Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2022/2140 K.2024/1418

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili ile davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili, 03.05.2020 tarihinde davalı ...

Müdürlüğüne ait olup davalı ...’ın idaresindeki ve davalı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı otobüs ile davacının içinde yolcu olarak bulunduğu dava dışı sürücünün idaresindeki ... davacının ağır şekilde yaralandığını, kaza tespit tutanağında davalı araç sürücüsünün kırmızı ışık ihlali nedeniyle %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, kaza nedeniyle davacının yüzünde ve vücudunda izler kaldığını, gözüne giren cisimler nedeniyle ameliyat sonrasında batma ve bulanık görme yaşadığını, kafatasında göçük bulunduğunu, 8 gün yoğun bakımda kaldığını,

3 ay evde yattığını ve psikolojik olarak etkilendiğini, davacı ...’in Erzurum Atatürk Üniversitesi Sosyoloji bölümünde okuduğunu, sınavlara giremediğini ve yaz okuluna kayıt yaptırmak ve ücret ödemek zorunda kaldığını, dekontun ekte olduğunu, ayrıca astsubaylık sınavanı giremediğini, kaza nedeniyle oluşan kalıcı izlerin bundan sonraki hayatında bu mesleğe adım atmak sonusunda önüne engel olarak çıkacağını, anne ve babası olan ... ve ...’in manevi olarak zarar gördüğünü ayrıca pek çok tedavi ve iyileşme gideri yaptığını, estetik operasyon geçirmesi halinde oluşacak tedavi giderinin bilirkişi marifetiyle belirlenmesi gerektiğini,

davacının ekonomik geleceğinin sarsılacağını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacı ... için tedavi masrafı ve giderleri için 100,00 TL, yaz okuluna ödenen ücret için 50,00 TL, ekonomik geleceğin sarsılmasından dolayı 50,00 TL olmak üzere toplam 200,00 TL maddi tazminatın ve 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... ve ... için 30.000,00’er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiş,

yargılama sırasında yaz okulu ücreti talebini 200,00 TL, tedavi masrafı ve gideri talebini 1.550,00 TL, ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle tazminat talebini 46.856,42 TL olarak ıslah etmiştir.

Birleşen Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/102 Esas, 2022/85 Karar sayılı dosyasında, davacı ... vekili, asıl davada yapılan yargılamada davacının kaza nedeniyle % 3 oranında malul kaldığından sürekli iş göremezlik tazminatının 46.856,42 TL olarak hesaplandığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 46.856,42 TL sürekli iş göremezlik tazminatının kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiş, 15/02/2022 tarihli kararla dosyaların birleştirilmesine karar verilmiş, yargılama sırasında sürekli iş göremezlik tazminatı talebini 71.992,96 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı ... Sigorta Şirketi vekili, davalı sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilmeden dava açıldığından davanın usulden reddi gerektiğini, davada zamanaşımı süresinin dolduğunu, kaza ile sakatlık arasında illiyet bağının tespit edilmesi gerektiğini, kusur ve mululiyetin tespiti için Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiğini, kazanın iş kazası olup olmadığının belirlenmesi ve SGK tarafından ödeme varsa tenzili gerektiğini, hesaplanacak tazminattan müterafik kusur ve hatır taşıması nedeniyle indirim yapılmasını, manevi tazminatın zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süreler geçtikten sonra açıldığından davanın reddi gerektiğini, kazanın meydana gelmesinde kusur ve sorumlulukları bulunmadığını, davalı kurumun sadece araç maliki konumunda olduğunu, davalı sürücünün dava dışı şirket bünyesinde çalıştığını, araç sürücüsünün kusursuz olup kusura ilişkin rapor alınması gerektiğini, aracın genişletilmiş üçüncü şahıs ve artan mesuliyet poliçesi ile teminat altına alındığını ve taleplerin sigorta şirketine yöneltilmesi gerektiğini, talep edilen tazminat tutarlarının fahiş olduğunu, ticari faiz talebinin haksız olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, davacı tarafça sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddi gerektiğini, kazaya ilişkin ceza mahkemesi dosyasının derdest olup bekletici mesele yapılmasını, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin fahiş olduğunu, davalının kaza tarihinde kullanmış olduğu araca ilişkin artan mali sorumluluk sigorta poliçesi bulunduğunu, maddi ve manevi tazminat taleplerinin teminata dahil olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, asıl ve birleşen davanın trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, kazaya ilişkin Ankara 21. Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/1322 Esas, 2022/704 Karar sayılı dosyasında Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinden alınan 10.06.2021 tarihli raporda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün asli kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ve bu araçta yolcu konumunda olan davacının kusursuz olduğunun belirtildiği,

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca düzenlenen 01.09.2021 tarihli raporda engel oranının % 3 olduğu, 6 ay süreyle iş göremez halde kaldığı, 1 ay süreyle başkasının yardımına ihtiyacının bulunduğunun belirtildiği, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 10.11.2021 tarihli ve 18.03.2022 tarihli raporlardaki tespit ve hesaplamaların esas alındığı,

davacının ekonomik geleceğinin sarsılması nedeniyle tazminat talebinin davacının kaza nedeniyle yaşadığı travma, yaralanma bölgeleri ve şekli, öğrenim durumu nazara alındığında reddi gerektiği, manevi tazminatın takdirine ilişkin ilkeler gözetilerek asıl davada davacı ...'in maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, ekonomik geleceğin sarsılması sebebiyle talep edilen (46.856,42 TL) maddi tazminat talebinin reddine, 1.550,00 TL estetik operasyon tedavi gideri, 200,00 TL yaz okulu ücretinin davalılar ... ve ...

Müdürlüğünden kaza tarihi olan 03.05.2020 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, sigorta şirketi dolaylı zarardan sorumlu olmadığından, sigorta şirketi aleyhine açılan yaz okulu ücreti talebinin reddine, davacı ... için 25.000,00 TL davacı ... ve ... için, 4.000,00'er TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...

Müdürlüğünden kaza tarihi olan 03.05.2020 tarihinden, davalı sigorta şirketinden poliçe limiti ile sınırlı, temerrüt tarihi olan 19.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/102 Esas sayılı davanın kabulü ile, 71.992,96 TL sürekli iş göremezlik tazminatının davalılar ... ve ...

Müdürlüğünden kaza tarihi olan 03.05.2020 tarihinden, davalı sigorta şirketinden poliçe limiti ile sınırlı, temerrüt tarihi olan 19.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş, hükme karşı davacılar vekili ile davalı ... vekili ve ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde, kaza nedeniyle davacının ekonomik geleceğinin sarsıldığını ve bu nedenle tazminata hükmedilmesi gerektiğini, davacı ...’in yaralanmasının niteliği ve tedavi süreci gözetildiğinde yüzünde ve vücudunda kalıcı izler bulunduğunu, sosyoloji bölümünde okuyan davacının iş bulma imkanlarının kısıtlandığını, davacının yüzündeki sabit iz nedeniyle iş bulmasında sıkıntı çekeceğini ve ekonomik geleceğine etki edeceğini, dosyaya ibraz edilen sosyolog bilirkişi raporunda bu hususlara ayrıntılı olarak değinildiğini, taleplerinin reddinin doğru olmadığını,

ekonomik gelceğin sarsılması hakimin takdirinde olan bir husus olduğunu, davacılar lehine hüküm altına alınan manevi tazminat tutarlarının çok düşük olduğunu, kaza nedeniyle büyük manevi zarar gördüklerini, kazanın oluş şekli ve şiddeti göz önüne alındığında hüküm altına alınan manevi tazminatın hak ve nesafet kurallarına aykırı olduğunu, manevi tazminat taleplerin tamamen kabulü gerektiğini, ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle tazminat taleplerinin reddi ve bu nedenle davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu,

haksız bir şekilde kısmen reddedilen talepler için vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacının arabuluculuk ücretinden sorumlu tutulmuş olmasının doğru olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, dava dilekçesinde 200,00 TL maddi tazminat talep edildiğini, taraflarınca muvafakat edilmediği halde davacı tarafa süre verilerek maddi tazminat talebinin genişletildiğini, davacının dava açmadan önce estetik yaptırmak istediğini bilmesi ve buna ilişkin araştırma yapmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacı vekilinin 18.06.2021 tarihli dilekçesi ile talebini ıslah ettiğinden 06.04.2022 tarihli ıslah dilekçesini kabul etmediklerini, yaz okulu ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacının yaz okuluna kalması ile kaza arasında illiyet bağını gösteren delil bulunmadığını,

mahkemece kusur durumuna ilişkin rapor alınmadan hüküm kurulmasının doğru olmadığını, tarafı olmadıkları ceza dosyasında alınan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulduğunu, mahkemece kusur raporu alınmadığı gibi sürekli iş gücü kaybına ilişkin hükme esas alınan raporun çelişkili olduğunu, hesap bilirkişisi raporunda davacının mezun olur olmaz iş bulacağı kabul edilerek hesaplama yapıldığını, bilirkişi raporundaki sürekli iş gücü kaybına yönelik hesaplamanın fahiş olduğunu, hüküm altına alınan manevi tazminatın sebepsiz zenginleşmeye neden olmaması gerektiğini,

hakkaniyete aykırı şekilde hükmedilen manevi tazminat tutarlarının kamu zararına neden olduğunu, aracın birden fazla sigorta poliçesi mevcut olduğunu, sigorta şirketinin tüm maddi ve manevi zarardan sorumlu olduğunu, davalının Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına bağlı tüzel kişiliğe haiz kamu hizmeti tesis eden bir kamu kuruluşu olup davada husumet tarafı olmadığını, idarenin herhangi bir kusuru bulunmadığını, davalı sürücünün dava dışı şirket çalışanı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, davacı tarafça sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilmeden dava açıldığından davanın usulden reddi gerektiğini, hüküm altına alınan manevi tazminat tutarlarının yüksek olduğunu, manevi tazminatın zenginleşme aracı olmadığını, maddi tazminat talebi yönünden yapılan hesaplamanın Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, davacının öğrenci olup geçici iş göremezlik tazminatının ödenmesinin mümkün olmadığı,

asgari ücretten fazla maaş alacağı belirterek hesaplama yapılmasının doğru olmadığını, kazanın meydana geldiği tarihte sokağa çıkma yasağı mevcut olup davacının muafiyet olmamasına rağmen sokağa çıkma yasağına riayet etmeyerek kazanın meydana geldiğini, sokağa çıkma yasağına uyulması halinde kazanın muhtemelen olmayacağını ve bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;

Davacılar vekili, 03.05.2020 tarihinde davalı ...

Müdürlüğüne ait olup davalı ...’ın idaresindeki ve davalı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı otobüs ile davacının içinde yolcu olarak bulunduğu dava dışı sürücünün idaresindeki ... davacının ağır şekilde yaralandığını belirterek asıl davada kazada yaralanan davacı ... için ekonomik geleceğinin sarsılması nedeniyle tazminat, tedavi gideri, yaz okulu ücreti ve manevi tazminat, davacı ...'in anne ve babası olan davacılar ... ve ... için manevi tazminat, birleşen davada davacı ... için sürekli iş göremezlik tazminatı talebinde bulunmuş,

mahkemece ceza yargılamasına ilişkin Ankara 21. Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/1322 Esas, 2022/704 Karar sayılı dosyasında Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinden alınan 10.06.2021 tarihli raporda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün asli kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ve bu araçta yolcu konumunda olan davacının kusursuz olduğunun belirtildiği, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca düzenlenen 01.09.2021 tarihli raporda engel oranının % 3 olduğu, 6 ay süreyle iş göremez halde kaldığı,

1 ay süreyle başkasının yardımına ihtiyacının bulunduğunun belirtildiği, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 10.11.2021 tarihli ve 18.03.2022 tarihli raporlardaki tespit ve hesaplamalar esas alınarak asıl davadaki tedavi gideri ve yaz okulu ücreti gideri taleplerinin kabulüne, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne, ekonomik geleceğin sarsılması iddiasından kaynaklı maddi tazminat talebinin reddine, birleşen davadaki sürekli iş göremezlik tazminatı talebinin kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

1-Dosya içeriğinden 03.05.2020 tarihinde kaza tespit tutanağına göre davalı ... idaresindeki otobüs ile kendisine kırmızı ışık yandığı sırada kavşağa girerek sağından geçerek kavşağa giren dava dışı ... idaresindeki otomobilin sol yan kısımlarına çarptığı, davalı sürücünün kırmızı ışık ihlali yaptığı, dava dışı sürücü ...'in kural ihlali bulunmadığının belirtildiği, davacının bu araçta yolcu konumunda olduğu,

kazaya ilişkin Ankara 21. Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/1322 Esas, 2022/704 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılamada Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen 10.06.2021 tarihli raporda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'ın kırmızı ışıkta geçme nedeniyle asli kusurlu olduğunun belirlildiği,

mahkemece davalı sürücünün taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma suçundan cezalandırılmasına ilişkin kararın Ankara Bölge adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesinin 2022/1555 Esas, 2024/1203 Karar sayılı kararı ile sanığın kırmızı ışıkta geçmesi nedeniyle bilinçli taksir koşullarının oluştuğu, sanığa ek savunma verilmesi gerektiği belirtilerek kararın kaldırılmasına ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece yargılama sırasında kusur oranlarının belirlenmesine ilişkin rapor alınmamış, ceza dosyasında alınan kusur bilirkişi raporu hükme esas alınarak yargılama sürdürülmüş ise de ceza mahkemesi kararının henüz kesinleşmediği ve tarafların kusur oranına yönelik itirazlarınında olduğu gözetildiğinde öncelikle ceza yargılamasına ilişkin Ankara 21. Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/1322 Esas, 2022/704 Karar sayılı dosyasının getirilmesi, ceza mahkemesi kararı kesinleşmiş ise TBK'nın 74. Maddesi gereğince ceza mahkemesi tarafından belirlenen maddi vakıa hukuk hakimini bağlayacağından ceza mahkemesi kararının sonucunun beklenmesi ve gerektiğinde konusunda uzman bilirkişi veya bilirkişi heyetinden kusur raporu alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

2-Davacı vekili asıl ve birleştirilen dava dosyasında davacının yaralanmasından dolayı ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle tazminat ve maluliyeti nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı talep etmiştir.

Dosya kapsamına göre hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda davacının olay tarihinde 26 yaşında ve Erzurum Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde öğrenci olduğu belirtilmiş, sürekli iş göremezlik tazminatı hesabında davacının geliri asgari ücret kabul edilerek hesaplama yapılmıştır.

Dava konusu kaza sonucu yaralanan kişinin Üniversite, yüksek okul, meslek okulu öğrencisi olması halinde okullarını bitirdiklerinde alabilecekleri ücretlere göre tazminat hesaplanması gerektiği halde davacının mesleği ve gelirine ilişkin yeterli araştırma yapılmadan asgari ücret esas alınarak yapılan hesaplamaya göre karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Mahkemece öncelikle davacının öğrenim gördüğü Erzurum Üniversitesinden öğrenci belgelerinin getirilmesi, mezuniyet tarihinin sorulması, olay tarihinden mezun olacağı tarih ve makul iş bulma süresi gözetilerek bu süre için asgari ücret üzerinden, mezun olduktan sonra ise mesleğine göre elde edeceği gelire göre hesaplama yapılması gerektiğinden mezun olmuş ise gelirinin belirlenmesi için davacı tarafa ispat imkanı verilerek davacının gelirine ait bilgi ve belgelerin toplanması,

gelirin net olarak ispat edilememesi halinde mezun olduğunda çalışabileceği iş kollarının tespitinden sonra mesleğine göre elde edebileceği gelirin saptanması için bağlı olacağı meslek kuruluşları veya kamu kurumlarından emsal gelirin araştırılması,

davacının okulundan mezun olacağı tarih ve sonrasındaki iş bulma süresinin sonuna kadar geçecek süre için gelirinin net asgari ücret olarak ve çalışmaya başlamasından sonraki dönem yönünden ise tespit edilen gelirine göre tazminat hesabının yapılması için aktüerya konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.

Ayrıca davacı asıl dava dosyasında ekonomik geleceğinin sarsılması nedeniyle zarara uğradığını belirterek tazminat talebinde bulunmuş, mahkemece bu talebinin ekonomik geleceğinin sarsılma ihtimalinin olmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiş ise de,

davacının yukarıda açıklandığı şekilde gerçek zararının belirlenmesinden sonra davacıya maluliyet tazminatı ile karşılanmayan zararı bulunup bulunmadığı konusunda açıklama yapması ve varsa ispatı için imkan verilerek ekonomik geleceğinin sarsılması nedeniyle davacının uğradığı zarar bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturularak varılacak sonuç çerçevesinde karar verilmesi için hükmün kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a.6. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve ve dosyanın yeniden görülmek üzere kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebeplerine göre sair istinaf sebeplerinin incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.