Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/405 K.2025/1074

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde Davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Uyuşmazlık konusu ihale kayıt referans numarası H.

765 ve ihale kayıt numarası 2021/536581 olan ihale olduğu anlaşılan ihaleyi; “davacı şirketçe 300 gün içinde tamamlanmak üzere üstlenildiği, sözleşme bedeli olan 9.967.000,00 TL nin % 09,48‘i 94,487,16 TL tutarındaki sözleşme damga vergisinin davacı şirketçe yatırıldığını, 13/5/2022 Tarih ve 5546 Karar sayılı Cumhurbaşkanı ek kararı ile yürürlüğe giren 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Geçici 6. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar doğrultusunda sözleşmenin feshi talep edildiğini, idare de fesih kabul edilerek 6/7/2022 tarihli makam oluru sözleşmenin tasfiye edildiğini,

sözleşme bedelinin 107.640,00 TL'si hak ediş olarak yüklenici şirkete hak-ediş bedeli olarak ödendiğini, yüklenici sözleşme bedeli bakiyesi 9.859.360,00 TL'den yararlanamadığını, mer’i hukukta sözleşme D.V’nin sözleşmeden yararlanılmayan kısmı yönünden yükleniciye iade edilmeyeceğini düzenleyen hüküm bulunmadığını ileri sürerek söz konusu ihale bağlamında yüklenicinin ödediğini, Damga Vergisi tutarından ihaleden yararlanılmayan kısmının fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak koşuluyla şimdilik 10.000,00 TL’sinin tasfiye tarihi 6/7/2022 tarihinden işleyecek avans faiziyle tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili; husumet itirazında bulunduklarını, Esasa ilişkin olarak da, 1/1/2022 tarihinden önce 4734 sayılı kanuna göre ihalesi yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Türk Lirası üzerinden imzalanan sözleşmelerden 15/4/2022 tarihi itibariyle gerçekleşme oranı % 15’ine kadar olanlar yüklenicinin 13/6/2022 tarihine kadar idareye yazılı olarak başvurulması halinde feshedilip tasfiye edileceği gerçekleşme oranının onaylanan hak-edişlerin ilk sözleşme bedeline oranının dikkate alınacağı,

ayrıca “sözleşmenin feshine ilişkin uygulama esasları” başlıklı 13. maddeki düzenlemeler dikkate alındığında düzenleme ile yüklenicinin fesih başvurusunda bulunması, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı, davacının sözleşmenin feshini Türk Borçlar Kanununun 136.

Maddesine dayandırmasının kabulünün mümkün olmadığını, davacının “mer’i hukukta sözleşme D.V’ nin sözleşmeden yararlanılmayan kısmı yönünden yükleniciye iade edilmeyeceğini düzenleyen hüküm bulunmadığını" yönündeki beyanının Trabzon Vergi Dairesi Başkanlığı 15/5/2013 Tarih ve 26468226 sayılı özelgesi ile uyuşmadığı zira söz konusu özelge de, “ödenmiş bulunan verginin iade edileceğine dair Kanunda bir hüküm bulunmadığı,

ihalenin feshi ve sözleşmenin iptali nedeniyle söz konusu ihale kararına ve sözleşmeye ilişkin olarak tahsil edilen damga vergisinin iade edilmesinin kanunen mümkün olmadığı” şeklinde düzenlendiğini, yine Danıştay 9. Dairesinin 3/3/2014 tarih ve E. 2013/857, K. 2014/692 sayılı kararının da Trabzon Vergi Dairesi Başkanlığı’nın yukarıda alınan özelgesi yönünde olduğunu, 6728 sayılı yasanın 28. maddesi ile 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı Tablonun “Kararlar ve Mazbatalar” başlıklı bölümünün (2). fıkrasına 9/8/2016 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere” Kamu İhale Kurumuna şikayet üzerine,

ya da ve yargı kararı ile ihalenin iptali hallerinde ihaleden yararlanılmayan kısmı için peşin alınan damga vergisinin iade edilemeyeceği” hükmünü içerdiği böylece uygulamanın yukarıdaki gibi olduğu belirtilerek sözleşmenin düzenlenmiş olması nedeniyle ihaleden yararlanılmayan kısım için tahsil edilen Damga Vergisinin iade edilemeyeceği, sonuç olarak;

sözleşmenin düzenlenmiş olması itibariyle yüklenicinin ihaleden yararlanmadığı kısmına isabet eden ve peşin alınan Damga Vergisinin Vergi Dairesi tarafından yükleniciye iade edilemeyeceği ileri sürülerek davanın husumet yokluğu nedeniyle usulen ya da haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "Dava eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsiline ilişkindir.

Davacı, davalı ile 2021/536581 ihale kayıt numaralı "H.765 Refaranslı 154 kV 1272 MCM İletkenli Nevşehir Derinkuyu EİH Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis İşine ilişkin sözleşme akdedildiğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na 15.04.2022 31810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7394 sayılı Yasa'nın 19. Maddesi ile geçici 6. Maddesinin eklendiğini, maddenin 3. Fıkrası gereğince 06.06.2022 tarihinde fesih ve tasfiye edildiğini, ihale bedelinin 9.967.000,00 TL olup sözleşmenin yürürlükte kaldığı dönemde davacı 107.640,00 TL 'lik kısma isabet eden hakediş ödemesi aldığını bakiye 9.859.360,00 TL miktardan yararlanamadığını,

bu nedenle sözleşme bedelinden davacının tahsil ettiği hakediş miktarının mahsubu ile sonrasında kalan bakiye miktar kısmından tahsil edilen sözleşme damga vergisinin iadesini talep etmiş, davalı cevabında husumetin vergi dairesine yöneltilmesi gerektiğini, sözleşmenin davacının talebi üzerine fesih ve tasfiye edildiğini, yüklenicinin fesih başvurusunda bulunmasının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Taraflar arasında 11.11/2021 tarihli H.765 Referanslı 154 kV 1272 MCM İletkenkli Nevşehir Derinkuyu EİH Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis İşine İlişkin olarak sözleşme akdedildiği, davacıya 107.640,00 TL hakediş ödemesi yapıldığı, sözleşmenin ifası sırasında davacının 01.06.2022 tarihli 13.05.2022 tarih 31834 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan 5546 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararında yer alan 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun Geçici 6. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar düzenlemesine istinaden fesih ve tasfiye başvurusunda bulunulduğu, idare tarafından tasfiyenin uygun görüldüğü uyuşmazlık konusu değildir, taraflar arasındaki uyuşmazlık sözleşmenin ifa edilmeyen kısmına isabet eden sözleşme damga vergisinin davalıdan tahsil edilip edilemeyeceğine ilişkindir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun Geçici 6. Maddesinde; "...1/1/2022 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Türk lirası üzerinden yapılan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmelerden, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla gerçekleşme oranı ilk sözleşme bedelinin yüzde 15’ine kadar olanlar (bu oran dâhil) yüklenicinin başvurusu üzerine feshedilip tasfiye edilir.

Geçici 5 inci maddeye göre devredilen sözleşmeler için bu fıkra kapsamında fesih başvurusunda bulunulamaz. Feshedilen sözleşmelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bendindeki hükümler uygulanmaz. Sözleşmenin feshi halinde yüklenici hakkında fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz ve yüklenicinin teminatı iade edilir.

Bu durumda, fesih tarihine kadar gerçekleştirilen imalatlar dışında idareden herhangi bir mali hak talebinde bulunulamaz ve 4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (j) fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel iade edilmez. Yüklenici tarafından can ve mal güvenliği ile yapı güvenliğine yönelik idarece uygun görülecek tedbirlerin alınması şarttır. Bu kapsamda düzenlenecek fesihnamelerden damga vergisi alınmaz.

Bu fıkra kapsamında feshedilen sözleşmelere konu edilen mal ve hizmet alımları ile yapım işleri, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yeniden ihale edilebilir.." maddesi,

5546 Sayılı 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun Geçici 6. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslara ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın 13/ 4-d maddesinde "... Fesih tarihine kadar gerçekleştirilen imalatlar dışında idareden herhangi bir mali hak talebinde bulunulamaz..." maddesinin mevcut bulunduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamının incelenmesinde; eldeki davada davacı tarafından ihalenin feshedilerek tasfiye edilmesi nedeniyle sözleşmenin ifa edilemeyen kısmına tekabül eden damga vergisinin istirdadı talep edilmiş ise de, yukarıda izah edilen mevzuat uyarınca 4735 Sayılı Yasa'nın Geçici 6. Maddesinde fesih tarihine kadar gerçekleştirilen imalatlar dışında yüklenicinin idareden herhangi bir hak talebinde bulunamayacağının düzenlendiği, yine anılan Cumhurbaşkanlığı Kararında da aynı hususun tekrar edildiği, dosya kapsamında yüklenicinin talebi üzerine Geçici 6. Maddenin tanıdığı imkan ile sözleşmenin feshedildiği anlaşılmakla davanın reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sözleşmenin hüküm ve sonuçlarından faydalanmadığı kısma ilişkin yatırmış olduğu damga vergisinin kendisine iade edilmesi gerektiğini, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli 1 sayılı tabloda bulunan "sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda, sözleşmeye ilişkin damga vergi ret ve iade edilmez" hükmünün Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarih 2022/125 Esas,166 Karar sayılı ilamı ile iptal edildiğini, TBK'nın 77. maddesinde sebepsiz zenginleşmeden doğan borç ilişkilerinin düzenlendiğini, sözleşenin tasfiyesinde müvekkilinin bir kusurunun bulunmadığını,

karşılıklı borçlanmayı içeren sözleşmelerde borcundan kurtulan davalının almış olduğu şeyleri sebepsiz zenginleşme kurullarına göre geri vermesi gerektiğini, 4735 sayılı Kanunun geçeci 6, maddesinde yer alan "fesih tarihine kadar gerçekleştirilen imalatlar dışında idareden herhangi bir hak talebinde bulunulamaz" ifadesinin yer alması nedeniyle damga vergisinin iade talebinin reddine karar verilmiş ise de, maddede yer alan hükmün kar kaybı, yoksun kalınan kar vb. Bir talepte bulunması engellemek için düzenlendiğini, eldeki davada ise bunların değil fazla yatırılan damga vergisinin iadesinin talep edildiğini,

dava konusunu ihalenin yeniden ihale edildiğini ve davalı idarenin yeni yapmış olduğu ihalede de damga vergisi tahsil ettiğini, aynı kanunun geçici 6. Maddesinde KİK payının iade edilmeyeceği açıkça düzenlenmiş iken sözleşme damga vergisinin kullanılmayan kısmının iade edilmeyeceğinin açıkça düzenlenmediğini, talebin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.