Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/686 K.2025/956

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davalı/birleşen davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; davalı taraf ile yapılan sözleşme doğrultusunda ... numaralı dükkanların iç mimari işlerinin yapılmasına başlandığını ancak davalı tarafından ödeme yapılamaması üzerine çalışmaların durdurulduğunu ve dava açıldığını, davalı tarafından dükkanların iç mimarı işlerinin yapılmasına devam edildiğini bu nedenle davanın alacağa kavuşmasının önüne geçilmesi açısından ... numaralı dükkanların iç mimari işlerinin tedbiren durdurulmasını ve şimdilik 10.000,00TL cezai şart ile sözleşme konusu işlere dair 50.000,00TL'nin temerrüt tarihinde işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili.

Taraflar arasında 17.02.2020 tarihli sözleşme ile ... numaralı dükkanların sözleşmede detaylıca belirtildiği üzere düzenlenmesi işi hususunda anlaşmaya varıldığını, davacı tarafça sözleşme gereğince ödeme yapıldıkça işe devam edileceği ve işin teslim edileceğini, ödemelerin gecikmesi sebebiyle meydana gelecek zararlardan dolayı da davalının sorumlu olacağının sözleşmede açıkça belirtildiğinin iddia edildiğini, davacı tarafından sözleşme tarihinden 2 ay sonra 03.04.2020 tarihinde ilk ödemenin ... plakalı araç ve çek ile yapıldığını ve bu tarihten itibaren işe başlandığını, içişleri bakanlığının pandemi yasaklarına uyulduğunu,

gerekli izinlerin alınarak çalışmalara devam edildiği yaşanılan gecikmelerin pandemiden kaynaklandığını ve ödemelerin geç yapıldığının ileri sürüldüğünü, davacı tarafından dosyaya sunulmuş olan sözleşme dikkate alındığında davacının işe geç başlamış olduğunu, sözleşmedeki sürelere uygun hareket etmediğini, davacı tarafından araç ve çek olarak yapılan ödemenin toplamda 210.000,00 TL olduğu iddia edilmiş ise de davalı tarafından toplamda 237.500,00 TL'nin davacıya ödendiğini, iş bu durumun banka kayıtları, taraflara ait defterlerde ve kayıtlarda açıkça görüleceğini, davacının kendi kusuru sebebiyle işe devam etmemesi,

işi durdurması ve sözleşmeyi feshetmesine rağmen müvekkili davalı taraftan cezai şart talep etmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, iş bu talebin reddi gerektiğini, ayrıca müvekkili davalı tarafından davacıya 28.07.2020 tarihli ihtarname ve 05.08.2020 tarihli ihtarname keşide edildiğini, davacı tarafından ileri sürülen tüm hususların gerçeği yansıtmaması sebebiyle davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmişlerdir.

Birleşen Ankara 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/239 Esas sayılı dosyasında; Davacı vekili; Taraflar arasında 17/02/2020 tarihli sözleşme imzalandığını, davalının yüklendiği işin eksik ve ayıplı olarak yerine getirdiğini, müvekkilinin tüm ödemelerini zamanında yaptığını, davalının ödemeyle orantılı iş yapmadığını beyanla şimdilik ödenen bedelden 50.000,00 TL sini davalıdan alınarak davacıya iadesine ve şimdilik 10.000,00 TL lik cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı ile yüklenicinin üstlenmiş olduğu işi %90,40 oranında tamamladığı ancak sözleşmede kararlaştırılan ödemeleri alamaması üzerine iş sahibine 27/07/2020 tarihli ihtarnameyi göndererek 325.000,00TL iş bedelinin ödenmesi halinde işe devam edileceğini aksi hallerde yasal yollara başvurulacağını belirtmiş olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin 9.maddesine göre ödemenin zamanında yapılmaması halinde yüklenici işi bırakacak ve işin kalan kısmının bitirilmesi kendisinden beklenmeyeceği, aynı maddede, iş bedelinin ön görülen sürede ödenmemesi halinde iç mimarın sözleşmeyi feshedebileceğinin kararlaştırıldığı,

iş sahibi tarafından iş bedelinin ödenmemesi nedeniyle yüklenici sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olup bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere bakiye 279.852,66TL iş bedeline hak kazandığı belirtilerek asıl davada iş bedeline ilişkin talebin kabulüne;

Birleşen dava bakımından fazla ödenen iş bedeli iddiası bakımından yapılan değerlendirmede; iş sahibi tarafından yapılan ödemelerin toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu ile fazla olmadığı, anılan nedenle birleşen davadaki fazla ödenen iş bedeli yönündeki istemin reddinin gerektiği, asıl ve birleşen davaya konu cezai şart istemleri bakımından ise sözleşmede işin başlangıç tarihinin 20/01/2020, bitiş tarihinin 20/03/2020 olarak tespit edildiği,

ayrıca işin süresinde bitmemesi halinde her iki tarafın da gecikilen her gün için 1.000,00 TL cezai şart ödemeyi kabul ettiği, ancak o dönemki pandemi ve diğer nedenler ile işin başlangıç tarihinin taraflarca 06/04/2020 olarak kararlaştırıldığı ve anılan tarihteki araç satış sözleşmesinin peşinat olarak sayılarak yüklenici tarafından işe başlandığı, tarafların ortak iradeleri ile sözleşmenin başlayış ve bitiş tarihlerinin değiştirildiği,

yazılı sözleşmede belirtilen iş başlangıç ve bitiş tarihlerinin taraflarca yapılan anlaşma sonucu yürürlükten kaldırılması nedeniyle bu tarihlere bağlı cezai şart hükümlerinin de uygulanamayacağı belirtilerek asıl ve birleşen davadaki cezai şart istemlerinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı/birleşen dosya davacısı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkeme kararının açık ve gerekçeli olmadığını, Anayasa'nın 141 ve HMK'nın 294.maddesine aykırı olduğunu, yaptırdıkları delil tespitinde imalat bedelinin 136.073,74 TL, eksik ayıplı imalat bedelinin 43.222,40 TL olarak hesaplandığını, gecikme nedeniyle restoranda gelir kaybı yaşanmış olup, bu durumun nefaset kesintisinde dikkate alınması gerektiğini, yüklenicinin zamanında işe başlamadığını, sözleşmeye aykırı davrandığını, müvekkili tarafından yapılan feshin haklı olduğunu, yüklenicinin asli edimi olan eseri teslim borcunu ifa etmediğini,

ödemeleri zamanında yaptıklarını, ayıplı mal teslimi yapıldığını, taşınmaza zarar verildiğini, tespit raporuna göre 92.851,34 TL alacaklarının bulunduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2021/3130 Esas, 2021/2836 Karar).

Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir.

Bu şekilde belirlenen iş bedeli yapılan ödemelerden az ise, iş sahibi fazla ödediği bedelin iadesini; fazla ise yüklenici ödenmeyen iş bedeli alacağının tahsilini isteyebilir. Sözleşme dışı iş kalemlerine ilişkin istemlerde ise, yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayiç bedellerine göre hesaplama yapılarak iş bedelinin bulunması gerekir (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2020/2407 Esas, 2020/3033 Karar).

Somut olayda taraflar arasında iş bedeli götürü bedel olarak belirlenmiş olup bu esaslar dikkate alınmadan denetime elverişli bulunmayan bilirkişi raporu ile sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak işlem, tespit raporu ile dosyada alınan bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi giderecek yeni bir heyet oluşturulması, davalı tarafın işin tamamlanma oranına ilişkin bir ikrarının bulunmaması ve tespit talebi ile iradesini ortaya koyması nazara alınarak KDV dahil sözleşme bedeli üzerinden fiziki oran yöntemiyle eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamlanma oranının belirlenmesi, fesih tarihinden sonra yapılan tespit işlemindeki imalatlara göre bu oranın belirlenmesi, buna göre iş bedelinin bulunması ve kanıtlanan ödemelerin düşülmesi ile ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin Davalı/birleşen dosya davacısı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Katip ... · ✍e-imzalıdır