Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi E.2023/891 K.2025/752

Eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talepli davada mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle; müvekkili ile davalı arasında davalının iş yerinde çelik konstrüksiyon imalatına ilişkin 24.04.2018 tarihli sözleşmenin akdedildiğini, davalının ham madde, makine ekipmanı, enerji ve sarf malzemelerini karşılamasının, müvekkilinin ise, işçilere dair her türlü gideri karşılamasının kararlaştırıldığını, sözleşmede 6 işçiyle çalışılması kararlaştırıldığı halde davalının talebi doğrultusunda işin zorluk derecesi de gözetilerek 13 işçiyle çalışılmaktayken 15.06.2018 tarihinde müvekkiline ödeme yapıldığını, ancak ödemenin o tarihe kadar yapılan giderlerin yarısını dahi karşılamadığını,

müvekkilinin durumu izah ederek sözleşmeyi feshedeceğini bildirmesi üzerine davalının yeni bir iş teklifinde bulunduğunu, 06.07.2018 tarihli yapısal çelik sözleşmesinin akdedildiğini, 250 ton yapısal çelik imalatının 33 takvim gününde yapılmasının öngörüldüğünü, davalının talebi ile müvekkilinin işçi sayısını 23 kişiye çıkardığını, imalatın 210 tonluk kısmının tamamlandığını, 11.08.2018 tarihinde hakediş yapıldığını, iş bedelinin eksik ödendiğini, davalı tarafından parça parça olmak üzere toplam 133.124 TL ödendiğini,

17.08.2018 tarihinde 250 ton iş karşılığı ödeme yapılması gerekirken hem hakediş öncesinde ödeme yapıldığını hem de ödemenin eksik ve parça parça yapıldığını, davalının ham madde sağlama ve ekipmanları hazır etme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, taraflar arasında birçok e-posta yazışması bulunduğunu, müvekkilinin her iki sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirdiğini, davalının yükümlülüklerini tamamen askıya alması sonucunda müvekkilinin zararlarının karşılanmayacağını, hakedişlerinin ödenmeyeceğini anlayarak sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını, 25.09.2018 tarihli ihtarname ile zararların karşılanmasını talep ettiğini,

davalının da aynı gün sözleşmeyi feshettiğine dair ihtarname gönderdiğini, müvekkilinin toplam 420 ton çelik konstrüksiyon imal ettiğini, buna karşılık davalının 191.124 TL ödeme yaptığını, müvekkilinin hakedişinin 400.000 TL'nin üzerinde olduğunu, sözleşmenin haksız feshedildiğini, müvekkilinin zarara uğradığını, bu işe güvendiği için aylarca başka bir iş alamadığını, masraflar yaptığını, makine ve ekipman temin ettiğini, davalının haksız fesih sonucu uğranılan zararı tazmin etmesi gerektiğini, müvekkilinin noter kanalıyla tespit yaptırmak istediğini, ancak davalının müsaade etmediğini,

müvekkili tarafından istihdam edilen işçilerin puantaj kayıtları ve listelerinin ekte sunulduğunu, davalının ihtarnamede 21-22-23 Eylül tarihlerinde işçilerin iş yerinde olmadıklarını iddia ettiğini, bunun doğru olmadığını, feshe sebep arama gayretinden kaynaklandığını öne sürerek sözleşmelerden doğan ödenmeyen alacaklar için 500 TL, maddi zararların tazmini için 500 TL olmak üzere toplam 1.000 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili özetle; dava dilekçesinde zararın 400.000 TL olduğunun belirtildiğini, miktar belirli olduğu için kısmi dava açılamayacağını, davacının iş bedelinin ödenmemesi ile ilgili beyanlarının gerçeğe aykırı olduğunu, dilekçesinde hakedişler itibariyle ayrı ayrı açıklayarak her bir hakedişe giren imalat miktarı, birim fiyat belirtilmek suretiyle davacıya kimi kalemlerde sözleşmede yazılı birim fiyatın üzerinde olmak üzere fazla ödeme yapıldığını, 20.09.2018 tarihinde davacı işçilerinin çalışmadıklarının tespit edildiğini, tutanak düzenlendiğini, davacı işçileri ile yapılan görüşmede 2 aydan beri ücret alamadıklarının belirlendiğini,

işçilerin işi durdurmaları, iş yapmamaları nedeniyle müvekkilinin 25.09.2018 tarihinde sözleşmeden doğan haklarını kullandığını, işçi ücretlerinin ödendiğine dair ibraname sunulmaması, iş programına uyulmaması ve işçilerin işi durdurmaları gerekçesiyle sözleşmeyi feshettiklerini, davacının bu durumu haber alarak iş verilmediği,

maliyeti yüksek işler yaptırıldığı gerekçesiyle sözleşmeyi feshettiğine dair ihtarname keşide ettiğini, davacının iddiasının gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkilinin davacı işçilerinin ücretlerini arabuluculuk aşamasında sulh olarak ödediğini, arabuluculuk ödemeleri dahil toplam 29.677,54 TL ödeme yaptığını, sözleşmenin feshini takiben 28.09.2018 tarihinde davacının işçisi ve müvekkili çalışanının kalan imalatı tutanak altına aldıklarını, davacının 26.509,11 kg imalat yaptığının tutanak altına alındığını, sözleşmede birim fiyat 0,43 TL olmasına rağmen 0,50 TL'den hesaplanarak hakedişin 13.254,56 TL olarak belirlendiğini,

bu itibarla fesihten önce işlerin tespitine izin verilmediği iddiasının doğru olmadığını, toplam 397.822,10 kg imalat karşılığı 214.437,72 TL hakediş için 220.801,54 TL ödeme yapıldığını, fazla ödenen tutar için bu tarihe kadar hukuki işlem yapılmadığını, davacının sözleşmenin feshinden 4 yıl sonra kötü niyetle başvurduğunu, kabul etmemekle birlikte davacının öne sürdüğü 420.000 TL imalat bedelinin sözleşmedeki birim fiyata göre 180.600 TL olduğunu, davacının 191.124 TL ödeme yapıldığını kabul ettiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince. "Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı yapılan işten kaynaklı ödenmeyen alacağın tahsili ve fesihten kaynaklı maddi zarar tazmini istemine ilişkindir. Davacı işveren ile davalı yüklenici arasında 24.04.2018 tarihinde İşvereni ... adresindeki iş yerinde yada ... adresindeki iş yerlerinde İşverenin çelik konstrüksiyon imalatının verilen projeye uygun olarak Yüklenici tarafından yapılmasına yönelik sözleşme imzalanmıştır.

Yüklenici işbu sözleşme ile birim fiyat esası üzerinden tarif edilen işlerin yapımını ,bu işlerin kendisinden doğan işteki kusur ve noksanlıkların giderilmesi işlerini ve yüklenici karını kapsadığını üstlenmiştir.Yüklenici söz konusu işte yapılacak olan çelik konstrüksiyon imalatın kilogramını 43 kuruştan yapmayı kabul ve taahhüt etmiştir.

Yapılacak işlerde keşif bedeli proje ağırlığı esas alınarak çıkan tonaj ile anlaşma yapılan birim fiyatın çarpılması ile ödemeye esas keşif bedeli oluşacağına yönelik anlaşma imzalanmıştır.Davacı işveren ile davalı yüklenici adına ... arasında 06.07.2018 tarihinde Yapısal Çelik Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmenin konusu ...

Bölgesindeki İş sahibine ait tesiste ...isimli yapı olmak üzere toplam iki yüz elli ton(250.000Kg)yapısal çelik imalatı işinin süresi içerisinde paket halinde her çeşit imalatının yüklenici tarafından tamamlanarak boyaya hazır vaziyette araç üstü teslim işi konusunda anlaşma sağlanmıştır.

Asıl uyuşmazlık konusu taraflar arasında düzenlenen sözleşmelerden kaynaklı davacının alacağının bulunup bulunmadığı ,sözleşmenin feshinin haklı veya haksızlığının tespiti ve sonucuna göre menfi zararın tespiti gerekmektedir. Davacı yüklenici taraflar arasında yapılmış bulunan sözleşme ile davacıya ait iş yerinde kendisine teslim edilecek profil demirler ile projesine uygun olarak imalat yapımına ait işçiliği yapmayı taahhüt etmiştir.

Dosya içerisinde mevcut belgelere göre davacı yükleniciye davalı iş veren tarafından 5 adet hakediş yapılmış ve bu hakedişler herhangi bir itirazi kayıt olmaksızın davacı yükleniciye ödenmiştir. Taraflar arasında tanzim edilen 28.09.2018 Tarihli TUTANAK * ta aynen;“İş bu tutanak 28.09.2018 günü ...A.Ş taşeronu ...Şti ile 10.09.2018tarihinde yapılan son hakkediş sonrası bu güne kadar olan imalat kilogramının tespiti için karşılıklı olarak tutulmuştur.

Tespit edilen toplam imalat 31338 Kg (31,338Ton) dır. Denilmiştir. Bu tutanak haricinde taraflarca tanzim edilmiş ve kesin hesap tarzında tanzim edilmiş bir tutanak mevcut değildir. Davacı mevcut iki sözleşme ile toplam 420,Ton imalat yaptığını beyan etmekte ise de; buna ait herhangi bir metraj veya hesap ibraz etmemiştir.

Dosyada taraflar arasında tanzim edilmiş bir kesin hesap bulunmadığı için taraflar arasında yapılmış bulunan ara hak edişten sonra tanzim edilen tarafların yetkili elemanlarınca tanzim edilen 28.09.2018 tarihli tutanak esas alınmıştır.Buna göre; davacı yüklenicinin (5)adet hakediş ve 28.09.2018 tarihli tutanaktaki (31.338,Kg - 4.779,10Kg) - 26.558,Kg imalatla birlikte yapmış olduğu imalatın toplam tutarı: 201.183,16+13.279,45 TL=214.462,61 TL olmaktadır.

Davalının 2018 yılı kayıtları incelendiğinde; davacının davalı adına düzenlediği 201.183,16 TL tutarlı 5 adet faturasının davacı hesabına alacak olarak kaydedildiği ve bu tutarın davacının kayıtları ile uyumlu olduğu görülmektedir. Tarafların kayıtları karşılaştırıldığında.

Davalının davacıya yaptığı ödemeler bağlamında davacı kayıtlarının açıklayıcı olmadığı, zira davalı ödemelerinin davacı kayıtlarına toplu olarak 161.183,16 TL tutarlı tek bir ödeme kaydı olarak yapıldığı görülmektedir.

Davacının dava dilekçesinde yer alan beyanlarında ise davalı tarafından 191.124,00 TL ödeme yapıldığına ilişkin kabul beyanı nazara alınarak Davalı ödemeleri (220.801,54 TL) ve davacı faturaları (201.183,16 TL) dikkate alındığında davalının davacıdan 19.618,38 TL bakiye alacaklı olduğu tespitlerine varılmıştır. Bu kapsamda alacak talebi davacının reddedilmiştir. Fesih yönünden yapılan değerlendirmede.

Davalı işverenin davacı yükleniciye gönderdiği Ankara 35.Noterliğinin 25.09.2018 tarih 28817 yevmiyeli ihtarname ile;24.04.2018 tarihli sözleşmenin 3.2 maddesi ve 8.B ve 8.D maddeleri baölamında akdin feshi bildiriminde bulunulduğu görülmektedir.Sözleşmenin 3.2.maddesi;'Yüklenici söz konusu iş için min 6 işçi çalıştıracaktır.

Yüklenicinin çalıştıracağı işçilerin aylık maaşları, sosyal güvenlik primleri, vergileri, iş güvenlik masrafları yüklenici tarafından ödenecek olup işverenin hak ediş ödemesi yapmadan önceki ay ücretlerini aldıklarına dair ibranamelerini işverene liste olarak verecektir...” Sözleşmenin 8.B maddesi;” Yüklenici işveren firma tarafından hazırlanan iş programına uymakla yükümlüdür.” Sözleşmenin 8.D maddesi.

"Yüklenici işi işverenin hazırladığı iş programına paralel şekilde" yapmakla yükümlüdür.Yüklenici hazırlanan programa ve işverenin ihtarlarına rağmen işi geciktirdiği ya da sözleşme şartlarına uymadığı takdirde işveren dilerse sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedilebilir.Bu durumda yüklenici firmanın yapmış olduğu hakediş, işverene irat kaydedilir.” Düzenlemeleri bulunmaktadır.

Davacının akdin 3.2 ve 8/B, 8/D maddeleri kapsamında edimini yerine getirdiğini davalının ispatlayamadığı akdin feshi koşullarının oluştuğu Nitekim 24.04.2018 tarihli sözleşmenin “İşin - Feshi” - başlıklı 11.maddesinde;İşbu sözleşme kapsamındaki işlerin yüklenici tarafından şartnamelere aykırı biçimde iş yapılması iş programına uyulmaması,sigortasız işçi çalıştırılması, işe başlama tarihinde işe başlanmaması ,iş başı yapılmayarak işin durdurulması,

işin işverenin onayı olmadan yarıda bırakılması,gerekli emniyet tedbirlerinin alınmaması veya üçüncü şahıslarca zarar-ziyan,tazminat davası açılması hususlarının fesih hakkı tanıdığı belirtilmiştir. Akdin 3.2 ve 8/B, 8/D maddeleri kapsamında sözleşme şartlarının yerine getirdiğini davacının ispatlayamadığından davalının feshinin haklılığına kanaat getirilerek menfi zarar talebinin de reddine karar" vermek gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki iddia ve vakıaları tekrarla, müvekkilinin toplam 420 ton çelik konstrüksiyon imalatı yaptığı, davalının toplam ödemesinin 191.124 TL olduğu, müvekkiline ödenmesi gereken imalatın 400.000 TL'nin üzerinde olduğu, müvekkilinin 250 ton imalatı tamamlaması halinde kar edeceği, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle zarara uğradığı, sözleşme aşamasında müvekkiline örnek bir proje gönderildiği, fiyatlandırmanın bu projeye göre yapıldığı, ancak davalının bu proje ile bağlantısız şekilde yüksek maliyetli işler istediği,

davalının 17.08.2018 tarihinden itibaren ham madde sağlama, ekipmanları hazır etme yükümlülüklerini yerine getirmediği, bu süreçte müvekkilinin işi hakkıyla ve zamanında yaptığı, sonuç olarak müvekkilinin her iki sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirdiği, kusur izafe edilebilecek bir davranışta bulunmadığı, müvekkilinin 25.09.2018 tarihli ihtarnameyle zararlarının karşılanmasını talep ettiği ve aynı gün davalının sözleşmeyi feshettiği, davalının ibraname almaksızın ödeme yapması, aksaklıkların giderilmesine ve akdin feshine ilişkin herhangi bir ihtarda bulunmaması gibi itirazlarının değerlendirmeye alınmadığı,

2. sözleşme uygulanırken 25.09.2018 tarihinde feshedildiği, bu itibarla fesih konusunda 2. sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiği, 2. sözleşmede feshe ilişkin hüküm bulunmadığı, genel hükümlerin uygulanacağı, her iki tarafça kayıt altına alındığından 420 ton imalata göre maliyetin belirlenmesi gerektiği, müvekkilinin noter marifetiyle tespit yaptırmak istediği, davalının müsaade etmediği, davalı ihtarnamesinde müvekkiline ait işçilerin 21-22-23 Eylül 2018 tarihlerinde iş yerinde olmadıklarını iddia etmiş ise de, iddianın yersiz olduğu, sözleşmenin 8/B maddesi gereğince yüklenicinin iş programına paralel şekilde yapmakla yükümlü olduğu,

yüklenicinin program ve işveren ihtarlarına rağmen işi geciktirmesi ya da şartlara uymaması halinde işverenin dilerse sözleşmeyi tekrar feshedebileceği, bu itibarla fesih için ihtara rağmen işin geciktirilmesi veya sözleşme şartlarına uyulmaması gerektiği, davalının böyle bir ihtarda bulunmadığı, ihtar etmeksizin sözleşmeyi feshettiği, uyuşmazlığın sonradan istenen işlerden kaynaklandığı, müvekkilinden yüksek maliyetli işler talep edildiği, müvekkilinin daha fazla ücret istediği, davalının yetersiz fiyatlandırmayla cevap verdiği, yine 2.sözleşmeyle müvekkilinin zararlarının karşılanacağı konusundaki sözün de tutulmadığı,

müvekkili çalışanlarının 24.09.2018 tarihinde iş başı yaparak çalıştıkları, 27.09.2018 tarihinde çalışmaya devam ettikleri, mesai bitiminde ustabaşı ... sözlü olarak akdin feshedildiğini bildirdiği, resmi bir yazı gelmediğinden müvekkilinin iş yerine gittiği, müvekkili ve işçilerinin içeri alınmadığı, 24.04.2018 tarihli sözleşmenin 7.maddesi gereğince müvekkilinin projeye uygun imalatlar yaptığı, imalat devam ederken daha büyük ve daha maliyetli işler getirildiği, zararın giderileceği sözü verildiği, 06.07.2018 tarihli sözleşmenin akdedildiği, verilen sözün aksine daha yüksek maliyetli işler istendiği,

bilirkişi raporunda bu hususta bir inceleme yapılmadığı, sadece tarafların düzenledikleri tutanakların değerlendirildiği, yerinde inceleme ile imalatların değerlendirilmediği, işlerin eksik veya yanlış yapıldığı konusunda ihtar veya uyarıda bulunulmadığı, buna rağmen davalının sözleşmeyi feshinin haklı bulunmasının hukuka aykırı olduğu, mutabık kalınan proje dışına çıkılarak yüksek maliyetli taleplerde bulunulduğu, müvekkilinin yük altına sokulduğu, davalının sözleşmede kararlaştırılan 0,43 TL yerine 0,50 TL ödeme yapmak suretiyle durumu ikrar ettiği, ancak 0,50 TL'nin de yeterli olmaması nedeniyle uyuşmazlık yaşandığı,

keşif icra edilmeden dosyanın bilirkişiye gönderildiği, keşfen müvekkilinin yaptığı işlerin belirlenmesi, ilk proje ile arasındaki farkların ortaya konması gerektiği nedenleriyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talepli olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde uyarınca istinaf nedenleriyle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında özellikle davacı tarafça yaptığı iş ve ödemeler itibarıyla bakiye alacağı bulunduğunu yasal delillerle ispatlanamamış bulunmasına, dosya kapsamında davacı yüklenicinin sözleşmenin ifasında işçi sayısı, işçi ücretlerinin ödenmesi noktasında kusurlu olduğunun, davalının da yükleniciye önel vermeden sözleşmeyi feshettiğinin, tarafların ortak kusurlu olduklarının anlaşılmış bulunmasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1.b.1 madde gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Başkan · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Katip · e-imzalıdır