Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi E.2023/901 K.2024/153

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonucunda, mahkemece, davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve Başkanlar Kurulu tarafından istinaf incelemesinin Dairemizce yapılmasına karar verilmiş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı, davalı ile imzalanan 27/05/2015 tarihli sözleşme ile transmikser ve beton pompası kiralama işi için akit yapıldığını, sözleşmeye uygun olarak önce 2 adet transmikser ile 1 adet beton pompası, bilahare 1 adet daha ilave transmikser gönderilerek 08/06/2015 tarihinden itibaren ifaya başladıklarını, davalının 19/08/2015 tarihi saat 18.00 itibariyle sözleşmeyi mikserlerin standart altında performans gösterdiği ve iş programı değişikliği sebeplerini ileri sürerek feshettiğini, mikserlerin standart altında performans gösterdiği iddiasının samimi olmadığını,

sözleşmede öngörülen sürenin bitimine çok az bir süre kala yapılan feshin kötü niyetli olduğunu, gerçek sebebin davalı taraftan kaynaklı iş programı değişikliği olduğunu, davalı tarafa ihtar çekilerek sözleşmeden kaynaklanan bakiye 121.073,90 TL’nin talep edildiğini, davalının ise cevabi ihtarname ile taleplerini reddettiğini, akdin feshedildiğini öğrenir öğrenmez zararın azalması için derhal kiralık ilanları verdiklerini, ancak kiralamaya konu malzemeyi yeniden kiralama imkanının olmadığını ve sözleşmedeki 3 aylık kira müddeti için kalan sürenin de bu şekilde tamamlandığını, alacağın tahsili için davalı hakkında icra takibi başlattıklarını,

davalının takibe haksız yere itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptali ile alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı, sözleşme gereği davacıya ait iş makinelerinin 08/06/2015 tarihinde Rize ilinde bulunan işyerine intikal ettirildiğini, Sözleşmenin 8.1 maddesi uyarınca kiralanan iş makinelerinin arızalarının giderilmesi için ayda 2 gün bakım izni kullanabileceğinin öngörüldüğünü, davacıya ait vasıtaların sözleşmede kararlaştırılan 2 günlük süre haricinde ay içerisinde bir çok kereler arızalandığını ve kullanılamadığını, iş planında ciddi aksamalar olduğunu, başka şirketlerden de aynı iş makinelerinin kiralanması yoluna gidildiğini, iş makinelerinden sağlaması gereken faydayı sağlayamadığını,

davacı tarafından standart edimin dahi yerine getirilmemesi nedeniyle makinelerin arıza nedeni kullanılamadığı günlerin kirasının ödenmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, iş programının davacı tarafından ciddi anlamda zarara uğratıldığını, davacının çalışacağı şantiyenin koşullarını gayet iyi bildiğini, mikserlerin gerekli bakımları yapılmadan işe başladığını ve sürekli arıza verdiğini, devlete taahhüt edilen iş programında geride kalındığını, geriye düşmemek için daha fazla bedel ödeyerek başka makineler kiralandığını ve bu durumun çekilmez hale gelmesi sebebi ile 19/08/2015 tarihi itibarıyla sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini,

davacıya çalışmış olduğu günler karşılığı toplam 73.013,94 TL ödeme yapıldığını, bakiye alacaklarının kiralanan makinelerin arıza sebebi ile kullanılmadığı için hak edişinden kesildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; taraflar arasında hizmet sözleşmesi kapsamında şoförlü iş makinesi kiralamasına dayalı ticari ilişki bulunduğu, tarafların dosyaya sundukları sözleşme, ödeme dekontları, hak edişler ve tüm kayıtlar incelendiğinde takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 73.738,65 TL alacaklı göründüğü, davacının, sözleşmeden kaynaklanan ve bilirkişi raporu ile hesaplanan alacak için icra takibi yapmakta haklı olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, Ankara 30. İcra Dairesinin 2015/24087 esas sayılı dosyada davalının yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin.

73.738,65TL asıl alacak, 1.314,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 75.052,65 TL üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, 15.010,53 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hükme karşı davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı, bilirkişi raporuna, davacıya bakiye kira borcu bulunmadığı ve kabul etmemekle beraber borcu bulunsa dahi kira sözleşmesinde yazılı 1 adet beton pompası ve 2 adet transmikser haricinde davacının sahaya 1 adet ilave transmikser getirmediği yönünde itiraz edildiğini, bu itirazı üzerine aynı bilirkişilerce tanzim edilen ek raporda, daha önce Sulh Hukuk Mahkemesince alınan 23/01/2018 tarihli raporda da bu hususun geçtiği ve o rapora ilave transmikser açısından itiraz edilmediğinden bahisle kabul görmediğini, bu düşüncenin tamamen hatalı ve 23/01/2018 tarihli raporun da içeriğine açıkça aykırı olduğunu,

bilirkişilerin 4. bir aracın kira bedelinin 14.605,00 TL olarak 23/01/2018 tarihli raporda hesaplandığı iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu, zira 14.605,00 TL’nin 23/01/2018 tarihli raporun 3. sayfasında davacı iddiası olarak geçtiğini, yine aynı sayfada 4. bir makinenin geldiğinin davalı tarafça kabul edilmediğinin bildirildiğini ve neticeten raporun 4. sayfasındaki bilirkişi tarafından yapılan hesapta ise 14.605,00 TL 4. araç (transmikser) bedelinin yer almadığının görüldüğünü,

dolayısıyla 23/01/2018 tarihli bilirkişi raporunda ilave bir transmikser geldiği kabul edilmediğinden bu hususta rapora itiraz edilmemiş olmasının da gayet doğal olduğunu, bilirkişilerin bu hatalı tespitinin, gerekçeli karara da geçtiğini ve neticeten sahaya hiç gelmeyen bir transmikser için davacının 14.605,00 TL alacaklı olduğunun kabul edildiğini, davacıya kira borcunun bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, taraflar arasındaki sözleşmeye göre aylık kira bedelinin 44.000,00 TL (KDV hariç) olduğunu, bu durumda 3 aylık kira bedelinin KDV hariç 132.000,00 TL yaptığını,

haklı feshedilen ve tahsil edilmemesi gereken 20 günlük kira bedelinin ise 144.000/90*20=29.333,33 TL olduğunu, davacının kira alacağının KDV hariç 20 günlük haklı fesih süresinin düşümünden sonra 132.000-29.333,33=102.666,67 TL olduğunu, bu rakama KDV eklendiğinde ise kira alacağının 18.480,00 TL KDV+102.666,67 TL=121.146,67 TL olduğunu, bu rakama 12.187,86 TL araçların şantiyeye getirilip götürülme taşıt bedeli de eklendiğinde davacının toplam alacağının olsa olsa 133.334,23 TL olduğunu, bu rakamdan kendisi tarafından ödendiği sabit olan 73.000,00 TL'nin düşülmesi durumunda kalan bakiye kira alacağının,

kabul etmemekle birlikte ancak ve ancak 60.334,23 TL olabileceğini, davaya konu uyuşmazlıkta alacak talebinin likit olmadığını, yargılamayı gerektirmesi nedeni ile davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin de hatalı olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının istinaf yolu ile kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, transmikser ve beton pompası kiralama sözleşmesinin haksız feshi nedeni ile bakiye alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Gerek istinaf sebebi yapılan ve gerekse HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni nedeniyle resen dikkate alınması gereken hususların incelenmesinde;

Taraflar arasında 27/05/2015 tarihli 3 ay süreli kiralama sözleşmesi kapsamında davacı şirket tarafından 2 adet transmikser ve 1 adet beton pompasının davalıya kiralandığı, bir adet transmikserin aylık kira bedelinin 11.500,00 TL+KDV, bir adet beton pompasının aylık kira bedelinin 21.000,00 TL+KDV olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı şirket tarafından tek taraflı olarak düzenlenen ''...'' başlıklı belgenin kira ve yakıt hesaplamaları bölümünde 1 adet beton pompası 3 aylık kira bedeli 63.000,00 TL, 2 adet transmikser 3 aylık kira bedeli 69.000,00 TL, 1 adet ilave 1 adet transmikser 1,27 aylık kira bedeli 14.605,00 TL (Sözleşmede yok)'' şeklinde yazıldığı, davacı şirket tarafından yapılan tahsilat miktarının toplam 73.013,94 TL, kalan alacak miktarının 112.013,94 TL olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır.

Gerek görevsiz mahkemece alınan bilirkişi raporunda gerekse mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, sözleşmeye konu iş makinelerinin sık sık arıza yaptığı, beton mikseri veya beton pompasının dahi arıza yapması halinde işlerin yürütülmesinin mümkün olmayacağı, 3 aylık iş sürecinde gerek transmikserlerin gerekse beton pompasının aynı veya farklı tarihlerde arıza yapmalarının iş programına uygun çalışmayı engellediği, davalı firmanın taahhüdünde bulunan işleri yürütebilmesi için iş makinesi kiralamak durumunda kaldığı,

3 aylık iş süresi içinde gerek transmikser gerekse beton pompasının 18-20 gün süre ile arızalı olması sonucunda işin aksadığı, iş makinelerinden beklenen performansı gösteremediklerinin anlaşıldığı, beton pompasının sözleşmeyle belirlenen sürenin üzerinde arızalanması, iş makinelerinden herhangi birinin arıza durumuna geçmesi halinde de ya beton hazırlamasının mümkün olmayacağı ya da hazırlanmış beton malzemenin projesine göre istenilen yere ulaştırılıp beton dökülmesinin mümkün olmayacağı, bu nedenle işlerin aksayacağının açık olduğu,

sözleşmeye aykırı bu durum nedeniyle davalı tarafın sözleşmeyi fesihte haklı olduğunun belirlendiği anlaşılmaktadır.

Ne var ki hükme esas alınan bilirkişi raporunda, şantiye defterinin 02,03,04/08/2015 tarihli sayfalarında, ''1 mikser arızalı ...'dan mikser geldi'' açıklamalarının yapıldığı, dosyaya kazandırılmış olan 2015 Temmuz ve Ağustos aylarına ait puantaj cetvelinde ... plakalı aracın Temmuz ayında 18 gün, Ağustos ayında 12 gün çalışmış olduğu,

davalının bu puantaj cetveline, 23/01/2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda da hesaplamalara dahil edildiği ancak rapora itiraz dilekçesinde de bu bedele herhangi bir itirazda bulunulmamış olması nedeni ile taraflar arasında imzalanan kiralama sözleşmesinde yer almayan, davacı şirket tarafından tek taraflı düzenlenen ''...'' başlıklı belgede yer alan 1 adet ilave transmikser kiralama bedelinin de dahil edilerek hesaplama yapıldığı anlaşılmaktadır.

23/01/2018 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplamada 14.605,00 TL ilave transmikser bedeli bulunmadığı gibi şantiye defterinde yazılı bulunan ''1 mikser arızalı, ...'dan beton geldi'' ibaresi ile davalının 2015 Temmuz ve Ağustos aylarına ait puantaj cetvelinde ... plakalı aracın Temmuz ayında 18 gün, Ağustos ayında 12 gün çalışmış olmasının, davacı şirket tarafından davalıya ilave transmikser kiralanmasına dair akdi ilişkinin varlığını ispata yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

Başka bir deyişle, ilave bir transmikserin kiralama amacıyla davalıya teslim edildiğinin davacı tarafından yasal delillerle ispatlanamadığı anlaşılmakla, mahkemece, ilave transmikserin taraflar arasındaki kiralama sözleşmesine dahil olmadığı dikkate alınarak takip tarihi itibariyle davacı şirketin bakiye alacak miktarının belirlenmesi için konusunda uzman bilirkişilerden taraf ve yargı denetimine elverişli rapor ya da ek rapor alınmak suretiyle hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi isabetli görülmemiştir.

Kabul şekli bakımından. İİK’nın 67. maddesinin 2. fıkrası hükmüne göre icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması gerekir. Burada borçlunun kötüniyetli itiraz etmiş bulunması yasal koşullardan değildir. İcra inkar tazminatı, aleyhinde yapılan icra kovuşturmasına itiraz edip duran ve işin itirazla çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır.

Bunlardan ayrı olarak alacağın likit ve belli olması gerekir. Daha geniş bir açıklama ile borçlu tarafından alacağın gerçek miktarının belli, sabit ve belirlenmek için bütün unsurlarının bilinmesi mümkün nitelikte olmalıdır. Borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise, alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü zorunludur. Öte yandan, alacağın bir belgeye bağlı olması da şart değildir.

Belirtilen yasal kuralların ışığında takip konusu alacak değerlendirildiğinde, alacak miktarının belirlenmesinin yargılamayı gerektirdiği, davalı tarafın ne kadar borçlu olduğunu tek başına tespit edecek durumda bulunmadığı, bu nedenle alacağın likit ve belirli nitelikte olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi de isabetli görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1/a-6. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yargılamanın yeniden yapılması için dosyanın mahalline gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...