Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi E.2023/1949 K.2024/153

Mahkemece verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf talebinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya okunup gereği düşünüldü:

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde, taraflar arasında düzenlenen 05/11/2011 tarihli sözleşme ile davacı şirket ve ... Ltd. Şti Konsorsiyumu olarak işveren ....A.Ş ile ... San. ve Tic. A.Ş nezdinde "... Hidroelektrik Santralleri Enerji Nakil Hatları, ...

İşleri Mühendislik Tedarik ve Yapım Sözleşmesi" işini yükümlendiklerini, konsorsiyum anlaşmasına göre, imalat işlerinin davacı şirket, montaj işlerinin ise davalı şirket tarafından yapılması gerektiğini, sözleşmeye göre işverene verilmesi gereken teminat mektubunun tamamının davacı şirket tarafından verildiğini, sözleşmeye göre EİH direklerini eksiksiz imal ettiğini ve işveren teslim ettiğini, davacı şirketin müşterek müteselsil sorumluluk kapsamında ...'ın yapması gereken kalan işleri ve buna mukabil bu işleri yerine getirmek için işveren nezdinde kalan alacaklarını devraldığını,

Ağustos-2012 tarihinden sonra davalı ...'ın işveren ... ve ... nezdinde ki alacakları davacı şirkete temlik edildiğini, davacı şirketin konsorsiyum dahilinde davalının sorumluluğunda bulunan işleri de zarar etme pahasına tamamladığını ve iş sahiplerine teslim ettiğini, davalı ... konsorsiyum harcamalarının bulunmadığını sadece alacak temliklerinin bulunduğu cari hesap üzerinden alacaklı olduğunu belirterek, tarafların "... Hidroelektrik Santralleri Enerji Nakil Hatları, ...

İşleri Mühendislik Tedarik ve Yapım Sözleşmesi" işi kapsamında oluşturdukları konsorsiyumun tasfiyesine, davacı şirketin tasfiye neticesinde davalı şirketten olan alacağının tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şirketin davalı şirketten olan şimdilik 10.000.-TL alacağın tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, taraflar arasında düzenlenen konsorsiyum sözleşmesi gereğince davalının tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve ihtarnamedeki hususlarda kusurunun olmadığını, ayrıca 01/08/2012 tarihinde yapılan anlaşma neticesinde faaliyetlerini durdurduğunu, davalının yapmış olduğu işler nedeniyle faturaları düzenlediklerini ve davacı tarafından tüm bedellerin alındığını bu nedenle davacının kendi hata ve kusurlarından oluşan zararların tahsile konu edilmeye çalışılmasını kabul etmediklerini ve kötü niyetli olduklarını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

Mahkemece, dosyanın tefrik edildiği Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/707 E.sayılı dosyası ile eldeki davada, tarafların (davacı ve davalısının) aynı olduğu, yine davacı tarafça, tarafların oluşturduğu konsorsiyumun tasfiyesi ile tasfiye sonucunda mevcut alacağın tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirketten 10.000,00 TL alacağın tahsiline karar verilmesinin talep edildiği, taraflar arasında mevcut "... - ...

Konsorsiyum Sözleşmesi" başlıklı, 05/10/2011 tarihli sözleşme ile oluşturulan konsorsiyumun tasfiyesi sonucu tarafların alacak ve borç durumunun belirlenmesinin her iki davada çözümü gereken esasa ilişkin ana unsur olduğu ve dosyanın derdest olması nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan HMK.'nun 115/2.maddesi gereğince Usulden Reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf talebinde bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, taraflarca imzalanan sözleşme ile kurulmuş olan "... & ... Ltd.Şti.

Konsorsiyumu"nun tarafı olan davalı şirketin Konsorsiyumun tasfiye işlemleri tamamlanmaksızın Konsorsiyum adına yapılan harcama kalemleri cari hesaba işlenmeksizin tek yönlü oluşturulan cari hesap kaydı üzerinden haksız ve kötü niyetli olarak Ankara 32. İcra Dairesi'nin 2021/13900 E. sayılı dosyasında icra takibi başlatması üzerine Ankara 9.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/707 E.sayılı dosyası ile Menfi Tespit ve Ortaklığın Tasfiyesi talebi ile dava açtıklarını, istinaf konusu yapılan işbu davadaki talebin ise,

davalı tarafça Ankara 32. İcra Dairesi'nin 2021/13900 E. sayılı dosyasında açılmış olan icra takibine konu edilen cari hesap kaydına işlenmemiş olan davacı şirketçe adi ortaklık adına yapılan harcamaların davalıdan tahsili ve davaya konu iş ortaklığının tasfiyesine ilişkin olduğunu, her ne kadar mahkemenin red kararında her iki davanın da aynı konuda olduğunu gerekçe olarak göstermiş ise de her iki davadaki taleplerin farklı olduğunu, Adi Ortaklığın Tasfiyesi bakımından ortak talep bulunmasına karşın davalardan birinin Menfi Tespit, diğerinin ise Alacağa ilişkin olduğunu, mahkeme kararının hatalı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Davada, taraflar arasında kurulan adi ortaklığın tasfiyesi ile alacak talep edilmektedir.

Dosya kapsamından, Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/707 E.sayılı dava dosyası dava dilekçesinde, davanın Menfi Tespit davası olduğu, tarafların davacı ... San.İnş.ve Tic.A.Ş., davalının ... Elektrik inş.Taah.Tic.ve San. Ltd.Şti. olduğu, konunun davacı şirketin davalı şirkete Ankara 32. İcra Müdürlüğünün 2021/13900 E.sayılı dosyası kapsamında borcu olmadığının tespiti ile taraflar arasında düzenlenen adi ortaklık ilişkisinin tasfiyesi ve İİK'nun 72/3.maddesi gereğince uyun bir teminat mukabili icra dosyasına bloke edilecek bedelin alacaklıya ödenmemesi yönünde ayrıca ihtiyati tedbir talebinin de bulunduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK'nun 114.maddesinde dava şartları düzenlenmiş olup burada on iki bent halinde düzenlenen dava şartlarından bazıları olumlu (davanın açılması sırasında var olması gerekli) ; bazıları ise olumsuz (davanın açılması sırasında bulunmaması gereken) şartlardır. HMK.'nun 114/1-ı maddesinde aynı davanın daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması madde 114/1-ı-i'de ise aynı davanın daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması dava şartı olarak düzenlenmektedir.

Derdestlik bir dava şartı olup, hakim tarafından re'sen gözetilir (HMK.'nun 114/1-ı,115). Derdest bir davanın ilk koşulu, tarafları, müddeahibi ve dava sebebi aynı olan bir davanın daha önce açılmış olmasıdır. İkinci koşulu ise daha önce açılmış bulunan davanın halen görülmekte olması, kesin hükümle sonuçlanmamış olmasıdır. Bu iki koşulun birlikte bulunması halinde derdest bir davanın varlığı kabul edilmelidir.

Bir davanın açılması ile şekli anlamda kesin hükme bağlanması arasında geçen sürede davanın derdest olduğu kabul edilir (Tanrıver, S.: Medeni Usul Hukuku'nda Derdestlik İtirazı, Ankara 2007, s.8 vd.). Davanın derdest olması, taraflar arasında o konuda ortaya çıkan uyuşmazlığın henüz tam olarak çözümlenemediği anlamına gelir.

6100 sayılı HMK'nun 114.maddesinde. Dava şartlarının hukuki niteliği, dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan "kamu düzeni" ile ilgili zorunlu koşulları olarak açıklanmıştır.

Mahkeme, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumunda olup; bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir. Davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi için varlığı gerekli hallere, olumlu dava şartları (mesela, görev, hukuki yarar gibi); yokluğu gerekli hallere ise olumsuz dava şartları denilmektedir (mesela, kesin hüküm gibi).

Olumsuz dava şartlarından birisi mevcutsa veya olumlu dava şartlarından biri mevcut değilse, davanın esası incelenemez. Bunun amacı, bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek, böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır.

Dava şartlarından biri olmadan açılan dava da, açılmış (var) sayılır, yani derdesttir. Dava şartının eksik olması halinde nasıl bir usul işlemi yapılacağı, 6100 sayılı HMK’nin 115. maddesinde belirlenmiştir. Anılan maddenin ikinci fıkrasında "Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." 6100 sayılı HMK’nin 114.maddesinde hukuki yarar dava şartı olarak kabul edilmiştir. Mahkemenin, her dava açıldığında davacının dava açmakta hukuki yarar bulunup bulunmadığını kendiliğinden incelemesi gerekir.

6100 sayılı HMK'nın "Davaların birleştirilmesi" başlıklı 166. maddesinin 1. fıkrası ve devamında "(1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar.

(3) Birleştirme kararı, derhâl ilk davanın açıldığı mahkemeye bildirilir.

(4) Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantı var sayılır." düzenlemeleri yer almaktadır.

Öğretide ve yerleşik Yargıtay uygulamasında kararlılık kazanan görüşlere göre kural olarak davalardan biri hakkında verilecek hükmün, diğer davanın sonucunu etkileyeceğinin anlaşılması halinde davalar arasında fiili ve hukuki irtibatın varlığının kabulü gerekir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve yasal düzenlemeler ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde; söz konusu menfi tespit davasınının konusunun davacı şirketin davalı şirkete Ankara 32. İcra Müdürlüğünün 2021/13900 E.sayılı dosyası kapsamında talep edilen alacağın tümü olan 539.348,00 TL borcu olmadığının tespitine ilişkin olduğu, iş bu davada ise davacı ... San.İnş.ve Tic.A.Ş, tarafından davalı ... Elektrik inş.Taah.Tic.ve San. Ltd.Şti.aleyhine davacı şirketin davalı şirketle olan adi ortaklık ilişkisinin tasfiyesi ile şimdilik 10.000,00 TL alacağın davalıdan tahsiline ilişkin olduğu ve derdestlik iddiasının yersiz olup söz konusu dava ile eldeki dava arasında bağlantı bulunduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, mahkemece; derdestlik itirazının yersiz olduğu gözetilerek HMK'nun 166. maddesi gereğince aralarında bağlantı bulunan her iki dosyanın birlikte incelenip değerlendirildikten sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine ilişkin yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup doğru görülmemiştir.

Belirtilen nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.'nun 353/1-a,4 maddesi gereğince, mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. İnceleme, 6100 sayılı HMK.'nun 355. md. hükmüne göre istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Başkan · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Katip e-imzalıdır İş Bu Karar İlamı E-İmza ile İmzalanmıştır.