Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/328 K.2025/616

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız) (Başvuru Kabul/Gönderme/HMK m. 353/1-a.6)

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 07/11/2023

NUMARASI : ....

DAVANIN KONUSU

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 01/07/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 10/07/2025

Taraflar arasında yargılaması yapılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkin davasında mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine kararına karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı/karşı davalı vekili; müvekkili ile davalı şirket arasında, daha önce tarafların sözlü anlaşmalarını müteakiben 06.01.2018 tarihinde araç üstü şap makinası ve kırıcı kompresör üretim sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin çeşitli tarihlerde birçok malzemeyi davalı şirkete göndermiş olduğunu, davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkili tarafından önce ayıp ihbarlarının yapılmış olduğunu, akabinde sözleşmeden dönülerek sözleşme kapsamında ödenen bedellerin ve bu kapsamda gönderilen malzemelerin iadesinin talep edildiğini,

davalı tarafından taleplerinin yerine getirilmemesi ... iade taleplerinin karşı tarafa iletildiğini, davalı şirkete teslim edilen malların toplam değerinin 140.558,00 TL olduğunu, davalı şirketin yedinde bulundurduğu ve müvekkili şirkete ait 1 adet ... ... Kabin Kamyonet, 1 adet şap makinası kompresör 20.000,00 TL, 1 adet ... ... kepçeli ... 17.700,00 TL, 1 aracın bitmiş halde bulunan çadırı (Branda) 4.130,00 TL, 10 adet pano 3.540,00 TL, 6 adet ... ... ...

(Alarm izleme paneli) 13.806,00 TL’nin davalı şirketten alınarak müvekkili şirkete aynen iadesine, bunun mümkün olmaması halinde bu malların teslim tarihindeki bedeli olan 140.558,00 TL’nin ihtarname tarihi olan 04.04.2018 tarihinden itibaren ticari faizi ile beraber davalıdan tahsili ile bu malların üçüncü kişilere devrinin engellenmesi amacıyla ihtiyati tedbir konulmasına, davalı tarafça yeddiemine teslimi ile yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı/karşı davacı vekili; davacı/karşı davalının müvekkili firmaya kendi talepleri doğrultusunda prototip yaptırmış olduğunu, bu prototipin yazılı bir şartnamesinin bulunmadığını, davacı/karşı davacının sözleşmeden doğan ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğunu, müvekkilinin kusuru yokken sözleşmeyi tek taraflı feshetmiş olduğunu, müvekkilinin emek ve sermaye koyarak davacı/karşı davalının siparişlerini üretmiş olduğunu ancak alacağının ödenmemesi nedeniyle zarara uğramış olduğunu, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, mülkiyet iddialarını kabul etmemekle beraber,

davacı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen araç ve malzemelerin, alacaklarına mahsuben müvekkili firmaya devrini, bakiye alacakları için reeskont faiziyle, devri kabul edilmediğinde alacaklarının reeskont faiziyle birlikte davacı/K.Davlıdan tahsilini talep etmiş olduklarını, müvekkilinin hapis hakkını kullanmış olduğu malzemeler üzerine ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir konulmasını, davanın reddine, karşı davanın kabulüne, müvekkilinin hapis hakkını kullanmış olduğu malzemeler üzerine ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir konulmasına,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, mülkiyet iddialarını kabul etmemekle beraber, davacı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen araç ve malzemelerin, alacaklarına mahsuben müvekkili firmaya devrine, kalan bakiye alacakları için reeskont faiziyle birlikte davacı/karşı davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, malzemelerin devrine karar verilmemesi halinde müvekkilinin alacağının reeskont faiziyle birlikte davacı/karşı davalıdan tahsilini ve müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı/karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; öncelikle davacının mülkiyet iddiasını kabul etmediklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, cevabi ihtarlarında belirttikleri üzere davacının siparişlerine binaen 5 adet makinenin malzemelerinin müvekkili Şirketçe üretilmiş ve temin edilmiş olduğunu, montaja hazır durumda olduklarını, ancak davacının, davalıya olan bakiye borcunu henüz ödememesi ve davacının çıkardığı haksız problemler nedeni ile makinelerin davacıya tesliminin mümkün olmadığını, davalının TMK.nun 950.maddesi gereğince,

zilyetliğinde bulunan ve davacının kendi rızası ile müvekkile teslim etmiş olduğu taşınır mallar üzerinde hapis hakkını kullanmasına bir engelin mevcut olmadığını, davacı tarafından gerekli ödemeler yapıldığı takdirde, makinelerin kendilerine teslim edileceğinin daha önceki ihtarlara cevaplarında defalarca davacıya bildirildiğini, davacının ne ödemeleri yaptığını ne de başka şartlarda anlaşıp uzlaşmaya yanaşmadığını, davacı tarafça İstanbul Anadolu 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/33 D.îş sayılı dosyası ile yapılan tespit sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda belirtilen hususların kabulü mümkün olmayıp buna ilişkin itirazların sunulduğunu,

tespite konu makinelerin imalat sürecinde tamamen davacı tarafın talepleri doğrultusunda geliştirilip tasarlandığını, yazılı bir şartnamesinin bulunmadığını, bu 2 adet makinenin 04.02.2018 tarihinde davacı tarafa teslim edildiğini, yapılan muayene sonrasında gerek telefon gerekse ... yazışmalarında makinelerin sorunsuz çalıştığının bildirildiğini, sonrasında davacı firma tarafından şantiye çalışmaları sırasında makinelere hava hortumu eklendiğini, ayarlarının değiştirildiğini, ilk makinenin davacıya 10.05.2017 tarihinde teslim edildiğini, davacı tarafça bu makinenin fuara götürüldüğünü, dönüşte nakliyede kaza olduğunu,

bu teslimatın yapılmadığı iddiasının asılsız olduğunu, müvekkili firmanın sözleşmelerde belirtilen tüm sorumlulukları yerine getirmiş olmasına rağmen davacı tarafça bedelleri ödenmediği için üretimde sözleşmeler gereği davacının siparişleri için alınmış ve bu siparişler için kullanılmış malzemelerin, davacının siparişlere ilişkin bakiye borçlarını ödememiş olması nedeniyle teslim edilemediğini, istenilen servis hizmetlerinin her seferinde yerine getirildiğini, en son servis taleplerinde yönlendirilen iki personelin ölümle tehdit edildiğini, kaçarak canlarını kurtardığını, davacı ... firması tarafından birçok kez noter ihtarı yapıldığını,

iddialarının asılsız olduğunun noter aracılığı ile bildirildiğini, davacının maddi yükümlülüklerini yerine getirmediğinin cari hesap ekstrelerinin incelenmesi halinde görüleceğini belirtmiştir.

Davalı/karşı davacı vekili; davacının mülkiyet iddialarını kabul etmediklerini, davacı tarafın ihtarnamelerine verilen cevaplarda da belirtilmiş olduğu üzere davacının siparişlerine binaen 5 adet makinanın malzemelerinin müvekkili tarafından üretilmiş ve temin edilmiş ve montaja hazır olduğunu, davacının müvekkiline olan borcunu henüz ödemediğinden ve davacı tarafın çıkardığı problemler nedeniyle makinaların davacıya teslim edilememiş olduğunu, TMK 950’nci maddesi gereği müvekkilinin zilyetliğinde bulunan ve davacının kendisinin teslim etmiş olduğu taşınır mallar üzerinde müvekkilinin hapis hakkını kullanmasına engel bulunmadığını,

davacı tarafından gerekli ödemeler yapıldığında makinaların kendilerine teslim edileceğini, bunun ihtarnamelere verilen cevaplarda da dile getirilmiş olduğunu, İstanbul Anadolu 11. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin2018/33 D.İş sayılı dosyasında yaptırılan tespitleri üzerine düzenlenmiş olan bilirkişi raporundaki hususları kabul etmediklerini, bu hususta ki itirazlarını dosyaya bildirmiş olduklarını, tespite konu edilen makinaların davacı talepleri doğrultusunda tasarlanıp yapılmış olduğunu, herhangi bir şartnamesinin bulunmadığını, 2 Adet makinanın 04.02.2018 tarihinde davacıya teslim edilmiş olduğunu, makinaların sorunsuz çalışmış olduğunu,

sonrasında davacı firmanın şantiye çalışmalarında makinalara hava hortumu eklemiş olduğunu, ayarlarının değiştirilmiş olduğunu, bu nedenle istenilen hava basıncına ulaşılamadığını, davacı/karşı avalının davasının reddine, karşı davamızın kabulü ile; öncelikle mülkiyet iddialarını kabul etmemekle birlikte. Davacı/k.davalı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen 1 adet ... ...

Kabin kamyonet, 1 adet araç üstü şap makinası kompresör, 1 adet ... ... kepçeli ..., 1 aracın bitmiş halde bulunan çadırı, 10 adet pano, 6 adet ... ... ... (Alarm İzleme paneli) nin üzerlerine ihtiyat-i haciz ya da ihtiyat-i tedbir konulmasını, mülkiyet iddialarını kabul etmemekle birlikte; davacı/karşı davalı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 1.000-TL. değer gösterdiğimiz 1 adet ... ...

Kabin kamyonetin, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 1 adet araç üstü şap makinası kompresörünün, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 1 adet ... ... kepçeli kompleksin, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 1 aracın bitmiş halde bulunan çadırının, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 10 adet pano,dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 6 adet ... ...

Kompleksinin (Alarm İzleme paneli) alacaklarına mahsuben mülkiyetlerinin müvekkil firmaya devrine, bu araç ve ekipmanların müvekkile devrine karar verilmesi halinde kalan bakiye alacağı karşılığında dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 1.000-TL alacağın reeskont faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine, davacının mülkiyet iddia ettiği araç ve ekipmanlarının mülkiyetlerinin müvekkile devrine karar verilmemesi halinde ise dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 10.000-TL. alacağın reeskont faizi ile birlikte davacı/k.davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı/karşı davacı; sözleşmeye konu araçları eksiksiz ürettiklerini, bir kısmını da eksiksiz teslim ettiklerini, teslim edilen makinelerin de imalat aşamasında tamamen davacının talepleri doğrultusunda geliştirildiklerini, 2 adet makinenin 04.02.2018 tarihinde davacıya teslim edildiğini, yapılan muayenede sorunsuz çalıştığının gerek telefon, gerekse ... yazışmaları ile bildirildiğini, sonrasında makinelerde davacı tarafça ekleme ve değişikliklerin yapıldığını, davacının siparişlerine binaen diğer 5 makinenin malzemelerinin davalı tarafça üretilerek,

temin edildiğini ve montaja hazır olduğunu, ancak davacının bakiye borcunu ödemediği için tesliminin mümkün olmadığını, davacının ödeme yapmadığı gibi davalının kusuru yokken Sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih ettiğini, davacının Sözleşmeye uygun olarak bu makinelerin üretimi için gerek malzeme, gerekse işçilik olarak bir maliyete katlandığını, Sözleşmeye aykırı hareket eden davacı olduğundan davalının zararlarını tazmin etmesi gerektiğini, davacı aleyhine bir çok icra takibi başlatıldığını ve davacının mallarını kaçırdığını,

davalının hapis hakkını kullandığı malların muvazaalı icra takibi yoluyla davalıdan haksız olarak geriye alınmaya çalışıldığını beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece.

Asıl davada davacı sözleşme gereği teslim ettiğim malzemelerin aynen iadesini veya mümkün olmadığı takdirde bedelinin iadesini talep ettiği, dava konusu malzemelerin dava tarihi itibari ile değerinin 138.069,13 TL olduğunun belirlendiği, dava konusu malzemelerin davalı karşı davacı tarafından makine üretiminde kullanıldığı belirtilerek, aynen iadesinin mümkün olmadığı, yine davalı /karşı davacının eser sözleşmesi kapsamında aldığı malzemeler ve yaptığı imalatlar kapsamında davacı/ karşı davalı ... şirketinden 177.596,61 TL alacağı olduğunun belirlendiği,

dava tarihi itibari ile davalı -karşı davacı Karba şirketinin, ... şirketinden muaccel alacağının olduğu, alacağın davaya konu malzemeler ile bağlantılı olduğu, davalı/ karşı davacı Karba şirketinin dava konusu malzemeler üzerinde hapis hakkı olduğundan, asıl davanın reddine,

Karşı dava açısından ise; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile davalı karşı davacı Karba şirketinin, davacı- karşı davalı ... şirketinden sözleşmenin haksız fesih edilmesi nedeni 177.596,61 TL alacaklı olduğu belirtilerek, talebi gereği alacağından davacının malzeme bedeli olan 138.069,13 mahsup edildiğinde kalan 40.527,48 TL'lik alacak açısından davanın kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı/karşı davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yaşanan enflasyon ve fiyat artışları dikkate alındığında ... ... kabin aracın karar tarihindeki değerinin hesaplanması gerektiğini, harici satış hüküm ifade etmezse herkesin verdiğini alacağını, bilirkişi raporuna karşı yapmış oldukları itirazlarının haksız olarak reddedildiğini, denkleştirici adalet ilkesinin dikkate alınmadığını, hükme esas alınan raporun hatalı olduğunu, imalatın eksik ve ayıplı olduğunu, yeni bilirkişi heyeti oluşturulmuş olması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı/karşı davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ıslah dilekçelerinde terditli taleplerinin dava değerini artırdığını, terditli taleplerinin devam ettiğini, taleplerinden ilkinin kabul edilerek hüküm kurulduğunu, davacı/karşı davalı tarafa haksız olarak vekalet ücreti verildiğini belirterek dava konusu eşyaların mülkiyetinin kendilerine devredildiğine hükmedilmesini ve yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2021/3130 Esas, 2021/2836 Karar).

Taraflar arasında imzalanan 06/01/2018 tarihli eser sözleşmesinde tarafların hak ve yükümlülükleri gösterilmiştir. Sözleşmenin davacı iş sahibi tarafından feshedildiği konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Mahkemece sözleşme hükümleri, tarafların hak ve yükümlülükleri, ayıbın türü, niteliği, tarafların seçimlik hakları tartışılmadan yazılı şekilde denetime elverişli olmayan bilirkişi raporu ile sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak işlem; dava konusu makineler konusunda uzman 3 makine mühendisi ve bir hesap bilirkişisinden yeni bir heyet oluşturulması; işin tasfiyesinin yapılması; davacı tarafından davalıya teslim edildiği tespit edilen malzeme ve araçların davalı tarafından üretildiği belirtilen 5 adet makinede kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi, davalı tarafından üretildiği belirtilen makinelerin davacı tarafından temin edilecek transit kamyona montajı yapılmadan kullanılıp kullanılamayacağının, davacı iş sahibinin faydalanıp faydalanamayacağının tartışılması;

imalat davacının faydasına olması halinde davacı tarafından temin edilip kullanılan malzeme bedelleri düşülerek işin yapıldığı yıl serbest piyasa rayiciyle bedelinin hesaplanması; bu imalatlarda kullanılan malzemeler eserin teslimiyle davacı tarafa iade edilmiş olacağından ayrıca asıl davada dikkate alınmaması; kullanılmayan ve geri iade edilmeyen malzemeler bakımından asıl davada hesap yapılması ve karşı davada mahsup edilmeden asıl davada karar altına alınması;

karşı dava yönünden yukarıdaki açıklamalara göre bir imalat alacağının doğması halinde birlikte ifa kuralı gereğince üretilen makinelerin davacı iş sahibine iadesi şartıyla karşı davada hüküm altına alınması; bu şekilde ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Katip ... · ✍e-imzalıdır