Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2022/411 K.2026/1093

Davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352 madde uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Taraflar arasında hizmet alım sözleşmeleri imzalandığını, davalı bünyesinde çalışan bir kısım işçilerin açtığı davalar sonunda verilen kararlar nedeniyle icra dosyalarına müvekkil tarafından ödeme yapıldığını, davalının bu ödemeden sorumlu olduğunu, arabuluculuk sürecinden sonuç alınamadığını öne sürerek toplam 99.373,78 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili özetle: Dava dışı işçinin sözleşmesinin süresinden önce feshedildiğini, müvekkilinin feshe neden olmadığını, bu nedenle sorumlu tutulamayacağını, süresinden önce feshedilen ihaleler sebebiyle davalının zarara uğradığını, taleplerin zaman aşımına uğradığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesince "......Dava konusu rücuya tabi işçilik alacakları incelenmiş, davacı idare tarafından dava dışı işçilerin iş akitlerinin sona erdirilmesi nedeniyle kıdem tazminatı ve diğer alacakları ödenmiştir. Davacının kontrol ve denetim yükümlülüğünün tezahürü olan sorumluluk gereği ödemeyi yükleniciler adına yapmış, dava dışı işçilerin alacağının davalı şirketlerde çalıştığı sürelerle orantılı olarak işçilik alacaklarından sorumluluklarına gidilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve teknik şartname incelenmiş, 03.08.2015/62131 ihale kayıt numaralı 1192 Özel Güvenlik Görevlisi Alımı ile ilgili, "Özel Güvenlik hizmet Alımı işine ait Teknik şartname 14/6 maddesinde Yükleici yürürlükteki iş kanunu ve sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre çalıştıracağı elemanların her türlü özlük haklarını karşılamak zorundadır.

Mevzuata göre işçi alınması, işçi çıkartılması, işçi haklarının ödenmesi ve sair konularda tüm sorumluluk yükleniciye aittir, hükümlerini haiz olduğu anlaşılmıştır. Bu haliyle iş çilerin işçilik alacakları ile işten çıkarılması nedeniyle oluşacak giderlerden davalı yüklenici sorumludur.

İşçilerin çalıştıkları şirketlerde, çalıştıkları süreler ve ödenen tazminat ve işçilik alacakları bilirkişi marifetiyle hesaplattırılmış, buna göre, ihbar tazminatı, boşta geçen süreler, kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti ve UBGT alacağı ise davalıların işçileri çalıştırdıkları süre ile orantılı olarak hesaplanarak, davalıların sorumluluk tutarları belirlenmiştir.

03/10/2021 tarihli bilirkişi raporundan özetle, dava dilekçesinde belirtilen şekilde icra takip dosyalarına ASKİ tarafından dava dışı 4 işçi adına yapılan bu ödemelerden dolayı davacının, davalıdan talep edebileceği tutar. 99.373.78 TL olacağı, " şeklinde kanaat bildirmiştir. Bilirkişi raporu açık ve ayrıntılı olup, hükme esas alınarak davanın kabulüne....." karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Davacının davaya konu ihalede müvekkiline ait hakedişleri kurum bünyesinde hukuka aykırı olarak tutmakta olduğu, hakedişlerde ödeme yapılıp yapılmadığının aydınlatılması gerektiği, delilleri toplanmadan karar verildiği, davacı ile müvekkilinin muavin defterleri incelense durumun ortaya çıkacağı, kesilen hakedişleri bulunduğu, bunların içinde işçilik alacaklarının da bulunabileceği, davanın reddine karar verilmesi gerektiği nedenleriyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücuen alacak taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

Somut olayda; düzenlenen sözleşme ve şartnamde açık hüküm bulunup yüklenici sorumlu olduğundan davacı hizmet alan ödediği bedelin tamamını rücu edebilir. Ne var ki davalı tarafça hakedişlerinin davacı tarafça kurum bünyesinde haksızca tutulduğu muavin defterlerinin incelenmesi halinde hakedişten kesinti yapılıp yapılmadığının ortaya çıkacağı, aksi halde mükerrer ödeme söz konusu olabileceği savunulmuş mahkemece bu savunma dikkate alınmadan gerekli araştırma yapılmadan sonuca gidilmiştir.

Bu durumda Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/(1).a.6 madde uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip