Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/2263 K.2026/924

Taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 23/01/2017 tarihinde "...

Fabrikası-Jips Atıklarının bertarafına ait İş Termin Planı hazırlanarak onaylatılması ve yeni oluşturulacak atık sahasına ait izinlerin alınması işi"ne ait sözleşme imzalandığını, müvekkili şirkete yapılacak olan ödemenin sözleşmenin Yapılacak Hizmetler Bedeli ve Ödeme Planı başlıklı 4.maddesinde düzenlendiğini, bu madde kapsamında sözleşmenin imzalanması ile davalı şirket tarafından müvekkili şirkete 100.000,00 Dolar ödeme yapıldığını,

müvekkili şirket tarafından 23/01/2017 tarihli sözleşmeye dayanarak 24/07/2019 tanzim tarihli (0165547-016558 seri nolu) 2 adet fatura düzenlendiğini ancak davalı şirket tarafından fatura bedellerinin ödenmediğini, faturaların ödenmemesi sebebiyle Ankara 2. İcra Müdürlüğünün 2019/11794 numaralı dosyası ile takip başlatıldığını, davalı şirketin 11/09/2019 tarihindeki itirazı ile takibin durduğunu öne sürerek itirazın iptalini, takibin devamını, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatının tahsilini talep etmektedir.

Davalı vekili özetle: Davacı şirketin İş Termin Planlarını, bunları uygulayacak olan müvekkili şirkete sözleşmede belirlenen zamanlarda raporlamadığını, sözleşmeye aykırı davrandığını, İş Termin Planının hazırlanması sürecinde müvekkili şirketten herhangi bir görüş alınmadığını, konu hakkında müvekkili şirkete sonradan bilgi verildiğini, iş bu termin planının gerçekçi ve uygulanabilir bir plan olmadığını,davacı şirketin sözleşmeden kaynaklı edimlerini gereği gibi ifa etmediği savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince "... davacı tarafından hazırlanan termin planının şartlı onaylandığı, davalı şirketin jips atıkları için farklı projeler gerçekleştirmek istemesi nedeniyle, davacı şirketin termin planının şartlı onaylanmasından dolayı bu bölümdeki edimini tamamlamadığının kabul edilemeyeceği, 40.000,00 USD ücrete ilişkin edimlerin ise yerine getirilmediği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, alacağın varlığı yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar talebinin reddine..." karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: 24.07.2019 tanzim tarihli 016558 nolu faturaya yönelik itirazın iptali talebinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, müvekkili şirket tarafından 23.01.2017 tarihli sözleşmeye uygun olarak iş termin planı hazırlandığı, bakanlık onayı alındığı, sözleşme şartlarının yerine getirildiği, davalı tarafından onaylanan iş termin planından ve bu plan kapsamında yapılması planlanan iş/işlemlerden vazgeçilerek alternatif saha arayışına başlandığının da davalının kendi beyanları ile sabit olduğu, 01.02.2017 tarihli planın en üst otorite olan Bakanlık tarafından onaylanan bir plan olduğu,

bu onayın iş termin planının mevzuata uygunluğunun ve uygulanabilir olduğunun en önemli kanıtı olduğu, onaylanan iş termin planının uygulanmama sebebinin davalının imzasını taşıyan belgeler de yer aldığı, iş termin planının ve bu plan kapsamında yapılması planlanan iş/işlemlerin güncelliğini yitirdiğini resmi kurumlara davalının kendisinin ilettiği, davalının bu süreçte yeni saha göstermediği gibi alternatif saha arayışına dahi gitmemesinin davalının kusurlu olduğunun en açık kanıtı olduğu, icra inkar tazminatı talebinin reddinin usul ve yasaya aykırı olduğu nedenleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Davacı şirketin sözleşme uyarınca atıkların uygun bir şekilde bertarafına ait iş termin planı hazırlamadığından davacı şirketin ödeme planında öngörülen 60.000 USD tutarındaki ödemeyi talep etmesinin mümkün olmadığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının İş Termin Planı'na onayının şartlı olduğu ve şartın gerçekleşmemesi nedeniyle ortada geçerli bir iş termin planının bulunmadığı, atıkların taşınacağı depolama alanının çevre mevzuatı açısından uygun bir yer olmaması hususunun davacı şirket tarafından onay alınan iş termin planının geçerliliğini ortadan kaldıran bir durum olduğu,

davacının sözleşme gereği yapması gereken edimini gereği gibi yerine getirmediği açık olduğundan, davacının talep ettiği ödemelerin hiç bir haklı ya da hukuki tarafının bulunmadığı, davacı şirket ile müvekkili şirket arasında bir vekalet sözleşmesinin bulunduğu, vekalet gören davacı şirketin işini özenli bir şekilde yapmak zorunda olduğu, sözleşmede yer alan açık hüküm uyarınca atıkların uygun şekilde bertarafını sağlayacak bir plan hazırlanması ve yeni sahanın Çevre Mevzuatı açısından uygunluğunu araştırmanın da davacı şirketin yükümlülüğü altında olduğu,

sözleşmenin diğer hükümlerinin bir bütün olarak dikkate alındığında da davacı şirketin yapması gereken işlemleri eksik ve gereği gibi yerine getirmediğinin sübuta erdiği, müvekkili şirketin; davacı şirketin edimini yerine getirmemesi nedeniyle jips atıkları için farklı projeler gerçekleştirmek zorunda kaldığı, işbu durumun davacı şirket lehine yorumlanmasının hiç kimse kendi kusurundan yararlanamaz ilkesine açık aykırılık oluşturduğu nedenleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında akdedilen hizmet sözleşmesi uyarınca alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali taleplidir.

Somut olayda, davalının davacıya 100.000,00 USD ödeme yaptığı, davacının bakiye alacağının tahsili için başlattığı takibin davalının itirazı üzerine durduğunu davacının itirazın iptaline karar verilmesi talep ettiği anlaşılmıştır.

Elde ki dava da uyuşmazlık tarafların sözleşmeden sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği bu kapsamda davacının verdiği hizmet karşılığı sözleşmede kararlaştırılan bedeli almaya hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme hükümleri incelendiğinde;

Sözleşme'nin kapsamını düzenleyen 2. maddesinde;"... Fabrikasında bulunan jips atik sahasında bulunan atıkların uygun bir şekikde bertarafına ait İş Termin Planının hazırlanması ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı onaylarının alınması ile oluşturulacak düzenli depolama sahasının Çevre Mevzuatı kapsamında ilgili izinlerinin alınmasıdır."

Sözleşme'nin tarafların yükümlülüğünü düzenleyen 3. maddesinde; ... TARAFINDAN "Mevcut Jips atık sahasında bulunan atıkların Çevre Mevzuatına uygun bir şekilde bertaraf edilmesi konusunda İş Termin Planı hazırlanması, Hazırlanan İş Termin Planının Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulması ve onaylatılması, Jips atıkları için oluşturulması planlanan düzenli depolama sahasına ait Çevre Mevzuatı kapsamında gerekli tüm izinlerin alınması," İŞVEREN TARAFINDAN "Yapılacak iş ve işlemler başta olmak üzere, sözleşmenin imzalanmasından, gerçekleştirilen faaliyet için ilgili mevzuat ve yetkili kamu kuruluşlarınca gerekli görülen bilgi ve belgelerin zamanında hazırlanarak derlenmesi ve sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesine kadar ... ÇEVRE ile etkin bir işbirliğinin yapılmasıdır."

Sözleşmenin ödeme planını düzenleyen 4. Maddesinde; "İşbu sözleşmenin imzalanmasına müteakip 100.000,00 USD Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulacak olan İş Termin Planının onaylarının alınmasına müteakip 60.000,00 USD İşbu sözleşme konusu işin tamamlanmasına müteakip 40.000,00 USD "ödeneceği kararlaştırılmıştır.

Buna göre; taraflar arasında imzalanan sözleşme bedelinin 200.000 USD olduğu, davalının davacıya 100.000,00 USD ödeme yaptığı, davacının sözleşme kapsamında Mevcut Jips atık sahasında bulunan atıkların Çevre Mevzuatına uygun bir şekilde bertaraf edilmesi konusunda İş Termin Planı hazırlanması, Hazırlanan İş Termin Planının Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulması ve onaylatılması, Jips atıkları için oluşturulması planlanan düzenli depolama sahasına ait Çevre Mevzuatı kapsamında gerekli tüm izinlerin alınması edimlerini yerine getirmekle yükümlü olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece hükme esas alınan 02/04/2021 havale tarihli bilirkişi heyet raporunda davacı şirketin sözleşmenin ikinci maddesi ile ilgili edinimlerini yerine getirmeye çalıştığının anlaşıldığı, davalı tarafından, adı geçen sözleşmenin ödeme planı bölümünde “İş Termin Planının Onaylarının alınmasına müteakip” 60.000,00 USD olan sözleşme bedeli, 24.07.2019 tarih 16557 fatura sıra numaralı 402.030,72 TL tutarındaki bedeli davacıya ödemesi gerektiği, dosya incelendiğinde;

fosfojis atıklarının bertaraf edilmesi sürecinde yer alan, yer secimi, proje, ihale, inşaat, işletmeye alma gibi işlerin yapılmadığı ve atıkların yeni bir sahaya taşınmadığı ve yeni oluşturulacak atık sahasına ait izinlerin ve onayların alınmadığı,

bu nedenden dolayı davacı şirketin sözleşmenin 3. maddesinde tanımlanan ”Jips atıkları için oluşturulması planlana düzenli depolama sahasına ait çevre mevzuatı kapsamında gerekli tüm izinlerinin alınması” ile ilgili iş/işlemleri yerine getirmediği ve sözleşmenin ödeme planı bölümünde “İş bu sözleşmeye göre işin tamamlanmasına mütakip” 40.000,00 USD ücretin kararlaştırıldığı 268.020,48 TL tutarındaki fatura bedellerini almayı hak etmediği görüşü mütalaa edilmiştir.

Yukarıya özetlenen bilgi ve bulgular ışığında eldeki davaya bakıldığında.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda, sözleşme bedelinin 200.000,00 USD olduğu, sözleşmenin imzalanmasına müteakip 100.000,00 USD, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulacak olan İş Termin Planının onaylarının alınmasına müteakip 60.000,00 USD İş bu sözleşme konusu işin tamamlanmasına müteakip 40.000,00 USD ödeneceğinin kararlaştırıldığı ve öngörülün işlerin yapılmasına binaen ödemenin yapılmasının vade olarak kararlaştırıldığının gözetilmediği,

yine davalı tarafından yapılan ödemenin davacı yanca yapılan işe oranlandığında davacının bakiye alacağının olup olmadığının tespit edilmediği anlaşılmış olup mahkemece eksik inceleme içerin rapor esas alınarak davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu durumda, mahkemece alınan raporun hüküm kurmaya yeterli mahiyette olmadığı gözetilerek, sözleşme bedelinin 200.000,00 USD olduğu davacı yanca 100.000,00 USD ödeme yapıldığı, davacının sözleşme kapsamında yaptığı iş oranının tespit edilerek bu göre davalı tarafından 100,000,00 USD ödendiği de gözetilerek davacının bakiye alacağının bulunup bulunmadığının tespit edilerek taraf iddiaları ve itirazlarını karşılar şekilde sözleşme konusu iş alanında uzman bilirkişilerden oluşturulacak heyete hesapçı bilirkişi de eklenmek suretiyle oluşturulacak bilirkişi heyetinden nedenlerini açıklayıcı, taraf, mahkeme ve Kanun yolu denetimine elverişli rapor alınarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Hal böyle olunca mahkemece, tüm delillerin toplanıp değerlendirilmesi ve bu kapsamda sonuca gidilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda isabet bulunmamıştır.

Dava dosyası kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; tarafların iddia ve savunmalarının esaslı unsurlarını oluşturan ve eldeki davanın niteliği itibariyle mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış ve mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a.6 maddesinde öngörülen şartlar gerçekleştiğinden taraf vekillerinin istinaf talebinin kabulü ile mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip