Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2024/651 K.2024/764

İlk derece mahkemesince verilen 15.03.2024 tarihli ara karara karşı davalı şirket vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dosyanın incelenmesinde; mahkemece derdest dosyada 17.06.2023 tarihinde davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın davacıya ait araca çarpması sonucu hasar gören aracın, onarımda kaldığı süre boyunca kullanılamaması nedeniyle meydana gelen şimdilik 100,00 TL kazanç kaybının davalılardan tahsili talebi ile açılan davada, davacı vekilinin dava dilekçesi ile davalı ... Araç Kiralama ve Oto Tic. A.Ş. adına kayıtlı ... plakalı aracın kaydına başkalarının devir ve temlikinin önlenmesi için ihtiyati haciz konulmasını talep etmiştir.

Mahkemece 15.03.2024 günlü ara karar ile dava dilekçesindeki açıklamalara göre talebin ihtiyati tedbir talebi olduğu, trafik kazası tespit tutanağındaki beyanlar ve dava konusu kazanın oluş şekli göz önünde bulundurularak yaklaşık ispat koşulu oluşması nedeniyle, davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile, ... plaka sayılı aracın kaydına başkalarına devir ve temlikinin önlenmesi için ihtiyati tedbir konulmasına istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildiği, bu karara karşı davalı şirket vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosyanın istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

Davalı şirket vekili 18.03.2024 tarihli dilekçesi, ihtiyati tedbir kararının kaldırılması istemine ilişkindir.

Geçici Hukuki Koruma türlerinden olan “ihtiyati tedbir” 6100 sayılı HMK’nın 389 - 399. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nın 389. maddesinde ihtiyatin tedbirin şartları, 391. maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394. maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usule yer verilmiştir.

İhtiyati tedbire itiraza ilişkin HMK’nın 394. maddesinde uygulanacak usul kısaca şu şekilde açıklanmıştır: Aleyhine ihtiyati tedbir talep edilen karşı taraf dinlenilmeden verilen ihtiyati tedbir kararına karşı tedbirin uygulanması sırasında hazır olunması halinde tedbirin uygulanmasından itibaren, hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde ihtiyati tedbir kararına karşı itiraz edilebilir. İtiraz üzerine mahkeme duruşma açarak tarafları davet eder ve itiraza ilişkin bir karar verir.

Buna göre HMK'nın 394/4. maddesinde, tedbir kararına itiraz üzerine mahkemenin ilgilileri dinlemek üzere davet edeceği, gelmedikleri takdirde dosya üzerinde inceleme yaparak kararını vereceği belirtilmiş olup, itiraz üzerine incelemenin duruşmalı yapılması zorunlu olduğundan, mahkemece öncelikle, duruşma günü verilerek ilgililer dinlenmek üzere usulen davet edildikten sonra gelmeseler dahi itiraz sebepleri incelenerek sonucuna göre gerekçeli karar yazılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekir.

İstinaf yoluna başvurulabilecek kararlar ise HMK’nın 341. maddesinde düzenlenmiş olup 1. fıkrası “İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü hâlinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir” hükmünü içermektedir.

Geçici hukuki koruma tedbiri olan ihtiyati tedbire yönelik kararlardan, HMK 391/III. maddesi gereğince “tedbir talebinin reddi halinde” ve yine 394/V. maddesi gereğince “karşı taraf dinlenilmeden verilen ihtiyati tedbir kararına yapılan itiraz üzerine verilen kararlara” karşı istinaf kanun yoluna başvurulabilir.

2004 Sayılı İİK'nın 257 ve devamı maddesinde geçici koruma tedbiri olarak düzenlenen ihtiyati haciz talepleri yönünden de HMK'daki ihtiyati tedbire benzer düzenleme getirilerek, İİK'nın 258/2 maddesinde "İhtiyati haciz talebinin reddi kararı gerekçeli olarak verilir ve bu karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Yüzüne karşı aleyhinde ihtiyati haciz kararı verilen taraf da istinaf yoluna başvurabilir." düzenlemesine yer verilerek tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati haciz talebinin kabulüne yönelik olarak aleyhine karar verilen doğrudan istinaf hakkı düzenlenmiş, Ancak İİK'nın 265.

Maddesinde "(1) Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. (2)Menfaati ihlâl edilen üçüncü kişiler de ihtiyatî haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir.

(3)Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. (4)İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamaya mecburdur. Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı varit görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir. (5) İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir. İstinaf yoluna başvuru, ihtiyatî haciz kararının icrasını durdurmaz" denilerek, aleyhinde ve yokluğunda ihtiyati haciz kararı verilene ihtiyati haciz kararı veren mahkemeye itiraz yasa yolu düzenlemiş, itirazın reddedilmesi halinde verilen karara karşı istinaf yolu düzenlenmiştir.

Yukarıda da açıklandığı üzere esasen ihtiyati tedbir talebinin kabulü kararına karşı HMK’nın 394. maddesi gereğince tedbir kararı veren mahkemede itiraz yoluna gidilebileceği öngörülmüş olup karara karşı istinaf yoluna gidilmesi mümkün değildir. Ayrıca tedbir talebinin kabulü kararına karşı itiraz usulü yerine kanun yolu olan istinaf yoluna başvurulmuş olması veya kararda karara karşı istinaf kanun yolunun açık olduğunun yazılmış olması söz konusu talebe istinaf niteliğini kazandırmayacaktır. Kanun yolundaki yanılgı ilgili tarafın tanınan bu imkandan yararlanmasını önlemez.

Mahkemece verilen karar HMK'nın 341. maddesinde sayılan istinafa başvurulabilen kararlardan olmadığından HMK’nın 394. maddesi uyarınca itiraz incelemesinin mahkeme tarafından yapılması gerektiğinden gereği yapılmak üzere dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.