Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2024/1021 K.2025/1027

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacılar ..., ..., ... ve ... vekili ve davalılar ... ve ... vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Asıl davada, davacılar vekili dava dilekçesinde özetle.

10.04.2014 tarihinde, davalı ... şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı, davalı ... adına kayıtlı, davalı ... idaresinde bulunan ... plakalı aracın, ışık kontrollü kavşakta, kırmızı ışık ihlali yaparak ... idaresinde bulunan ... plakalı araca çarptığını, meydana gelen kaza sonucu ... ve araçta yolcu olarak bulunan çocukları ... ile ...'nun vefat ettiğini, kazanın oluşumunda kusurun tamamının davalı ...'ta olduğunu, davacı ...'nun vefat eden ... ve ...'in babası, ... ile ...'in vefat eden ...'in anne ve babası, ... ve ...'in de anneannesi ve dedesi, davacılar ... ve ...'in ise kazada vefat eden ...'in kardeşi olduklarını,

belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davacı ... için ... ve ...’in vefatı nedeniyle her biri için ayrı ayrı şimdilik 10.000,00'er TL, ...’nın vefatı nedeniyle anne ... için 10.000,00TL, baba ... için 10.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile kazada pert olan araç için şimdilik 15.000,00 TL, hastane, cenaze ve evin dağıtılması gibi giderleri için şimdilik 10.000,00 TL'nin davacı ... yararına tüm davalılardan kaza tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacılardan ... için iki kızının vefatından dolayı ayrı ayrı 150.000,00'er TL,

...'e kızı ve iki torunun vefatı nedeniyle ayrı ayrı 150.000,00'er TL, ... için kızı ve iki torunun vefatı nedeniyle ayrı ayrı 150.000,00'er TL, ...'in kardeşi ve iki yeğeninin vefatı nedeniyle ayrı ayrı 150.000,00’er TL, ... için kardeşi ve iki yeğeninin vefatı nedeniyle ayrı ayrı 150.000,00’er TL, manevi tazminatın ölüm tarihinden işleyecek faizi ile davalılar ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama aşamasında dava değerini ıslah dilekçesi ile davacı ... için 16.511,40 TL, ... için 23.453,13TL, ... için ... yönünden 61.363,00 TL, ... yönünden 15.398,27 TL'ye yükseltmiştir.

Birleştirilen davada, davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 10.04.2014 tarihinde davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın ... idaresinde bulunan araca çarpması sonucu araçta yolcu olarak bulunan ... ... ve ...'nun vefat ettiklerini, davacı ...’nun babaanne, ...’nun dede, ...’in hala olduğunu belirterek ... için iki torununun vefatı nedeniyle ayrı ayrı 150.000,00'er TL, ... için 2 torununun vefatı nedeniyle ayrı ayrı 150.000,00'er TL, ... için iki yeğeninin vefatı nedeniyle ayrı ayrı 150.000,00'er TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların destek durumunu ispatlamalarının gerektiğini, kazadaki kusur durumunun araştırılmasını, hazırlık soruşturması sırasında alınan kusur raporlarını kabul etmediklerini, kazanın oluşumunda ...'in kırmızı ışık ihlalinin nazara alınmadığını, bu durum nazara alındığında kazanın oluşumunda ...'in asli kusurlu kabul edileceğini, kaza tarihinden itibaren faiz istenemeyeceğini, manevi tazminat istemlerinin yerinde olmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini bildirmiştir.

Davalı ... şirketi vekili, davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; kazanın meydana gelmesinde kırmızı ışık ihlali yapan davalı sürücünün %85 oranında, kavşaktaki sinyalizasyon sisteminden sorumlu kuruluşun %15 oranında kusurlu olduğunun anlaşıldığı, aktüer bilirkişiden rapor alındığı, alınan raporların hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı asıl davanın davacıları ..., ..., ... ve ... vekili, davacı ... vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin 2022/741 Esas 2023/168 Karar sayılı kararı ile,

gerekçeli kararın HMK’nın 297. Maddesine uygun olmaması, birleştirilen dava dosyasında mahkemece verilen ilk kararda davacı ... tarafından talep edilen manevi tazminatın reddine karar verildiği, davacı ... veya vekaletnamesi bulunan vekili tarafından red kararına karşı istinaf kanun yoluna başvuru yapılmadığı dikkate alınmadan hüküm kurulmuş olması, aktüerya hesabında destek paylarının yanlış belirlenmiş olması,

her bir davacı yönünden lehine hükmedilen tazminat miktarına göre vekil ile temsil edilen davacılar lehine ayrı ayrı, reddine karar verilen miktar üzerinden davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiği halde davacılar yararına tek, davalılar yararına tek vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının doğru olmadığı gerekçesi ile kararın HMK’nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verildiği, kaldırma kararı doğrultusunda aktüer bilirkişiden ek rapor alındığı, ek raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesi ile;

asıl davanın kısmen kabul, kısmen reddine, davacıların asıl davadaki destekten yoksun kalma tazminatı istemlerinin kabulüne,

Davacı ...’nun kızı ...’nun vefatından dolayı, 61.363-TL, kızı ...’nun vefatından dolayı 15.398,27-TL olmak üzere toplam 76,761,27-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... şirketi yönünden dava tarihi olan 25.04.2014 tarihinden itibaren, diğer davalılar ... ve ... yönünden olay tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... şirketi yönünden poliçe limitleri dahilinde) tahsili ile davacı ...'ya verilmesine,

faiz başlangıç tarihine yönelik fazla talebin reddine, davacı ...’in kızı ...’in vefatından dolayı 23.453,13-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... şirketi yönünden dava tarihi olan 25.04.2014 tarihinden itibaren, diğer davalılar ... ve ... yönünden olay tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... şirketi yönünden poliçe limitleri dahilinde) tahsili ile davacı ...'e verilmesine,

faiz başlangıç tarihine yönelik fazla talebin reddine, davacı ...’in kızı ...’in vefatından dolayı 16.511,40-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... şirketi yönünden dava tarihi olan 25.04.2014 tarihinden itibaren, diğer davalılar ... ve ... yönünden olay tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... şirketi yönünden poliçe limitleri dahilinde) tahsili ile davacı ...'e verilmesine,

faiz başlangıç tarihine yönelik fazla talebin reddine, davacılardan ...’nun asıl davadaki diğer maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, 13.600-TL araç bedeli, 2.550-TL cenaze gideri istemlerinin kabulü ile bu kalemlere ilişkin toplam 16.150,00 TL maddi tazminatın davalı ... şirketi yönünden dava tarihi olan 25.04.2014 tarihinden itibaren, diğer davalılar ... ve ... yönünden olay tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... şirketi yönünden poliçe limitleri dahilinde) tahsili ile davacı ...'ya verilmesine,

fazlaya ilişkin bu kalem istemlerinin reddine. davacıların maddi tazminat istemlerine yönelik fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, Asıl davadaki davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne;...'nun vefatından dolayı.

Davacılardan babası ...'ya 30.000,00TL, anneannesi ...'e 10.000,00 TL, dedesi ...'e 10.000,00 TL, teyzesi ...'e 5.000,00 TL, dayısı ...'e 5.000,00 TL manevi tazminatın -talep gözetilerek- ölüm tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...’tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile anılan davacılara verilmesine,...'nun vefatından dolayı.

Davacılardan babası ...'ya 30.000,00 TL, anneannesi ...'e 10.000,00 TL, dedesi ...'e 10.000,00 TL, teyzesi ...'e 5.000,00 TL, dayısı ...'e 5.000,00 TL manevi tazminatın -talep gözetilerek- ölüm tarihi olan 12.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...’tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile anılan davacılara verilmesine,-...'in vefatından dolayı.

Davacılardan annesi ...'e 20.000,00 TL, babası ...'e 20.000,00 TL, kardeşi ...'e 10.000,00 TL, kardeşi ...'e 10.000,00 TL manevi tazminatın -talep gözetilerek- ölüm tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...’tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile anılan davacılara verilmesine, davacıların fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine,Birleşen 2014/473 esas sayılı dosyadaki davanın kısmen kabul, kısmen reddine, Birleşen dosya davacılarından ...’nun manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne;

torunu ...’nun vefatından dolayı 10.000-TL, torunu ...’nun vefatından dolayı 10.000-TL manevi tazminatın -talep gözetilerek- 10.000,00 TL'sine ...'nun ölüm tarihi olan 12.04.2014, 10.000,00 TL'sine ...'nun ölüm tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...’tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine, Yargılama sırasında vefat eden birleşen dosya davacılarından ...’nun manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne;

torunu ...’nun vefatından dolayı 10.000-TL, torunu ...’nun vefatından dolayı 10.000-TL manevi tazminatın -talep gözetilerek- 10.000,00 TL'sine ...'nun ölüm tarihi olan 12.04.2014, 10.000,00 TL'sine ...'nun ölüm tarihi olan 10.04.2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...’tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ... mirasçıları ..., ... ve ...'a verilmesine,

fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine, davacılardan ...'ın manevi tazminat istemleri 2014/269 esas ve 2017/702 karar sayılı karar ile reddedildiğinden ve davacının bu karara karşı istinaf başvurusu bulunmadığından Ankara BAM 26.HD'nin 2022/741 esas ve 2023/168 karar sayılı ilamı da gözetilerek davacı ...'ın manevi tazminat istemlerinin reddine, karar verilmiş, hükme karış davacılar ..., ..., ... ve ... vekili ve davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar ..., ..., ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; destekten yoksun kalma zararının hesabına ilişkin aktüerya raporuna ve yapılan hesaplamaya itiraz ettiklerini, tazminatın daha fazla olması gerektiğini, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; hükme esas alınan aktüerya raporunu kabul etmediklerini, müteveffa ...’in, geliri yönünden, üniversiteden mezun olacağı ve işe gireceği varsayılarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, ...’nun geliri yönünden de hata yapıldığını, her ikisinin de kaza tarihi itibariyle gelirlerinin olmadığını, net asgari ücrete göre ve PMF yaşam tablosu esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, kazanın meydana gelmesinde müteveffa ...’nın da kusurunun bulunduğunu, davalı sürücünün asli kusurlu kabul edilmesini kabul etmediklerini,

davalıların hesaplanan zarardan kusur oranları nispetinde sorumlu tutulması gerektiğini, müteveffaların emniyet kemeri takmadıklarını, bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, hatır taşıması indiriminin değerlendirilmediğini, davacılar anne ve baba yönünden desteklik iddiasının ispat edilemediğini, hasar yönünden sigorta şirketi tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını, ıslah edilen kısım yönünden ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini, hükmedilen manevi tazminatların fazla olduğunu,

davacı ... yönünden davanın reddi nedeniyle davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Asıl dava dosyasında davacılar vekili, davalıların işleteni, sürücüsü ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu aracın ... idaresinde bulunan araca çarptığını, meydana gelen kaza sonucu araç sürücüsü ... ve araçta yolcu olarak bulunan kızları ... ve ...’nun vefat ettiğini belirterek ...’in vefatı nedeniyle annesi ve babası olan davacılar ...

Ve ... için destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat, torunlarının vefatı nedeniyle manevi tazminat, davacı ... için kızları ... ve ...’in vefat etmesi nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat, araç hasar bedeli, cenaze ve defin gideri ve ev için yapılan masrafların ödenmesini talep etmiş, diğer davacılar ise kardeşleri ...’in ve yeğenleri ... ve ...’in vefatı nedeniyle manevi tazminat talep etmişlerdir.

Birleştirilen dava dosyasında davacılar vekili, davacıların dava konusu kaza sonucu vefat eden ... ve ...’in babaannesi, dedesi ve halası olduğunu belirterek manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, mahkemece Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin 2022/741 Esas 2023/168 Karar sayılı kaldırma kararından sonra asıl ve birleştirilen dosyalarda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

1- Kazanın meydana gelmesinde kusur oranı yönünden hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunun, kaza tespit tutanağındaki bilgiler ve kazanın oluşumu ile uyumlu olduğu, raporun, kazaya ilişkin Ankara Batı 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/306 Esas 2019/410 Karar sayılı dosyasında verilen ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2022/3679 Esas 2022/10950 Karar sayılı onama kararı ile kesinleşen kararında belirlenen somut olgulara uygun olduğu, bahse konu ceza yargılamasında davalı ...’un kırmızı ışık ihlali yaptığının belirlendiği görülmekle davalılar vekilinin kusur oranına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

2-Davacıların destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması yönünden hükme esas alınan aktüerya raporunda, yerleşik Yargıtay uygulamalarına uygun şekilde TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesaplama yapıldığı, davacıların esas alınan aylık gelirlerinin dosyadaki bilgi ve bilgilerle uyumlu olduğu, raporun ayrıntılı ve gerekçeli şekilde tanzim edildiği görülmekle tarafların aktüerya raporuna yönelik istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

3-Davalı vekili, kazada vefat edenlerin emniyet kemeri takmadıklarını, bu nedenle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51. maddesi ve 52. maddeleri gereğince, hesaplanan destekten yoksun kalma zararından müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini ileri sürmüşse de; müteveffaların kaza esnasında emniyet kemerlerinin takılı olmadığına dair bir tespit bulunmadığı gibi, emniyet kemerlerinin takılı olmadığının kabulü halinde dahi, kazanın şiddeti ve oluş şekli dikkate alındığında emniyet kemerinin takılı olmaması ile ölümleri arasında illiyet bağı ispat edilemediğinden davalılar vekilinin bu hususa yönelik istinaf itirazının reddi gerekmiştir.

4-Davacıların manevi tazminat istemi TBK’nın 56. maddesine dayanmakta olup, bu maddeye göre belirlenecek tazminatın zarara uğrayanda bir giderim duygusu yaratması gerektiği açıktır. Ancak tazminat belirlenirken sadece zarara uğrayan yönünden bakılmayıp, karşı taraf açısından da değerlendirme yapılmalıdır. Bu nitelikte bir tazminat miktarı ise, tarafların kusur oranına, ekonomik ve sosyal durumlarına, duyulan acıya, olay tarihindeki paranın satın alma gücüne vb. gibi verilere göre belirlenebilecektir.

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de göz önünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, TMK'nın 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nesafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Yapılan açıklamalar ışığında dava konusu olay değerlendirildiğinde; kazanın gerçekleşme biçimi, kazanın meydana gelmesinde davacıların desteklerinin kusurunun bulunmaması, davacıların müteveffalara yakınlık dereceleri, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kaza tarihinde (2014) paranın satın alma gücü, davacı sayısı ve toplam tazminat miktarı ile yukarıda açıklanan ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, ilk derece mahkemesince davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarlarının az olduğu kanaatine varılmıştır.

Bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, dosya üzerinden yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ilkeler çerçevesinde yeniden yapılan değerlendirmede; ...'nun vefatından dolayı, davacı ...'e 20.000,00 TL, davacı ...'e 20.000,00 TL, davacı ...'e 10.000,00 TL, davacı ...'e 10.000,00 TL manevi tazminatın ; ...'nun vefatından dolayı, davacı ...'e 20.000,00 TL, davacı ...'e 20.000,00 TL, davacı ...'e 10.000,00 TL, davacı ...'e 10.000,00 TL manevi tazminatın;

...'in vefatından dolayı, davacı ...'e 40.000,00 TL, davacı ...'e 40.000,00 TL, davacı ...'e 20.000,00 TL, davacı ...'e 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan alınarak davacılara verilmesine hükmedilmesinin davacılar tarafından duyulan acıyı, çekilen sıkıntıyı hafifletebilecek düzeyde, olayın özelliğine ve manevi tazminatın amacına uygun olacağı takdir edilmiş, davacılar vekilinin manevi tazminatın miktarına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun, manevi tazminatın miktarı yönünden kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK’nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılması ve düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine, ilk karar ile kesinleşen hususların korunmasına, davacılar vekilinin sair, davalılar vekilinin tüm istinaf sebeplerinin reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

III- İSTİNAF HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN

1-Davacılar tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde davacılara iadesine,

2-Asıl ve birleştirilen dava yönündün Harçlar Kanunu gereğince davalılar ... ve ...'tan alınması gereken 24.105,01 TL harçtan peşin alınan 5.598,63 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.506,38 TL karar ve ilam harcının davalılar ... ve ...'tan müşterek ve müteselsilen tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacılar tarafından yapılan 755,75 TL tebligat ve posta masrafı ile 1.169,40 TL istinaf başvurma harcı olmak üzere toplam 1.925,15 TL istinaf yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

4-Taraflarca yatırılan istinaf gider avansından kullanılmayan kısım var ise HMK'nın 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde dava.. iadesine,

5-Kararın taraflara tebliğine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın usulen tebliğinden itibaren iki haftalık süresi içerisinde Yargıtay'da TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere 18.09.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

. Başkan ...

Üye ...

... Üye ...

Katip ...

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.