Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2023/472 K.2025/522

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili, 08.05.2020 tarihinde davalı ...

Filo Yönetim Hizmetleri AŞ' nin maliki, davalı sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu, davalı ... idaresindeki ... plakalı aracın, park halinde olup davacının sol arka koltuğunda kucağındaki çocuğu ile bulunduğu sırada ... araca arkadan çarparak olay yerinden kaçtığını, meydana gelen kaza sonucu davacının yaralandığını, aracın Covid-19 sebebiyle uygulanmakta olan sokağa çıkma yasağı nedeniyle davacının eve döndüğünü, kaza tutanağını olay yerine gelen polisler ile birlikte davacının eşinin tuttuğunu, davalıya ait ... plakalı aracın davacının içinde bulunduğu araçtan sonra başka bir araca daha çarptığını öğrendiğini,

kazada davalının tam kusurlu olduğunu belirterek hastane masrafları sebebiyle 1.000,00 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Filo Yönetim Hizmetleri AŞ vekili kaza tarihinde şirket adına kayıtlı olan ... plakalı aracın trafik tescil kayıtlarına göre ruhsat sahibi ise de davalı şirketin ana faaliyet alanının araç kiralama işi olduğunu, ... plakalı aracı ilk olarak 18.10.2019 tarihinde 24 ay süreli olarak dava dışı ... Grup Gıda Telekom San. ve Tic. Paz.

AŞ'ye kiralayarak teslim ettiğini, kazanın meydana geldiği tarihe kadar dava dışı şirket tarafından kullanıldığını, dava konusu kaza sonucunda aracın pert total olmakla araca ilişkin kira sözleşmesinin sona erdiğini, davalının işleten sıfatının uzun süreli kiralama nedeni ile dava dışı ... Grup Gıda Telekom San. ve Tic. Paz. AŞ'de olduğunu belirterek davalı şirket yönünden pasif husumet yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta AŞ vekili, davacı tarafça dava öncesinde dava şartı olan yazılı başvurunun yapılmadığını, davalı sigorta şirketi nezdinde ... Filo Yönetim Hiz. AŞ adına kayıtlı ... plakalı araç için 78467579 nolu, 14.10.2019-01.10.2020 başlangıç ve bitiş tarihli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası sigorta poliçesi düzenlendiğini, kaza tarihi itibari ile ölüm ve sakatlanma teminat limitinin kişi başı 410.000 TL olduğunu, sigorta şirketinin sigortalının kusuru oranında ve teminat limiti dâhilinde işleten ile birlikte müşterek ve müteselsil sorumlu olduğunu, davaya konu kazadan dolayı hiçbir sorumluluğu bulunmadığını, davacının kusur ve maluliyete ilişkin iddialarını kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davanın araç sahibi ... tarafından açılması gerektiğini, taraf sıfatı yokluğundan davanın reddini talep ettiklerini, davaya konu kaza tarihinin 08.05.2020 olup, kaza tarihi üzerinden 2 yıl geçmekle davanın zamanaşımına uğradığını, davalının davaya konu kazanın tarafı olmadığını, davalının 08.05.2020 tarihli davaya konu kaza ile herhangi bir ilgisi bulunmadığını, davacı yanın dosyaya sunmuş olduğu kaza tespit tutanağında davalının adının geçmediğini, kazanın firari sürücü ile gerçekleştiğinin belirtildiğini, 07.05.2020 tarihinde davalının ...

Servis Yönetim AŞ’ye ait, idaresindeki ... plakalı araç ile dava dışı ... idaresindeki ... plakalı aracın çarpıştığını, davalının karıştığı kaza ile dava konusu kazanın farklı olduğunu, ... plakalı araç ile ilgisi olmadığını belirterek davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın trafik kazası nedeniyle maddi tazminat (hastane masrafları) ile manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, davacı tarafça davalı sigorta şirketine karşı dava açmadan önce 2918 sayılı KTK'nın 97. maddesi gereğince "davalı kuruma başvuru" dava şartını yerine getirmediği, verilen kesin süre içerisinde de davacı tarafça dava şartı eksikliğinin giderilmediği, davacının yolcu olarak bulunduğu araca davalının sürücüsü olduğu, davalı ...

Filo Sigorta Aracılık Hizmetleri AŞ'ye ait olan ... tarafından çarpılması sonucu davacının yaralandığının iddia edildiği, aracın davalı ...'ün sevk ve idaresinde olup olmadığı hususunun ispat edilmesi gerektiği, kaza tespit tutanağında sürücünün firari olduğunun belirtildiği, 08.05.2020 tarihli davaya konu kaza ile davalının irtibatının ispatlanamadığı, araç maliki davalı ...

Filo Yönetim Hizmetleri AŞ yönünden ise kaza tarihini de kapsayacak şekilde aracın uzun süreli kira sözleşmesi kapsamında 3. şahsa teslim edildiğinden davalının işleten olmadığı belirtilerek davalı sigorta şirketi yönünden davanın KTK'nın 97. maddesi gereğince HMK'nın 115/2 maddesi gereğince usulden reddine, davalılar ... ve ...

Filo Yönetim Hizmetleri AŞ yönünden ise davanın pasif husumetten reddine karar verilmiş, karardan sonra davalı ... vekili tarafından yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden kararın düzeltilmesi talebinin mahkemece 11.01.2023 tarihli ek karar ile reddine karar verilmiş, 20.12.2022 tarihli gerekçeli karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yolu başvurusu yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davalı için dava şartı olmayan arabuluculuk ilk oturumuna katılmamasının vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden aleyhine sonuç doğurmayacağını, davalıya yüklenen arabuluculuk ücreti ve yargılama giderlerinin davalı üzerinden alınması ve dava reddedildiğinden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, 08.05.2020 tarihinde davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu ... plakalı aracın davacının içerisinde bulunduğu park halindeki araca arkadan çarpması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacının yaralandığını belirterek maddi ve manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, mahkemece davalı sigorta şirketi yönünden dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, davalılar ... ve ... Filo Yönetim Hizmetleri AŞ yönünden ise davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

18.12.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7155 Sayılı Kanun'un 20. maddesi ile 6102 Sayılı TTK'na eklenen 5/A maddesinde; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."

Ayrıca, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununa "Dava Şartı Olarak Arabuluculuk" başlığı ile 18/A maddesi eklenmiş olup, 6325 sayılı HUAK'nın 18/A maddesinin 2. fıkrasında. "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucuk tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.

Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu düzenlemelere göre, 01.01.2019 tarihinden sonra konusu bir miktar paranın ödenmesi talebi ile açılan ticari davalarda dava açılmadan önce uyuşmazlıkla ilgili arabulucuya başvurulup, anlaşılamaması halinde son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilecektir.

TTK'nın 5/A maddesi gereğince ticari davalarda arabuluculuk dava şartı olarak düzenlendiğinden ticari dava kavramının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Ticari dava ile ilgili düzenleme TTK'nın 4. maddesinde yapılmıştır. Ayrıca bazı özel kanunlarda da ticari dava kavramına yer verilmiştir. TTK'nın 4/1 maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları nispi ticari dava niteliğindedir.Nispi ticari davalar, şarta bağlı ticari davalar olup, uyuşmazlığın taraflarının tacir olması ve uyuşmazlık konusunun da tarafların ticari işletmesine ilişkin olması şarttır.Ancak, TTK'nın 4/1. (a)- (f) bentlerinde sayılan mevzuat ile düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları herhangi bir şart aranmaksızın mutlak ticari dava olarak kabul edilir.

6102 Sayılı TTK'nın 4/1.f bendi ile yapılan düzenlemeye göre bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları, ticari dava olarak kabul edilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır.

Davacı, davalıların işleteni, sürücüsü ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu iddiasıyla meydana gelen trafik kazasında davacının yaralanıp malul kaldığını ileri sürerek, davalılardan maddi ve manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiş olup, araç sürücüsü olduğu iddia edilen davalı ...'ün sorumluluğu KTK'nın 85 vd. maddesi ile TBK'nın 49. Maddesinden kaynaklanmaktadır.

Davacı ile davalı ... arasında ticari ilişki veya ticari iş olmadığı gibi, haksız fiilin bir türü olan trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davası ticari dava niteliğinde de değildir. Bu hale göre davacının, dava açmadan önce davalı araç işleteni ve araç sürücüsü yönünden arabulucuya başvuru yapma zorunluluğu bulunmadığı gibi davalı ...'ün bu görüşmelere katılma zorunluluğu da bulunmamaktadır.

Bu durumda mahkemece, 6100 sayılı HMK'nın yargılama giderlerinin kapsamı başlıklı 323. maddesinde yargılama giderleri sayılmış, HMK'nın 326/1. maddesinde ise yargılama harç ve giderleri, kural olarak davada haksız çıkan yani aleyhine hüküm verilen tarafa yükletileceği belirtilmiştir. Mahkemece dava red edildiğine göre davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin de davada haksız çıkan taraf olan davacıya yükletilmesi gerekirken davalı ... üzerinde bırakılması doğru görülmemiştir.

Ayrıca 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A maddesi gereğince tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarının Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği, Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacağı, yine bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderlerin anlaşmaya varılamaması halinde ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağı düzenlendiği halde, davalı ... üzerinde bırakılması da doğru görülmemiştir.

Kabul şekline göre, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi' nin 3/ 2. maddesine göre “Müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur.” hükmü gereğince davalı sigorta şirketine karşı açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi, davalı ...

Filo Yönetim Hizmetleri AŞ ve davalı ...'e karşı açılan davanın ise pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş olup, davacı tarafça 1.000 TL maddi tazminatın her üç davalıdan, 50.000 TL manevi tazminatın ise yalnız davalı ...'den tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında ıslah dilekçesi sunmamıştır. Bu durumda reddedilen 1.000,00 TL maddi tazminat miktarına göre yargılamada vekille temsil edilen davalı sigorta şirketi ile davalılar ...

Filo Yönetim Hizmetleri AŞ ve ... lehine ayrı ayrı ve reddedilen manevi tazminat miktarına göre davalı ... lehine vekalet ücreti verilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden davalı ... vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, HMK.353/1.b.2.maddesi gereğince davacı tarafca istinaf kanun yoluna başvuru yapılmamış olmakla kesinleşen yönler korunarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.

II-İSTİNAF HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN

1-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde iadesine, 2-İstinaf başvurusu nedeniyle davalı ... tarafından 145,00 TL yargılama gideri ile 492,00 TL istinaf başvuru harcının davacıdan tahsil edilerek davalıya verilmesine, 3-Başvuran taraflarca yatırılan delil ve gider avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 4-Karar tebliği, harç mahsup, iade ve tahsil işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 18.04.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan Üye Üye Katip

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.