Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2023/902 K.2024/492

Kaldırılarak Mahkemesine Gönderilmesi)

ESAS NO : 2023/902

KARAR NO : 2024/492

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 24/02/2023

NUMARASI

2022/188 Esas - 2023/110 Karar

DAVACI

DAVALI

VEKİLİ

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak

KARAR TARİHİ : 02/05/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 06/05/2024

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA

Davacı vekili; taraflar arasında aktedilen 08/072019 tarihli malzeme alımı sözleşmesi ile, 1419 m2, 2,5 mm kalınlığında ... alımı ve 06/08/2020 tarihli malzeme alımı sözleşmesi ile, 1900m2, 2,5 mm kalınlığında ... alımı gerçekleştirildiğini, ödemenin müvekkili tarafından yapıldığını, bahsi geçen sözleşmelerin konusunun DSİ standartlarında Geomembran malzeme temini olduğunu, sözleşme çerçevesinde temin edilen malzemelerin öncelikle DSİ laboratuvarlarına gönderildiğini, test sonucunun beklendiğini, ancak malzemelerin testten geçmedikleri için DSİ'ye teslim edilemediğini,

malzemelerin bedeli davalıya ödendiği için davacı ayıplı mal satımından dolayı maddi zarara uğradığını, ayrıca davacının zaman ve itibar kaybına uğradığını, taraflar arasında yapılan sözleşmenin 8 maddesinde belirtildiği üzere sözleşme ekinde yer alan DSİ 2014 teknik şartnamesine uygun olarak malzeme üretilmesi gerektiğini, ancak davalıdan temin edilen malzemelerin sözleşme gereği ilgili idare tarafından teste gönderildiğini ve testten geçemediğini, davalı tarafından üretilen malzemelerin fen ve sanat kurallarına uygun olmadığını, yapısal bozukluk içerdiğini, bu nedenle de uygunluk testinden geçemediğini ileri sürerek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, sızdırmazlık için malzememe bedeli olarak 10.000,00 TL'nin ödendiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte, yeniden alınacak malzeme fiyat farkı olarak 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 21/10/2022 tarihli ıslah dilekçesi ile de 240.013,86 TL'nin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı taraf bir savunma yapmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "Taraflar arasında 08.07.2019 tarihli Alt Yüklenici Sözleşmesi ile KDV dahil 37.681,46 TL götürü bedel üzerinden Isparta Sütcüler Kesme Göleti ve Sulaması İşi kapsamında kullanılacak 1419 m2 ... malzeme temin edilmesi ile 06.08.2020 tarihli KDV dahil 69.152,25 TL götürü bedelli 1.900 m2 ... malzeme üretimine ilişkin sözleşmelerin akdedildiği, üretilen malzemelerin Tarım ve Orman Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Dairesi Başkanlığı'nca yapılan testlerden geçemediği için sözleşmelerin Ankara 54. Noterliği'nin 13875 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile feshedildiği uyuşmazlık konusu değildir.

Tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde; taraflar arasında akdedildiği tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 470. vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi kurulmuştur. Eldeki davada hükme esas bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzre davalı tarafından üretilen ... kabule icbar edilemeyecek şekilde ayıplı olduğu anlaşılmaktadır. 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır.

Bunlar eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etme hakkıdır, davacı davasında sözleşmenin feshi ile ödenen iş bedelinin iadesi ve menfi zarar kalemlerinden olan yeniden alınacak malzeme bedelini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmede iş bedeli malzemenin m2 birim fiyatı üzerinden USD cinsinden belirlenmiş ise de, dava dilekçesinde davacı seçimlik hakkını Türk Lirası üzerinden kullanmış olup, yapılan incelemede davacı tarafından davalıya toplamda 102.881,45 TL ödeme yapıldığı" gerekçesi ile, davanın kısmen kabulüne, 102.881,45 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkemece hükmedilen miktarın ne şekilde hesaplandığının gerekçeli kararda açıklanmadığını, yine ihtarnamenin tebliğ parçası bulunmadığı gerekçesi ile faize hükmedilmemesinin de doğru olmadığını, işin tamamlanması için dava konusu malzemelerin yeniden alınacağı ve alınacak malzemelerin fiyatlarının farklı olacağını anlaşma tarihi ile,

aradan geçen süre de dikkate alındığında birim fiyatların aynı olmayacağı için fiyat farkına dair taleplerinin karşılanması gerektiğini, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, hükme esas alınamayacağını, eksik inceleme ve araştırma neticesinde yerel mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; ilk derece mahkemesince yapılan tebligatların usulüne uygun olmadığını, müvekkili firmanın resmi ticaret sicil kaydının 19 Ekim 2020 tarihi itibari ile "..." olarak güncellendiğini, mahkemece yapılan tebligatların müvekkili şirketin eski adresine yapıldığını, bu nedenle yapılan tüm tebligatların usulsüz olduğunu, dava konusu ayıplı mala ilişkin talep konusu edilen alacağın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin sözleşme ile yüklendiği edimlerini tam ve gereği gibi yerine getirdiğini, imal edilen malların DSİ'nin istediği kriterde olmamasının malların ayıplı olduğunu göstermeyeceğini,

malların DSİ şartlarında yapılmadığı gerekçesi ile, yapılan ödemelerin iadesinin istenmesi halinde; yerel mahkemece bu malların iadesine ilişkin bir hüküm de kurulmadığını, eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davacı yüklenici, davalı taşerondur. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında 08/07/2019 tarihli ve 06/08/2020 tarihli sözleşmeler imzalanmıştır. Davacı, taraflar arsındaki sözleşmeye göre, davalının ürettiği malzemelerin dava dışı iş sahibi DSİ Genel Müdürlüğü'nün yaptığı testleri geçmesi gerektiğini, davalının bu şartı sağlayamadığını belirterek, malzeme bedeli olarak davalıya ödenen miktar nedeniyle ve de yeni alınacak malzemeye ödenecek fiyat farkı nedeniyle alacak talep etmiş, davalı ise davalıya çıkartılan tebligatların usulüne uygun olarak tebliğ edilmediğini de belirterek, davanın reddini dilemiştir.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır. (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2021/3130 Esas, 2021/2836 Karar)

1-Davalıya çıkartılan dava dilekçesi tebligatı davalının tespit edilen "..." adresine gönderilmiş, sonra bu adrese Tebligat Kanunun 35. maddesine göre tebligat çıkartılmıştır. Bu adresin davalının 13/03/2019 tarihli ticaret sicili gazetesinde yayınlanan adresi olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, 17/03/2022 tarihinde bu adresin değiştirildiği ve "..." adresine davalının adresini taşıdığı ve bu adresin söz konusu tarihli ticaret sicili gazetesinde ilan edildiği anlaşılmaktadır.

08/07/2019 tarihli sözleşmede de davalı tebligat adresi olarak ... mahallesindeki iş bu adresi göstermiştir. Şu durumda, mahkemece davalının ... mahallesindeki adresine tebligat çıkartılmadan davalının ... adresine Tebligat Kanununun 35. maddesine göre tebligat yapılmak suretiyle yargılamaya devam edilmesi hatalı olmuştur.

Davalı taraf yargılamanın ilerleyen aşamalarında kendisini vekil ile temsil ettirmiştir ancak, davalı delilleri toplanmamış, davalı ticari defterleri de inceletilmemiştir. Bu nedenle mahkemece, davalı tarafa delillerini bildirmek üzere kesin süre verilmeli, davalının bildirdiği deliller toplanılmalı, davalı ticari defter ve belgeleri de inceletilmelidir.

2-Mahkemece alınan bilirkişi raporunda; satım sözleşmesi hükümlerine göre inceleme ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Bu nedenle mahkemece, inşaat mühendisi, mali müşavir ve eser sözleşmeleri konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmak suretiyle, davalının ilgili dönem ticari defter ve belgeleri de inceletilerek, davacı iddiaları ve davalı savunmalarının irdelendiği bir bilirkişi raporu alınmalı, bilirkişi heyetinden söz konusu ayıbın çeşidi ve söz konusu ayıp nedeni ile davacının kullanabileceği seçimlik haklar hususunun da değerlendirilmesinin yapılması istenilmeli ve hasıl olacak sonuç doğrultusunda bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece davacının seçimlik hakkını sözleşmeden dönerek, ödediği iş bedelinin iadesi yönünde kullanabileceği sonucuna ulaşılması halinde, davalı tarafın ayıplı olduğu kabul edilen malzemelerinin davalıya iadesi şartıyla ödenen iş bedelinin tahsiline karar verilebileceği hususu da göz önüne alınmalıdır.

3- Sözleşmeden doğan davalarda bir alacağa temerrüt faizi yürütülebilmesi için alacağın kararlaştırılan kesin vadede ödenmemiş ya da alacaklının usulüne uygun ihtarı ile borçlunun temerrüde düşürülmesi zorunludur. (6098 sayılı TBK'nın 117. maddesi) Davacı davalıya Ankara 54. Noterliği'nin 27/04/2021 tarihli ve 13875 yevmiye numaralı ihtarnamesini çekmiştir.

Ancak, mahkemece bu ihtarnamenin davalıya tebliğ edilip edilmediği araştırılmadan, dava edilen alacağın tamamına dava tarihinden itibaren faiz uygulanmasına karar verilmiştir. Söz konusu ihtarnamenin temerrüde düşürür mahiyette olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, ihtarname davalıya tebliğ edilmiş ise, davalı temerrüde düşmüş olacağından alacağın tamamına temerrüt tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekecektir.

İhtarname davalıya tebliğ edilmemiş ise, dava kısmi dava niteliğinde olduğundan, kabul edilen alacağın dava dilekçesinde istenilen kısmına dava tarihinden, ıslah dilekçesi ile artırdığı kısma ise ıslah tarihinden itibaren avans faiz uygulanması gerekecektir.

4- HMK'ya dayanılarak hazırlanan ve 06/08/2015 Tarihli 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 169/2. maddesi uyarınca, yazı işleri hizmetleri ilgilisine göre mahkeme başkanı veya hakimin denetimi altında ilgili yazı işleri müdür ve onun yönetiminde zabıt katibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler tarafından yürütülür.

Bu yönetmeliğin 203/1.m. uyarınca, dava dosyasının fiziksel olarak diğer bir mahkeme veya mercie gönderilmesi gerektiğinde, zabıt kâtibince dosya içerisindeki her türlü belgeyi gösteren bir dizi listesi yapılır ve altı imzalanır. Gönderilen dosyanın son duruşma tutanağının bir örneği ile dizi listesinin bir sureti alınarak geçici bir dosya açılır.

208/11. m. uyarınca kanun yoluna başvurulan dava veya işler, görevli daire doğru bir şekilde belirlendikten sonra kanun yolu formu ve dizi pusulası UYAP üzenden hazırlanarak ilgili mercie gönderilir. Belirtilen hükümlere göre, dava dosyalarının ve tüm kayıtların düzgün ve sağlıklı bir şekilde tutulmasından yazı işleri müdürü ile ilgili personel birlikte sorumludur. .Bu yönetmelikle getirilen kurallar güvenli ve süratli bir yargılama için konulmuş kurallardır.

İlk derece mahkemesince gönderilen dosyada tensip tutanağı ve duruşma tutanaklarının tarih sırasına göre takılmadığı, tutanakların arasında müzekkere cevaplarının bulunduğu, dosya içerisine şeffaf dosya ile evraklar takıldığı, dizi pusulası düzenlenmediği görülmüş olup, dosyanın bu şekliyle okunmasının oldukça zorlaştığı dikkate alınarak mahkemece bahse konu yönetmelik doğrultusunda, istinaf incelemesi için gönderilecek dosyanın düzenlemesi yapıldıktan sonra sevk edilmesi hususuna da dikkate edilmelidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.4,6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Katip · E-imzalıdır