Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/1548 K.2026/530

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Davacı şirketin yasal düzenleme nedeni ile temizlik işlerini alımı yolu ile davalılar tarafından gerçekleştirdiğini, çalışan ...'ın kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılması nedeni ile bu kişiye müvekkilince 38.349,58 TL ödeme yapıldığını belirterek; yapılan ödemenin davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar yanıt dilekçesi sunmamıştır.

İlk derece mahkemesince "... Hizmet alımana konu işte 02/02/1998 - 18/01/2016 tarihleri arasında hizmet sözleşmesi ile çalışan dava dışı ...'ın kıdem tazminatın hakederek işten ayrılması nedeniyle dava dışı işçiye 38.349,58 TL ödeme yapılmıştır.

Dava dışı 3. kişi ... davalı Şirketlerde SGK'lı olarak çalışmıştır.

Davacı tarafından ödemesi yapılan kıdem tazminatı yönünden her bir davalı kendisinde gerçekleşen çalışma süresine bağlı olarak sorumlu olup, 16.09.2004 öncesinde yapılan sözleşmelerde yüklenicinin işçilik tazminat ve alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığı, bu tarihten sonra imzalanan sözleşmelerde de açık bir hüküm bulunmadığı anlaşıldığından dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatından tarafların 1/2 oranında sorumlu olacağı kabul edilmiştir.

Gerekçeleri itibarı ile somut olaya uygun ve denetime açık olduğu için hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilen 19/04/2020 tarihli bilirkişi raporuna göre, davacı tarafından yapılan ödemenin 3.405,20 TL'sinin davalı ...'den tahsiline ,9.191,96 TL'sinin davalı ... Tel. Bilg. İnş. Müh. Tur. Tem. Yem. Taah. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den tahsiline ve 749,09 TL'sinin ise iş ortaklığı şeklinde hizmet sunan ve iş ortaklığını oluşturan ...

İnşaat Temizlik Güvenlik Gıda Akaryakıt Medikal Elektrik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi & ... Endüstriyel Temizlik İnşaat Sağlık Gıda Hizmet Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı'ndan müteselsilen alınarak davacıya ödenmesi gerektiği, 13/09/2018 dava tarihinden itibaren tarafların tacir olmaları nedeni ile değişen oranlı avans faizi talep etmesinin mümkün olduğu..." gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile.

3.405,20 TL'nin dava tarihi olan 13/09/2018 tarihinden itibaren hesaplanacak değişen oranlı avans faizi ile birlikte davalı ...'den alınıp davacıya ödenmesine, 9.191,96 TL'nin dava tarihi olan 13/09/2018 tarihinden itibaren hesaplanacak değişen oranlı avans faizi ile birlikte davalı ...

Telekomünikasyon Bilgisayar İnşaat Mühendislik Turizm Temizlik Yemekçilik Taahhüt İthalat İhracat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nden alınıp davacıya ödenmesine, 749,09 TL'nin dava tarihi olan 13/09/2018 tarihinden itibaren hesaplanacak değişen oranlı avans faizi ile birlikte davalı ... İnşaat Temizlik Güvenlik Gıda Akaryakıt Medikal Elektrik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi & ...

Endüstriyel Temizlik İnşaat Sağlık Gıda Hizmet Sistemleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı'ndan alınıp davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Bankalarının davalı şirket ve işçisi ... arasında akdedilen iş akdiyle herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, bankalarının ihale makamı olduğundan sorumluluğu hizmet alımı karşılığı olan işin bedelini ödemekten ibaret olduğunu, davalı şirketler ile bankaları arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesi uyarınca sorumluğun yüklenicilere ait olduğunu, çalıştırılan işçilerle ilgili her türlü yükümlülüğün davalı alt işverene ait olduğunun sözleşmelerde düzenlendiğini,

mevzuat hükmü kapsamında bankaları ile davalılar arasındaki hukuki ilişkide davalının işçilerine dönük her türlü sorumluluğun tek başına davalı yüklenicilere ait olduğunu, bankalarının ödediği tutar bakımından davalıya %100 oranında rücu edebileceklerini belirterek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tam kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesine istinaden dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının davalılardan rücuen tahsili taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Öte yandan; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerinin 22.1. maddesinde, "Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." düzenlemesi bulunmaktadır. Genel Şartnamenin altıncı bölümünde "çalışanların özlük hakları" başlıklı 38. maddesinde ücret ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmelerin 22.1. maddesi uyarınca öncelikle uygulanması gereken "ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri" kapsamında, 4857 sayılı İş Kanununun 120. maddesindeki "25.8.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır." hükmü uyarınca uygulanması gereken 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesinde, kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü işçiyi çalıştıran işverene yükletilmiş, işçiye kıdem tazminatı ödenmesinin koşulları düzenlenmiştir.

Somut olayda, Yargıtay 23. Hukuk ve 6. Hukuk Dairelerinin yukarıda belirtilen kararları doğrultusunda, dava dışı işçinin davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davalıların dava dışı işçinin kendileri yanında çalıştığı dönem için belirlenen tazminat tutarının yarısından sorumlu olduğunun kabulü doğru olmamıştır. 19.04.2020 tarihli bilirkişi raporundaki verilerden hareketle, alacağın tamamının toplam 26.692,51 TL olduğu; davalılardan ...'nin 6.810,41 TL'den, ...

Elektrik Elektronik Telekomünikasyon Bilgisayar İnşaat Mühendislik Turizm Temizlik Yemekçilik Taahhüt İthalat İhracat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin 18.383,92 TL'den, ... İnşaat Temizlik Güvenlik Gıda Akaryakıt Medikal Elektrik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi & ...

Endüstriyel Temizlik İnşaat Sağlık Gıda Hizmet Sistemleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı'ın 1.498,18 TL'den sorumlu olduğu hesap edilmekle davanın kabulüne karar vermek üzere HMK m 353/1,b,2 uyarınca kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...