Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2022/2159 K.2024/1244

.... Karar sayılı kararı aleyhine davalı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının .... plaka sayılı araçta yolcu olarak bulunduğu esnada.... tarihinde meydana gelen trafik kazasında ağır yaralandığını, aracın davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, sigorta şirketi ile arabuluculuk başvurularının sonuçsuz kaldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak suretiyle .. TL sürekli iş göremezlik ile .. TL geçici iş göremezlik tazminatının yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili ... tarihli bedel arttırım dilekçesinde özetle; davacının sürekli sakatlığı için .. TL maddi tazminata, geçici sakatlığı için . TL maddi tazminata olmak üzere toplam .. TL maddi tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı..... vekili cevap dilekçesinde özetle;..... plakalı kazaya karışan aracın müvekkili şirkete ... tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... numaralı poliçe ile sigortalı olduğunu, kişi başına poliçe limitinin .. TL olduğunu, sorumluluklarının poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası genel şartlarınca kabul edilen ... kadın/erkek tablosu ve..... teknik faiz kullanılarak hesaplama yapılması gerektiğini, müvekkili sigorta şirketi tarafından başvuru sahibinin hesabına .... tarihinde .... TL ödeme yapıldığını, başvuran vekilinin sunmuş olduğu raporda herhangi bir maluliyet artışı bulunmadığından bakiye tazminat da bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "a)...-TL sürekli iş göremezlik tazminatının 2918 Sayılı KTK 99. Maddesi gereğince belirlen temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (poliçe limitleriyle sınırlı olmak kaydıyla) davalı...' den alınarak davacı İbrahim . . verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, b)... geçici iş göremezlik tazminatının, . Sayılı .. 99. Maddesi gereğince belirlen temerrüt tarihi olan .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (poliçe limitleriyle sınırlı olmak kaydıyla) davalı . ...' den alınarak davacı İbrahim ....verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı . . .. vekili istinaf dilekçesinde özetle;.... müvekkili aleyhine verdiği kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, kazanın .. dışında hudut bölgesinde meydana geldiğini, bu nedenle sigorta teminat kapsamına girmediğini, dava öncesi sigortaya başvuru yapılmasının yasal bir zorunluluk olmasına rağmen başvurunun eksik belgelerle yapıldığından dava şartı eksikliği nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacıların yabancı uyruklu olması sebebiyle yargılama giderleri için teminat göstermesi gerektiğini fakat bu hususun araştırılmadığını, sağlık raporuna itirazlarının dikkate alınmadan karar verildiğini, kusur oranının fahiş olduğunu ve sigorta genel şartlarına göre hesaplama yapılmadığını ileri sürerek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, 5718 sayılı . . . ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanunun 48 inci maddesi, 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi

3. Değerlendirme

HMK'nun 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

3.1. Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı .. madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. ...’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

.. madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre .. hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile .. arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de.. olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Davacı . . .. uyruklu olup mahkemece davacının teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda karara dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı . . . ve . . Hakkındaki Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu Mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple mahkemece öncelikle davacının teminattan muaf olup olmadığı hususunun.... sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması yerinde görülmemiştir. ..

3.2. Kaza tarihi olan ..günü dava dışı sürücü . . yönetiminde olan ......plaka sayılı kamyonet ile . istikametinden . yönüne ..devlet .. takiben seyir halinde iken olay mahalli (..) . . . geldiğinde aracının dönel kavşakta bulunan düşük seviyeli kaldırıma çarpması ve direksiyon hakimiyetini kaybederek orta refüje çıkarak yön tabelalarının bulunduğu demir direğe çarpması neticesi dava konusu trafik kazası meydana gelmiştir.

Dava konusu kaza nedeniyle düzenlenen kaza tespit tutanağı,... havale tarihli .... alınan kusur raporu ve mahkemece alınan ... tarihli .. kusur raporunda, dava dışı sürücünün seyri sırasında yola gereken dikkat ve özeni göstermesi, görüş alanını kontrol altında bulundurması, hızını aracının teknik özellikleri, mevcut hava, yol ve zemin şartları ile mahaldeki hız limitlerine uygun seviyeye indirerek seyrini daha dikkatli sürdürmesi gerekirken bahsedilen bu hususlara riayet etmediği,

sevk ve idare hatası ile girmiş olduğu kavşak alanında direksiyon hakimiyetini kaybettiği ve yön tabelalarına çarptığı anlaşılmakla meydana gelen olayda tam ve asli kusurlu olduğunun belirtildiği, raporların birbiri ile uyumlu olduğu ve olaya uygun düştüğü, kazanın tek taraflı kaza olduğu ve davacının araç içinde yolcu konumunda olduğu ve kazanın karayolunda gerçekleştiği görülmekle davalının kusura ilişkin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

3.3. Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması halinde, zararın kapsamının tespiti açısından maluliyetin varlığı ve oranının doğru bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Söz konusu belirlemenin ise .......bölümleri gibi kuruluşlarının çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihi ...tarihleri arası Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir....

Somut olayda kaza tarihi.....olup kaza tarihinde yürürlükte olan...... Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun rapor aldırılması gerekir.

Davacının kaza nedeniyle maluliyet durumunun tespiti için ......tarafından düzenlenen.... tarihli raporda davacının kaza nedeniyle yaralanmasının Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlendiği, tüm vücut fonksiyon kaybı oranının ..... olduğu, iyileşme sürecinin ise 9 ay olduğu bildirilmiştir.

Yine...... tarafından düzenlenen..... tarihli raporda davacının kaza nedeniyle yaralanmasının Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kişinin tüm engel oranının ... ve sürekli olduğu, ... tarihinden itibaren kişinin iyileşme süresinin ....aya kadar uzayabileceği, Maluliyet Tespit İşlemleri yönetmeliğine dayalı olarak yapılan tespitte ise E cetvelinde yaşına göre maluliyetinin ..oranında sayılacağı, kişinin iyileşme süresinin.. aya kadar uzayabileceği bildirilmiştir.

Mahkemece öncelikle davacının özellikle kaza tarihi gördüğü tedaviye ilişkin dosyaya dahil edilmemiş tedavi evrakları varsa dosyaya getirtilerek, kaza tarihinden sonra gördüğü tedavi evrakları da eksiksiz getirtilerek davacının maluliyet derecesi ve oranının belirlenmesi amacıyla kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan.......

Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde, dosya içerisinde bulunan maluliyet raporları arasındaki çelişkiyi giderir şekilde . . .. önceki raporların da irdelendiği denetime ve hüküm kurmaya elverişli yeni bir rapor alınıp (istinaf edenin sıfatı, maluliyet oranı bakımından davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar dikkate alınarak) sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile maluliyet raporları arasındaki çelişki giderilmeden ve kaza tarihinde yürürlükte olmayan yönetmelik hükümlerine göre belirlenmiş maluliyet oranı esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

3.4. Kabule göre de, yerleşik içtihatlara göre ödeme tarihindeki verilere göre hesaplama yönteminin uygulanma şekli şöyledir; dava tarihinden önce bir ödeme yapılmış ve karşılığında ibraname alınmış ise öncelikle ödeme tarihindeki veriler esas alınarak yapılacak hesaplamaya göre ödeme tarihi itibariyle yapılan ödemenin yeterli olup olmadığı belirlenecek, ödemenin yeterli bulunması halinde davanın ibra nedeni ile reddine karar verilecek, şayet, ödemenin yetersiz olduğu anlaşılırsa bu kez karar tarihine en yakın veriler dikkate alınarak tazminat hesaplanıp, zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesi gereğince davalı tarafından yapılan ödemeye hesaplamanın yapıldığı tarihe kadar geçen süre için işlemiş yasal faiz eklenerek hesaplanan tutardan mahsup edilecektir.

Mahkemece kaza tarihinde geçerli yönetmelik doğrultusunda maluliyet raporu alındıktan sonra gerekli görülmesi halinde alınacak aktüer raporunun yukarıda izah edilen KTK. 111 maddesine uygun şekilde alınıp istinaf edenin sıfatı ve kazanılmış hak ilkesi unutulmadan hüküm kurulması gerektiği gözden kaçırılmamalıdır.

3.5. Yukarıda açıklanan nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile sair hususlar incelenmeksizin HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun şekilde, istinaf edenin sıfatı, istinaf itirazları uyarınca kazanılmış haklar da dikkate alınarak davanın yeniden görülerek eksikliklerin giderilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

M.T.