Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2023/892 K.2023/783

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili, 09.11.2011 tarihinde davalı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı araç sürücüsününü neden olduğu kazada araçta yolcu olarak bulunan davacıların oğlu ...’ın vefat ettiğini, olayla ilgili ceza yargılamasının sürdüğünü, müteveffanın anne ve babası olan davacıların destekten yoksun kaldığını, davalı sigorta şirketine yapılan başvurudan sonuç alınamadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere her bir davacı için ayrı ayrı 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davanın görevli mahkemede açılmadığını, iş mahkemesinin görevli olduğunu, kusur durumunun tespiti gerektiğini, desteğin sigortalı aracın sürücüsü olup asli kusurlu olduğunu ve tazminat talep edilemeyeceğini, ayrıca sürücünün alkollü olduğunun tespit edildiğini, müterafik kusurun göz önüne alınması gerektiğini, destekten yoksun kalma tazminatı talebi hakkında Kanun ve Yargıtay uygulamalarına uygun değerlendirme yapılması gerektiğini, davalı sigorta şirketinin temerrüde düşmediğini ve yasal faiz talep edilebileceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın davacıların desteğinin trafik kazasında vefat etmesi nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkin olduğu, dava dilekçesinde adli yardım talep edilmeden, gerekli harç ve yargılama giderleri yatırılmadan dava açıldığı, harçların ilk duruşma gününe kadar yatırıldığı, 21.09.2022 tarihli dilekçe ile adli yardım talebinde bulunulduğu, 23.09.2022 tarihli ara karar ile adli yardım talebinin reddine ve toplam 1.750,00 TL gider avansının tamamlanması, aksi halde davacı tarafın bilirkişi deliline ve dayandığı delillerden vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verildiği,

ara kararın tebliğine rağmen itiraz edilmediği gibi ara kararı gereğinin süresinde yerine getirilmediği, açılan tazminat davasında tazminat miktarının bilirkişi tarafından belirleneceği, bilirkişi deliline dayanılmasına rağmen yargılama giderlerini süresinde yatırmayarak bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayıldığının kabul edileceği, davanın ispatlanamadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yatırılması istenen gider avansının 07.12.2022 tarihinde yatırıldığını, tebligatların yapılmasına yetecek avans bulunmakta olup ilk duruşmada uyuşmazlık tespiti dahi yapılmadan ve tahkikata geçilmeden davanın esasdan reddinin isabetsiz olduğunu, gider avansı dava şartının ilk duruşmaya kadar esasa girilmeden tamamlandığını ve gecikmeye neden olunmadığını, davanın esastan reddine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğunu, ön inceleme yapılmadan ve tahkikata geçilmeden davanın esastan reddinin doğru olmadığını, emsal yargı kararlarının bu yönde olduğunu, hukuki güvenlik ilkesi ve hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, 09.11.2011 tarihinde meydana gelen kazada davacıların desteği ...'ın vefat ettiğini belirterek destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunulmuş, mahkemece tensip zaptının 9 nolu kararı gereğince davacılara dava açılırken yatırılması gereken harç ve giderleri yatırması gerektiği belirtilerek 2 haftalık kesin süre verilmiş, davacılar tarafından verilen 21.09.2022 tarihli dilekçe ile adli yardım talep edilmiş, mahkemece 23.09.2022 tarihli ara karar ile davacıların adli yardım talebinin reddine ve toplam 1.750,00 TL gider avansının 2 haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması,

aksi halde davacı tarafın bilirkişi deliline ve dayandığı delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiş, ara kararın tebliğine rağmen itiraz edilmediği gibi ara kararı gereğini süresinde yerine getirilmediği, açılan tazminat davasında tazminat miktarının bilirkişi tarafından belirleneceği, bilirkişi deliline dayanılmasına rağmen yargılama giderlerini süresinde yatırmayarak bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayıldığının kabul edileceği, davanın ispatlanamadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

6100 sayılı HMK’nin “Dava Şartları” başlıklı 114/1-g bendinde “Davacının yatırması gereken gider avansını yatırmış olması” dava şartları arasında sayılmış, aynı Kanun’un “Dava şartlarının incelenmesi” başlıklı 115/1. maddesinde “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.” düzenlemesine, 115/2. maddesinde "Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder." hükümlerine yer verilmiştir.

HMK'nin 7251 sayılı Kanun’un 9. maddesiyle değişik “Harç ve gider avansının ödenmesi” başlıklı 120. maddesinde; “(1) Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. (2) Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.

(3) (Ek:22/7/2020-7251/9 md.) Taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen delil avansına ilişkin 324 üncü madde hükümleri saklıdır.” düzenlemesine yer verilmiş, Kanun'un “Delil ikamesi için avans” başlıklı 324. maddesinde ise “(1) Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır.

Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. (2) Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. (3) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır.” hükümlerine yer verilmiştir.

Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve 02.10.2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğü giren Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi'nin Gider avansı başlıklı 3. maddesinde "Davacı, bu Tarifede gösterilen gider avansını dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Gider avansı her türlü tebligat ücreti ile posta ücretleri gibi giderleri kapsar." düzenlemesi yer almaktadır.

Öte yandan, 6100 sayılı HMK’nin 94. maddesi uyarınca mahkemece kesin süreye ilişkin ara kararda, yapılması gereken işlerin neler olduğunun ve her bir iş için ne miktar ücret yatırılacağının hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde açıklanması, özellikle tanınan sürenin yeterli ve elverişli olması, kesin süreye uymamanın doğuracağı hukukî sonucun açık olarak anlatılması ve anlatılanların tutanağa geçirilmesi, bunlara uyulmaması durumunda mevcut delillere göre karar verilip gerektiğinde ret kararı verilebileceğinin açıkça bildirilmesi suretiyle ilgili tarafın uyarılması gerektiği her türlü duraksamadan uzaktır.

Mahkemelerin gerek maddi hukuka ve gerekse usul hukukuna ilişkin hak düşürücü ara kararlarının hiçbir duraksamaya yer vermeyecek biçimde açık olması ve sonuçlarının, sıfatı ne olursa olsun ilgilisine bildirilmesi zorunludur. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 13.10.2010 tarihli ve 2010/17-510 E., 2010/485 K.. 08.06.2011 tarihli ve 2011/7-353 E., 2011/387 K.. 28.03.2012 tarihli ve 2012/19-55 E., 2012/249 K.. 30.01.2013 tarihli ve 2012/19-671 E., 2013/151 K..

18.02.2021 tarihli ve 2017/4-1462 E., 2021/104 K. sayılı kararlarında da bu hususlara değinilmiştir. (Yargıtay HGK, 22.06.2021 tarihli, 2017/3-3179 Esas, 2021/806 Karar sayılı kararı)

Somut olay yukarıda açıklanan Kanun hükümleri ve ilkeler doğrultusunda değerlendirildiğinde, 09.11.2011 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacıların desteğinin vefat ettiği belirtilerek destekten yoksun kalma tazminatı talebiyle dava açıldığı, mahkemece 18.05.2022 tarihli tensip tutanağının 9 numaralı ara kararı ve adli yardım talebinin reddine ilişkin 23.09.2022 tarihli ara kararın 2. fıkrası ile dava açılırken yatırılmadığı anlaşılan 1.500,00 TL bilirkişi ücreti, 150,00 TL tebligat gideri ve diğer işlemler için 100,00 TL olmak üzere toplam 1.750,00 TL gider avansının tamamlanmasına,

verilen kesin süre içinde eksik gider avansı yatırılmadığında davacı tarafın bilirkişi deliline ve dayandığı delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına ilişkin ara karar oluşturulduğu, 6100 sayılı HMK'nin 114/1-g maddesi uyarınca gider avansının dava şartı niteliğinde olduğu ve dava şartı eksikliği halinde Kanun'un 115/2. maddesinin uygulama yeri bulacağı hususları ile dava tarihi itibariyle yürürlükte olan gider avansı tarifesi uyarınca gider avansının tebligat ücreti ve posta giderleri olduğu,

bilirkişi ücretinin gider avansı niteliğinde olmadığı nazara alındığında ara kararın usule uygun olmadığı ve hukuki sonuç doğurmayacağı, bu haliyle usule uygun olarak oluşturulmadığı anlaşılan ara karara dayalı olarak yargılamanın sürdürülmüş olması doğru olmadığı gibi hükmün gerekçesinde gider avansı eksikliği nedeniyle oluşturulan ara karara dayalı olarak karar verildiği belirtildikten sonra delil avansına ilişkin ifadelere yer verilerek davanın esastan reddi sonucunu doğuracak şekilde hüküm oluşturulmuş olması da doğru değildir.

Davacılar vekilinin istinaf başvurularının açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın yeniden görülmek üzere kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, sair istinaf sebeplerinin incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.