Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2023/1088 K.2024/1631

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili, dava dilekçesinde.

24.02.2022 tarihinde davalı şirkete ait ... plakalı araç sürücü ... sevk ve idaresinde iken müvekkiline ait ... plakalı araca çarpmak suretiyle maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, bu kazada davalının %100 kusurlu olduğunu, müvekkiline ait aracın onarımının toplam 10 gün sürdüğünü ve bu itibarla araç mahrumiyet tazminatına hak kazandığını, işbu bedele ilişkin alınan 11.05.2022 tarihli Ekspertiz Raporuna göre müvekkilinin aracı için gün kaybı bedeli günlük 620,00 TL'den 6.200,00 TL olarak tespit edildiğini, müvekkilin aracı ... marka, 2025 yılı, ... modeli olup, 188.466 kilometreli olduğunu,

değer kaybı tespitine ilişkin bilirkişi raporuna göre müvekkilinin aracında 25.400,00 TL tutarında değer kaybı meydana geldiğini, aracında meydana gelen zararın tam ve kesin olarak tespit edilmesi sonrası ıslah hakkı saklı kalmak üzere itirazın şimdilik 10.000,00 TL değer kaybı tazminatı, 2.000,00 TL gün kaybı tazminatı ve işlemiş faiz olmak üzere toplam 12.290,00 TL'lik kısmı yönünden Ankara 20. İcra Dairesinin 2022/11085 Esas sayılı dosyaya vaki itirazın iptali ile takibin devamına,

davalı tarafından icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğinden %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, itirazın iptali davasının konusu bölünemez olduğundan kısmi dava olarak açılmasının mümkün olmadığını, davacının kısmi dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddi gerektiğini, uyuşmalığa konu kazaya karışan müvekkili şirkete ait ... plakalı aracın 17.08.2020 tarihli uzun süreli araç kiralama sözleşmesiyle dava dışı üçüncü kişiye kiralanmış olduğunu, müvekkili şirketin "işleten" sıfatının ortadan kalktığını, dolayısıyla husumet yokluğundan haksız yere başlatılan takibin iptaline, işbu davanın da usulden reddine karar verilmesi gerektiğini,

müvekkili şirkete ait aracın kazada kusuru bulunmadığını, belirtilen kusur oranlarını kabul etmediklerini, müvekkili şirketin araç maliki olarak herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkili şirkete ait araç kusurlu olsa dahi araç mahrumiyet ve değer kaybı miktarlarının fahiş şekilde hesaplandığını belirterek,

usule ilişkin itirazları göz önünde bulundurularak haksız davanın öncelikle dava şartı yokluğundan hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, müvekkili şirketin işleten sıfatı bulunmadığından husumet yokluğundan reddine ve müvekkili şirkete karşı başlatılan takibin iptaline, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise müvekkili şirketin araç maliki olarak herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından haksız davanın esastan reddine ve başlatılan icra takibinin iptaline, haksız kazanç sağlamak amacıyla başlatılan icra takibi nedeniyle %20'den az olmamak üzere davacı aleyhine kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacının kısmi dava açmakta hukuki menfaati bulunduğundan davalının bu yöndeki itirazının reddine (Yargıtay 17. HD 2016/1644E 2018/11686K 04.12.2018tarihli karar) karar verilmesi gerektiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun hükümlerine göre, trafik kaydı "işleten"i kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğinde olduğu, ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü bulunmadığını, aynı yasanın 3. maddesinde.

"İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlandığı, davalı vekilinin dosyaya sunduğu uzun süreli kira sözleşmesi ve araç teslim tutanağı incelendiğinde aracın kaza sırasında uzun süreli kira sözleşmesi ile fiili hakimiyetinin ve iktisaden yararlanma halinin dava dışı kiracıda olduğu, davalının işleten sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla takip konusu tazminat bedellerinden sorumlu tutulamayacağından davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle;

"-Davanın ve Şartları oluşmayan Kötü Niyet Tazminatı Talebinin Reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, her ne kadar davalının dava konusu ... plaka sayılı aracı uzun süreli kiraladığına ilişkin dosyada davalı vekilinin beyanı ve adi nitelikteki kira sözleşmesi bulunmakta ise de hiçbir şekilde aracın fiilen teslim edilip edilmediği, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira bedelinin ve vergilerin kim tarafından ödendiği, davalının ve kiracının ticari defter ve kayıtları ve KABİS kayıtlarının mahkemece araştırılmadığını, kaldı ki, gerekçeli karara esas alınan kiralama sözleşmesinin noter onaylı olmayıp adi nitelikte olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Mahkemece verilen kararda kamu düzenine aykırılıklar gözetilerek, istinaf edenlerin sıfatına göre ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak olarak HMK'nın 355. maddesi gereğince yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

Dava, hasarlı trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemidir.

Davalı ... Turizm Rent A Car Taş. ve Nak. San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin araç maliki olmasına rağmen kaza tarihinde, kazaya karışan aracı uzun dönem kira sözleşmesi ile ... Servis ve Yönetim AŞ’ye kiraladığını, aracın kiralayan şirkete teslim edildiğini ve kazanın da kiralayan şirketin çalışanı olan sürücü tarafından yapıldığını ileri sürerek, işleten sıfatı olmadığından davanın husumetten reddini istemiştir. Mahkemece araç maliki olan davalının işleten olmadığı kabul edilerek tazminattan sorumlu olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

KTK'nın 3. maddesinde işleten tanımı yapılmış ve "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." sayılır denilerek, araç maliki işleten olarak kabul edilmekle birlikte, araç malikinin aksini ispatlaması durumunda işleten olarak sorumluluğuna gidilemeyeceği kabul edilmiştir.

Mahkemece, kiralama sözleşmesi dikkate alınarak, taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve üçüncü kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerindeki fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı hususları değerlendirilerek,

adi şekilde düzenlenen kira sözleşmesinin varlığı ve üçüncü kişileri bağlayıcılığı hususunda tereddüt edilmesi halinde gerektiğinde kira sözleşmesinin ve kira bedellerinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği hususları da tartışılarak davalının işleten sıfatının devam edip etmediği hususunda araştırma ve inceleme yapılarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın esası hakkında karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan, davacı vekilinin buna yönelik istinaf sebeplerinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf taleplerinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a. 6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeninden görülerek, bir karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebebine göre davacının tüm, istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.