Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/1182 K.2024/1244

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda verilen karara karşı, süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dava dosyası incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili 13/02/2023 tarihli dava dilekçesiyle; müvekkil ....A.Ş. ile dava dışı ... arasında imzalanan konut kredisi kapsamında ... Parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan zemin kat 4 numaralı bağımsız bölüm üzerine davalı ...

A.Ş. lehine ... ile akdedilen konut kredisinin teminatını oluşturduğu belirtilen 1. Derece ipotek tesis edildiğini, bu kapsamda gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde davalı banka tarafından davacı bankaya taahhütte bulunulduğunu, söz konusu taahhütname üzerine müvekkil bankanın kredili müşterisi konumunda olan dava dışı ...’a 30/06/2022 tarihinde 420.000,00 TL bedelli konut kredisi kullandırdığını, taahhüde binaen 05/07/2022 tarihinde 686.500,00 TL'nin davalı ...

Bankası A.Ş. hesabına ödendiğini ve davacı ....A.Ş. tarafından 420.000,00 TL bedelli 2. derece ipotek tesis edildiğini, ancak ilgili tapu kayıtlarının incelenmesinde davalı ... A.Ş. Adına öncesinde kurulan 1. derecedeki ipoteğinin devam ettiğinin tespit edildiğini belirterek, bağımsız bölüm üzerinde davalı banka lehine kurulmuş olan 1. derecedeki 250.000,00 TL bedelli ipoteğin kaldırılmasına (fekkine) karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesiyle; Kızılcahamam Tapu Müdürlüğü tarafından gönderilen 04/07/2022 tarihli ve 10535 yevmiye numaralı ipotek resmi senedi incelendiğinde, davacı ....A.Ş. ile dava dışı ... arasında imzalanan resmi senette davacı ....A.Ş.'ın öndeki derecelerden biri boşalırsa ipotek kapsamında boşalan dereceden yararlanacağına dair yetki oluşturulduğuna ilişkin bir kayıt bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, dava konusu ipoteğin dava tarihi olan 13/02/2023 tarihinden sonra 21/02/2023 tarihinde davalı tarafça kaldırıldığı, diğer yandan, TMK'nın 871. maddesinde "aynı taşınmaz üzerinde farklı sıralarda kurulmuş bulunan rehin haklarından birinin terkin edilmiş olması sonraki sırada yer alan rehinli alacaklıya boşalan dereceye geçme hakkı vermez." düzenlemesinin yer aldığı,

buna göre sonraki sırada yer alan rehinli alacaklıya boşalan dereceye geçme hakkı veren bir sözleşmenin hazırlanmış olmasının gerektiği, bu sözleşmenin geçerliliğinin ise resmi şekilde yapılmasına ve ayni etki sağlaması için tapu kütüğüne şerh verilmesine bağlı bulunduğu, somut olayda taraflar arasındaki ipotek akit tablosunda davacı bankaya sonraki derecelerden biri boşalırsa ipoteğin boşalan dereceden yararlanılacağına dair yetki verilmediği,

sabit dereceler sisteminin bir sonucu olarak davacının ipoteğinin boşalma olsa dahi kendiliğinden bir sonraki dereceye ilerlemeyeceği, dolayısıyla davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı, bu nedenle yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sorumlu bulunduğu gerekçesiyle, "Davanın konusu kalmadığından esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına," karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesiyle; davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı durumlarda mahkemenin davanın açıldığı tarihteki haklılık durumlarına göre yargılama giderlerine hükmetmesinin gerektiğini, HMK'nın 331. maddesi hükmünün açık olduğunu, tarafların haklılık durumunun incelenmesi sırasında hatalı değerlendirme yapıldığını, müvekkil banka lehine kurulmuş olan ipoteğin birinci derece haricindeki dereceden tesis edilmesi halinde bankanın gayrimenkulle ilgili serbest dereceden istifade hakkı olduğunu,

ayrıca her boşalan üst dereceye geçebilme hakkının ve boşalan derecelerden istifade hakkının bulunduğu hususunun taraflarca kabul edildiğini, davalı ...

Bankası A.Ş.'nin ipoteği kaldırmasından sonra alınan takyidatlı tapu kaydından da anlaşılacağı üzere davacı ....A.Ş. lehine kurulan ipoteğin 1. dereceye yükseldiğini, buna bağlı olarak müvekkil banka aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini belirterek, mahkeme kararının yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ... Parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan zemin kat 4 numaralı bağımsız bölüm üzerine davalı ... A.Ş. lehine ... ile akdedilen konut kredisi teminatı kapsamında 22/04/2020 tarih ve 3135 yevmiye numaralı resmi senet ile 1. derecede tesis edilen ipoteğin kaldırılması (fekki) talebine ilişkindir.

Mahkemece, yapılan yargılama neticesinde davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karar, davacı tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin tetkikinde, ... Parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan zemin kat 4 numaralı bağımsız bölümün dava dışı ... tarafından 22/04/2020 tarihli ve 3135 Yevmiye numaralı "Resmi Senet" ile dava dışı ...'ye satış suretiyle devri işleminin gerçekleştirildiği, taşınmazın satış bedelinin 130.000,00 TL olarak belirlendiği, söz konusu bağımsız bölüm üzerine davalı ... A.Ş. tarafından kullandırılan kredi kapsamında 250.000,00 TL tutarlı 1. derece ipotek oluşturulduğu, anlaşılmaktadır.

Davam eden süreçte ise ... Parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan zemin kat 4 numaralı bağımsız bölümün dava dışı ... tarafından 04/07/2022 tarihli ve 10535 Yevmiye numaralı "Resmi Senet" ile dava dışı ...'a satış suretiyle devrinin sağlandığı, taşınmazın satış bedelinin 420.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, söz konusu bağımsız bölüm üzerine davacı ....A.Ş. tarafından kullandırılan kredi kapsamında 420.000,00 TL tutarlı 2. derece ipotek tesis edildiği anlaşılmıştır.

Yine, ... Bankası A.Ş.'ye ait "Müşteri Hesap Ekstresi" döküm belgesine göre, "Tutar" ve "Bakiye" kısım miktarı olarak 686.500,00 TL yazılı ödemenin "... Konut alım ve kredi kapatma bedeli 0046 ....A.Ş." açıklaması ile 05/07/2022 tarihinde davalı banka hesabına yatırıldığı,

Ayrıca, davanın açıldığı tarih olan 13/02/2023 tarihinden sonraki 21/02/2023 tarihinde, davalı ... Bankası A.Ş. tarafından Kızılcahamam Tapu Müdürlüğü'ne gönderilen "İpoteğin Fekki" konulu yazı ile, ... Parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan zemin kat 4 numaralı bağımsız bölüm üzerine 22/04/2020 tarihinde 250.000,00 TL bedel ile konulan ipoteğin, alacağın tahsil edilmiş olması nedeniyle fekki talebinde bulunulduğu görülmüştür.

Bilindiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331/1. maddesi ''Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.'' şeklinde düzenlenmiştir.

Davanın konusuz kalması halinde ne tür bir karar verileceği hakkında Kanunumuzda doğrudan bir düzenleme bulunmamakla birlikte HMK'nın 331/1. maddesindeki düzenleme göz önünde bulundurulduğunda artık dava hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm verilmesine gerek kalmadığından mahkeme davanın reddine değil, dava (esas) hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verir ve dava açılmasına sebebiyet veren taraf yargılama giderlerine mahkum edilir.

Eldeki davada da; davalı ... Bankası A.Ş. tarafından davacı ....A.Ş.'ye verilen taahhütname ile, ''Şubemiz müşterilerinden ...'nün 30/06/2022 tarihi itibari ile 658.000-TL olan kredi borç bakiyesi bulunmaktadır.

Bu bakiyenin TR... nolu İban'a yatırılarak kapatılması halinde ... Parsel, 4 numaralı bağımsız bölüm konut niteliği olan gayrimenkulün üzerinde bulunan ipoteğin fekkinin Tapu Müdürlüğüne 10 iş gününde ulaştırılacağını taahhüt ederiz.'' şeklinde bildirimde bulunulduğu, devamla ... Bankası A.Ş.'ye ait "Müşteri Hesap Ekstresi" içeriğine göre "Tutar" ve "Bakiye" kısım miktarı olarak 686.500,00 TL yazılı ödemenin "...

Konut alım ve kredi kapatma bedeli 0046 ....A.Ş." açıklaması ile 05/07/2022 tarihinde davalı banka hesabına yatırıldığı tespit edilmekle birlikte, somut olay yönünden tevzi formunda davanın açılış tarihinin 13/02/2023 olduğu, davalı ...

Bankası A.Ş.'nin ise 21/02/2023 tarihinde Kızılcahamam Tapu Müdürlüğü'ne gönderdiği "İpoteğin Fekki" konulu yazı ile 250.000,00 TL bedel ile konulan ipoteğin kaldırılmasını talep ettiği, dolayısıyla davanın açılmasından önce yatırılan bedele karşın terkin işleminin davanın açılmasından sonra gerçekleştirildiği, bu kapsamda davacının dava açmakta haklı olduğu anlaşıldığından,

davacı yararına yargılama gideri ve taraflar arasında ihtilafsız olan ipotek bedeli esas alınmak sureti ile vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, TMK'nın 871. maddesine atıf yapılarak sonraki sırada yer alan rehinli alacaklıya boşalan dereceye geçme hakkı veren bir sözleşmenin/yetkinin bulunmadığı, bu itibarla sabit dereceler sisteminin bir sonucu olarak davacının ipoteğinin boşalma olsa dahi kendiliğinden bir sonraki dereceye ilerleyemeyeceği, dolayısıyla davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının olmadığı gerekçesiyle yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sorumlu olduğu şeklinde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Dava dosyası kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; açıklanan nedenlerle mahkemece verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğundan davacının istinaf talebinin kabulü ile kaldırılmasına, bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden yeniden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İSTİNAF YARGILAMASI

7-Davacı tarafından yatırılan 179,90-TL istinaf karar harcının talep halinde iadesine, 8-Davacı tarafından yapılan 492,00-TL istinaf başvurma harcı ve 10,00-TL posta giderinden ibaret toplam 502,00-TL istinaf yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 9-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 10-Dairemizce verilen kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, kesin olmak üzere, 21/05/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi. Gerekçeli Kararın Yazıldığı Tarih : 21/05/2024

Başkan Üye Üye Katip