini, 2016 güz dönemi kursuna 60 kayıt yapılabileceği her kişiden 3.000,00 TL ücret alındığını, toplamda 180.000,00 TL kazanç kaybı olduğunu aynı kaybın 2017 Ocak döneminde de olduğunu toplamda 360.000,00 TL zararın da davalından talep edildiğini belirterek sözleşmenin haksız feshi sebebiyle müspet menfi zararları ve cezai şarta ilişkin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 101.000,00 TL talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 20.05.2025 tarihli harçlandırılmış dilekçesi ile davasını ıslah etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, taraflar arasında 05.03.2016 tarihinde her iki tarafa borç yükleyen ve sürekli borç ilişkisi kuran "franchise sözleşmesi" 05.03.2016-05.03.2017 tarihlerini kapsayacak şekide 1 yıllık süre için imzalandığını, sözleşmenin 5a maddesine göre davacının asıl görevinin ödemeleri zamanında yapması,

davalının asıl görevinin ise markanın kullanımının davacıya tahsil edilmesi olduğunu, 5a maddesinde "İsim hakkı devir bedeli aylık 2.000 TL + KDV olduğunu, Franchisee 05.03.2016 tarihinden itibaren ödemelerine başlamayı kabul eder ve 05.03.2017 tarihinde 24.000 TL + KDV meblağının tamamının ödenmi olması garanti altına alır ve taahhüt eder" hükmünün bulunduğunu, davacının edim yükümlülüğünü yerine getirmediğini, 05.03.2016 tarihinden itibaren (Marka Lisans Devri ve Sözleşmenin Başlangıç Tarihi) aylık ödemelerine başlamayı tahahüt eder ifadesinin bulunduğunu,

ödemelerin aylık yapılası gerektiği tek seferde toplu yapılacağı iddiasının gerçek dışı olduğunu, davacının her ay vadesi gelen kiralarını öderken temerrüde düştüğünü, en son ödeme yapıldığı tarihte dahi Ağustos ayı ödemesi için mütemerrit durumda olduğunu, kesin vadenin ticari ilişki kapsamında bulunduğunu davacı tarafın iddia ettiği gibi bir temerrüt ihtarının yahut ek süre tanınmasının da gerekli olmadığını, TTK 1530/2 maddesinin bu doğrultuda olduğunu bu sebeplerle TBK 126 maddesi doğrultusunda sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğini, davalı şirketin internet sitesinde iletişim bilgilerini yayınlama zorunluluğunun bulunmadığını,

davacı şirketin söz konusu binası sözleşme tarihinden önce kiraladığını, sözleşmenin feshi sonrasında da binaya ilişkin kira sözleşmesini sona erdirmediğini, talep olunan kiralara ilişkin illiyet bağının bulunmadığını, kusurlu tarafın cezai şart talep edemeyeceğini 24.000,00 TL + KDV bedelli sözleşmede 100.000,00 TL cezai şartın hakkaniyete aykırı olduğunu, maddi tazminata ilişkin belirsiz alacak davası açmasının mümkün olmadığını, alacaklının zararı bulunması halinde bu zarar cezai şarttan mahsup edilerek hesaplanması gerektiğini,

sözleşmenin hemen ardından "Kare Dil Kursu" olarak davacının faaliyetine devam ettiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacının ödemelerini zamanında yapmadığı hususu bilinmesine karşın, herhangi bir ihtaratta bulunulmadığı, ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin gecikmiş ödemelerin kabul edildiği ve ayrıca ödeme yapılmayan dönem içerisinde bir kısım faturalarla sözleşme ilişkisine devam edildiği, Ağustos ayı ödemesi gelmesine karşın davacının bu ödemeyi yapmadığı,

ancak davalının diğer ödemeleri ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin kabul etmesi nedeniyle ödemelerin 5.3.2017 tarihinde 24.000,00,00 TL + KDV ( 1 yıllık Franchise bedeli ) meblağının tamamının ödenmiş olmasını garanti altına alır şeklinde o tarihe kadar yapılması hususunda davacı da güven oluşturduğu gözetilerek davalının sözleşmeyi feshetmekte haksız olduğu kabul edilerek yapılan incelemede, davalı şirketin sözleşmeyi fesih ettiği yıl itibariyle mali kayıtları üzerinde yapılan incelemeler neticesinde şirketin mevcut durumda davacı yanca talep edilen tazminatın davalı şirketin mahvına sebep olmayacağının tespit edildiği,

sözleşmenin 7. maddesine göre sözleşmeden doğan yükümlülüklerini ifa etmeyen ya da eksik ifa eden taraf diğer tarafa 100.000,00 TL ceza şart ödeyerek sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceği hükme bağlandığından, TBK.'nun 179 ve devamı maddelerinde düzenlenen cezai şart hükümleri çerçevesinde davalının sözleşmeyi haksız feshi nedeni ile davacının bu cezai şartı talep edebileceği, davacının, davalının haksız şekilde sözleşmeyi fesih etmesinden dolayı ödemelerinin iadesini isteyebileceği gözetilerek davacının ödemiş olduğu miktar, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz franchise bedeli olup,

(5 aylık *2.000,00TL=) 10.000,00 TL + 1.800,00 TL KDV olmak üzere toplam 11.800,00 TL'nın ve 6.541,85 TL kitap ve döküman bedelini davalıdan isteyebileceği, davacının kiraladığı yeri sözleşmenin feshinden sonra da kullandığı ve kira zararının bulunmadığı, haksız fesih nedeniyle davacının kar kaybının bulunduğunun ispatlanamadığı belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davalı vekili tarafından; Sözleşmenin haklı nedenlerle feshedildiği, BAM kararında belirtilen görüşün kabul edilemeyeceği, sözleşmedeki edim yükümlülüğüne aykırı davrandığı için feshe davacı yanın sebebiyet verdiği belirtilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin haksız feshedilip edilmediği, davacının maddi tazminat, kar kaybı ve cezai şart alacağının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin haksız feshedildiği gerekçesiyle açılan maddi tazminat, kar kaybı ve cezai şart alacağı istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle kaldırma kararı doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılarak karar verilmiş olmasına göre davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."