Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2023/1264 K.2025/874

Taraflar arasında yapılan yargılama sonunda, Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece asıl ve birleşen davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Asıl davada;

Davacı vekili. Davalı şirket ile davalı ...Şti. İle adi ortaklık kurmak suretiyle birlikte ana yüklenici olarak ... Üniversitesi yerleşkesinde bulunan Diş Hekimliği Fakültesi İnşaatının yapım işini üstlendiğini, bu kapsamda da inşaatın mekanik işleri, ince inşaatı ve her tülü elektrik işlerinin de yapımını alt yüklenici ...Ltd. Şti'ye verdiklerini, alt yüklenici ...Tic. Ltd.

Şti.'nin davalı ana yüklenici nezdinde yapmış olduğu işlerden kaynaklı sahip olduğu her türlü hak ve alacaklarını müvekkiline devrettiğini, davalı ve dava dışı ...

İnşaat isimli şirketin oluşturmuş olduğu adi ortaklık tarafından Ankara 56. Noterliği'nin 16/10/2018 tarihli ... yevmiye numarası ile söz konusu inşaat işinin takibi ve hak edişlerin belirlenmesi amacıyla ... isimli şahsa vekaletname verildiğini, müvekkilinin davalı ana yüklenici ile yapılan anlaşma kapsamında üstlendiği işlerin işçilik hizmetlerini de karşılayan müvekkilinin davalı nezdinde doğmuş 5.600.000,00TL'lik alacağının kabul edilebilir bir gerekçe sunulmaksızın kendisine ödenmemesi üzerine üstlenmiş olduğu işin %70'ine yakınını bitiren müvekkilinin çalışmasına son vermek zorunda kaldığını,

temlik eden firma hak etmiş olduğu işbu hak edişini alamadığı için büyük bir ekonomik sıkıntı içerisine girdiğini ve bilahare de alacağını müvekkiline temlik ettiğini, temlik eden ... .. Ltd. Şti. tarafından davaya konu 5.600.000,00TL'lik hak edişinin kendisine ödenmesi amacıyla, davalı şirket ve dava dışı ortağı olan ... İnşaatının oluşturduğu ...- ...

İnşaat Adi Ortaklığı'na Bakırköy 40. Noterliği'nin 07/08/2019 tarihli ... yevmiye numarası ile gönderilen ihtarnameye rağmen davalıca buna herhangi bir cevap verilmediğini, davalının ana yüklenici olarak üstlenmiş olduğu ... Üniversitesi yerleşkesinde bulunan Diş Hekimliği Fakültesi işinin bir kısım işlerini alt yüklenici olarak müvekkiline yaptırmış olması ve bu işlerin bedelini halen ödememiş olması nedeniyle esas iş sahibi olan ...

Üniversitesi'nin haklarını ve sorumluluğunu etkileyeceğinden işbu davanın ... Üniversitesi'ne ihbar edilmesini, müvekkilinin davalıdan olan alacağın için şimdilik 15.000,00TL alacağın davalıya yapılan ihtarname başvuru tarihi olan 07/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; husumet itirazlarını bulunduğunu, dava dilekçesi ile talep konusunun uyumlu olmadığını, temlik sözleşmesinin kendilerine tebliğ edilmediğini ve sözleşmeye dair bir açıklamada bulunmadıklarını, dava şirketle ve dava dışı ..... Firması'nın müvekkili şirket arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığını, hak ediş raporlarının müvekkiline tebliğ edilmediğini, ...- ...

İnşaat Adi Ortaklığı'na gönderildiğini, içeriğini bilinmediğini ve tebliği kabul etmediklerini, davacının hem işi yaptığını iddia ettiğini hem de işi yapandan temlik aldığını iddia ettiğini, bu nedenle davacının iddialarının tutarsız olduğunu, müvekkiline davacı tarafından gönderilen bir fatura olmadığını, davacının işin bitilmediğini beyan ettiğin, kabul anlamına gelmemekle beraber yüklenicinin işi teslim etmeden bedel isteyemeyeceğini, işi teslim ettiğini yazılı delille ispatlaması gerektiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

İhbar olunan; ... Rektörlüğü, 12.06.2020 tarihli yazısında ... Diş Hekimliği fakültesi inşaatı işini 2014/102792 ihale kayıt nolu sözleşme ile ... A.Ş.- ... Ltd.

Şti. ortak girişiminin üstlendiğini, sözleşmenin 15. Maddesinde ihale konusu işte İdarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabileceği ve sorumluluklarının düzenlendiğini, İdarelerince alt yüklenici çalıştırılmasına ilişkin onay verilmediğini, hakediş ödemelerinin ortak girişime ödendiğine dair belgeleri ekte sunduklarını, yapılan işin karşılığının sözleşmeye uygun olarak sözleşmenin tarafına ödendiğini, edimlerin ifa edildiğini, borcun sona erdiğini,

dolayısıyla yasağa rağmen alt yüklenici çalıştıran ve temlik yapan tarafların edimlerini alt yüklenicilik ve temlik ilişkisi kapsamında ifa etmelerinin İdareleri açısından herhangi bir sonuç doğurmasını kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada;

Davacı vekili. Davalı şirket ile dava dışı ...A.Ş adi ortaklık kurmak suretiyle birlikte ana yüklenici olarak ... Üniversitesi yerleşkesinde bulunan Diş Hekimliği Fakültesi inşaatının yapımı işini üstlenmiş olup bu kapsamda da inşaatın mekanik işleri, ince inşaatı ve her türlü elektrik işlerinin de yapımını alt yükleyici olarak ... Şirketine verdiğini, alt yüklenici ...

Limited Şirketi davalı ana yüklenici nezdinde yapmış olduğu işlerden kaynaklı sahip olduğu her türlü hak ve alacaklarını da yazılı temlik sözleşmesi ile birlikte davacı müvekkile devretmiş olduğunu, ayrıca davalı ve dava dışı ortağı ... isimli şirketin oluşturmuş olduğu adi ortaklık tarafından Ankara 56. Noterliğinin 16.10.2018 tarihli ... yevmiye numarası ile söz konusu inşaat işinin takibi ve hak edişlerin belirlenmesi amacıyla "..." isimli şahsa verilen vekaletname uyarınca ilgili vekil tarafından davacı müvekkilimizin hak edişleri, yapılan her bir işin niteliği ve bedeli belirtilmek suretiyle belirlendiğini, davacı müvekkil ,

yukarıda bilgileri verilen dava dosyasına ibraz edilen hak ediş raporlarıyla dahi belirlenen işleri yapmış olmasına ve bu hususlar davalının inşaatı takip etmekle yükümlü yetkililerince bilinmesine rağmen bugüne kadar söz konusu alacaklar davacı müvekkile ödenmediğini ileri sürerek müvekkilin davalıdan olan alacağı için şimdilik.

15.000 TL alacağın davalıya yapılan ihtarname başvuru tarihi olan 07.08.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini , Ankara 12. Asliye Ticaret mahkemesinin 2020/ 126 Esas ile birleştirilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece. Somut olayda, dava dışı ...

İnşaatın yukarıda belirtilen yapım işinden kaynaklı adi ortaklığı oluşturan davalılardan hakediş alacağı olduğu ileri sürülen 5.600.000,00-TL alacağını davacı şirkete devrettiği, davacının da bu temlik sözleşmesine dayalı olarak davalılardan alacağının tahsil amaçlı eldeki asıl ve birleşen davayı açtığı, dava dışı şirket ile davalılar arasında yazılı bir sözleşmeye rastlanılmadığı, davacı tarafından dosyaya sunulan 15/02/2019 ve 15/03/2019 tarihli hakediş raporu başlıklı belgelerde davalı adi ortaklık yetkilisinin imzası bulunsa da dava dışı ...yetkilisinin bir imzasının bulunmadığı,

bu nedenle bu belgelere itibar edilemeyeceği, dava dışı şirket tarafından bahse konu yapım işinde kullanıldığını ileri sürülen malzemelerin teslimine ilişkin teslim formları incelendiğinde malzemelerin 2018 yılının sonu ila 2019 yılının başı arası farklı tarihlerde teslim alındığına ilişkin Ankara 56. Noterliğinin 16/10/2018 tarihli ... yevmiye numaralı vekaletnamesi ile adi ortaklık için hak edişleri imzalama, geçici ve kesin kabul işlemlerini yapma,

teminat yatırma gibi işleri yapmaya vekil tayin edilen daha sonrasında ise aynı noterliğin 04/07/2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı azilnamesi ile vekaletten azledildiği bildirilen ...'ın imzasının bulunduğu, ancak davacı vekilince verilen süre içinde keşif incelemesine de esas olacak şekilde inşaat malzemelerinin cinsi, tutarı ve hangi faturaya konu edildiğine yönelik mahkememize bir bilgi-belge sunulmadığı gibi dava dışı temlik eden şirketin şantiyeden ne zaman ayrıldığı, ayrıldığı vakit ne kadarlık işin yapıldığına yönelik dosyada yazılı belge bulunmadığı, buna yönelik dava öncesi mahkeme kanalıyla bir tespit yaptırılmadığı,

bu hususların kesin ve yazılı delillerle ispatı gerektiğinden ve tanıkla ispatının mümkün olmadığından davacı tanığı olarak bu yönüyle dinlenilen tanık beyanlarına itibar edilemediği, bu nedenlerle dava dışı ...şirketinin ticari defter ve kayıtları getirtilip mahkememizce bilirkişi incelemesine başvurulduğu, aldırılan ek ve kök raporlarda dosyaya sunulan harcama/inşaat malzemesi faturalarının dava konusu yapım işinde kullanıldığına dair mali bir tespit yapılamadığı, temlik konusu alacak nedeniyle bir borcun bulunmadığı,

muhasebe tekniğine uygun olarak malzeme faturalarının takibinin yapılmadığı ve dava konusu yapım işi nedeniyle bir fatura düzenlenmediğinin tespit edildiği, bununla birlikte davalıların oluşturduğu adi ortaklığın ticari kayıtları incelendiğinde dava dışı temlik eden ...ile ilgili bir kayda rastlanılmadığı,

bu olgular karşısında davacı vekilinin 01/12/2022 tarihli beyan dilekçesiyle yemin deliline başvurduğu ancak davanın hukuki sebebini oluşturan maddi vakıaların bölünerek yemin teklifine konu edilmesi mümkün olmadığından davacının sadece hafriyat alacağını konu ettiği yemin teklifinin 29/12/2022 tarihli duruşmada verilen ara kararla reddedilerek davacıya usulüne uygun yemin teklifinde bulunması için son kez süre verildiği, verilen süre içinde yemin teklifi sunulmadığı gibi son celse davacı vekilinin beyanında yemin deliline dayanmadıklarını bildirdiği,

yukarıda belirtilen sebeplerle davacının yapım işinden kaynaklı alacağının varlığı ve miktarına ilişkin ispat yüküne yerine getirmediği anlaşılarak yersiz açıldığı belirtilen asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava dışı temlik eden ile davalı arasında şifahen eser sözleşmesi düzenlendiğini, hakedişlerin davalı yetkilisi tarafından imzalandığını, faturalı ürünlerin davalı yetkilisi ve çalışanlarına teslim edildiğini, davalı ile çalışanları arasındaki husumetin kendi iç işleyişleri olduğunu, malzemelerin hakedişlerde belirtilen işlerde kullanıldığını, tanık beyanlarının dikkate alınmadığını, sözleşmenin geçerliliğinin yazılı şekle tabi olmadığını, hakediş belgesinin davalı tarafından imzalanmakla hüküm doğuran bir belge olduğunu,

eski yetkili hakkında herhangi bir suç duyurusu veya dava bulunmadığını, davalı tarafından sunulan faturaların davacının çalıştığı döneme ve işlere ilişkin olmadığını, davanın ispat edildiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Kural olarak eser sözleşmesinin kurulması zorunlu şekil koşuluna bağlı değildir. Ancak karşı tarafça akdî ilişkinin varlığının inkâr edilmesi halinde dava tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı HMK'nın 200. maddesi gereğince, bir hakkın doğumu düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri iki bin beş yüz Türk lirasını geçtiği takdirde senetle ispatlanması gerekir.

Ayrıca davalının muvafakati veya HMK 202. maddesi uyarınca yazılı delil başlangıcının bulunması halinde tanıkla ispat mümkündür. Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.

Yazılı delil niteliğinde olmayan ancak kesin delil niteliğindeki ikrar, yemin delilleri ile de sözleşme ilişkisi ispatlanabilir.

Yazılı sözleşme bulunmamakla birlikte, sözleşmenin varlığını ortaya koyan, karşı tarafın ya da onun adına hareket eden kişinin imzasını taşıyan, sözleşme ilişkisinin kurulduğuna delalet edecek teslim belgesi, irsaliyeli fatura, tutanak veya başka bir iş nedeniyle yapıldığı kanıtlanamayan ödeme belgelerinin bulunması halinde, sözleşme ilişkisinin ispatı mümkündür. (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2018/4712 Esas, 2019/2701 Karar; 2017/262 Esas, 2017/1940 Karar)

Eser sözleşmelerinde yüklenicinin ana borcu, eseri eksiksiz ve ayıpsız tamamlayıp teslim etmek; iş sahibinin ana borcu da, bedeli ödemektir. Dolayısıyla, eseri eksiksiz ve ayıpsız ikmâl edip teslim ettiğini yüklenici; bedeli ödediğini de iş sahibi kanıtlamak zorundadır. Teslim borcunun da, teslimin bir hukuki fiil olması nedeniyle tanık dahil olmak üzere her türlü delille kanıtlanması mümkündür (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2013/5159 Esas, 2014/3800 Karar).

Somut olayda, malzemelerin teslim belgeleri dikkate alınmadan, imza tarihi itibarı ile yetkili temsilci tarafından imzalanan hakediş belgelerine itibar edilmeden ve tanık beyanları tartışılmadan yazılı sözleşme bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak işlem; dava dışı iş sahibi İdareden ihale dosyasının getirtilmesi, malzeme teslim tutanakları, hakediş belgeleri, tanık beyanları , keşif tespitleri dikkate alınarak yapılan işin tespiti ile iş bedelinin hesaplanması, kanıtlanan ödemelerin düşülmesi ile ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Katip · ✍e-imzalıdır