Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/954 K.2025/1166

Taraflar arasındaki sözleşmenin iptali davasının yapılan yargılaması sonucunda mahkemece verilen karara karşı dava davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı, Kırşehir ilinde adına kayıtlı maden ruhsatının 07.07.2015 tarihinde ivazsız olarak davalı şirkete devredildiğini, aynı tarihte taraflar arasında, üretilecek madenlerden elde edilecek gelirden davacıya pay verilmesini içeren bir sözleşme imzalandığını, ruhsatın devredilmesindeki amacın davalının derhal üretime geçerek gelir elde etmesi ve kendisinin de bu gelirden pay alması olduğunu, davalı şirketin üretim yapma yeterliliğine güvenerek ruhsatın devredildiğini, ancak sözleşmenin üzerinden yaklaşık 6,5 yıl geçmesine rağmen hiçbir üretim yapılmadığını, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

sözleşmenin temel amacının gerçekleşmediğini, sözleşmenin 6. maddesine göre, eğer 10 yıl içinde üretime geçilmezse ruhsatın davacıya koşulsuz olarak iade edilmesi gerektiğini, ancak davalının üretim yapmadığı gibi, 3. kişilerle ruhsatın devri için pazarlık yaptığını, bu nedenle hem gelirden hem de yüksek devir bedelinden mahrum kaldığını, ayrıca üretim maliyetlerinin arttığını, sözleşmeye aykırı davranışlar nedeniyle ekonomik zarar oluştuğunu ileri sürerek,

davalı ile imzalanan sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ile maden ruhsatının davalı adına olan kaydının sicilden terkinine ve ruhsatın davacı adına tesciline, maden ruhsatı devir sözleşmesinin iptaline, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, devir işleminin 100.000 TL bedelle yapıldığını, ivazsız olmadığını, bu bedelin ise davacıya ödendiğini, ruhsatın dava dışı bir şirketten alınarak yeni kurulan davalı şirkete devredildiğini ve bu durumun davacıya bildirildiğini, davacının itiraz etmediğini, ruhsat devrinin ardından 07.07.2015 tarihinde taraflar arasında ayrı bir “Danışmanlık ve Üretim Payı” sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye göre davacının üretimden pay alacağının ve davacıya danışmanlık hizmeti karşılığında aylık 5.000 TL danışmanlık ücreti ödeneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmeden doğan tüm yükümlülüklerin yerine getirildiğini,

maden sahasında çeşitli izinlerin alındığını, toprak analizleri, sondaj çalışmaları yapıldığını, ancak 2017 yılında bölgenin “Nitelikli Doğal Koruma Alanı” ilan edilmesi nedeniyle fiilen üretime geçilemediğini, bu nedenle 10 yıllık sürenin henüz başlamadığını, ayrıca 2020 yılında ruhsatın şirkete ait başka bir ruhsatla birleştirilerek iptal tehlikesinin önüne geçildiğini, 2021 yılında işletme izni alındığını ve aktif olarak üretime hazırlık yapıldığını, davacının iddialarının hukuki ve fiili dayanağının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davacı tarafından dosyaya ibraz edilen uzman görüşünde de belirtildiği şekilde, her iki sözleşmenin birbirinin devamı niteliğinde olduğu, dava dışı ile davacı arasında 11/09/2014 tarihinde imzalanan sözleşme ile kararlaştırılan ruhsat devir bedelinin davacıya ödendiği, davacının kendisine ait maden ruhsatını 07/07/2015 tarihinde davalı şirkete devrettiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin rödövans sözleşmesi olmadığını, ruhsat devrinden sonra eski ruhsat sahibi olan davacının haklarını düzenleyen karma nitelikte bir sözleşme olduğu,

davacıya Ağustos 2015 tarihinden emekliye ayrıldığı Mart 2020 tarihine kadar aylık net 5.000,00 TL danışmanlık ücreti ödendiği, danışmanlık ücreti nedeniyle tahakkuk eden KDV ve diğer vergilerin beyan edilerek ödendiği, 01.03.2020 tarihi itibariyle davacının emekliliği sonrası sigortalı çalışmasının mümkün olmadığı için ödemelerin sona erdiği, davalı şirketin maden sahasında arama yapmaya devam ettiği, üretim planlaması ve üretim izni ile ilgili faaliyetleri sürdürdüğü, henüz üretime başlanamamış olmasının davalıdan kaynaklanmadığı gerekçesiyle, davanın reddine, karar verilmiş, karara karşı davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, ruhsat devrine ilişkin dosya kapsamındaki sözleşmelerin birbirleri ile bağlantılı olduklarını, kendisinin uğradığı zararların davalı tarafından karşılanması gerektiğini, sözleşmenin feshi koşullarının davalı tarafça oluşturulduğunu belirterek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, maden ruhsatı devir sözleşmesinin feshinin tespiti ile davalı adına olan maden ruhsatı kaydının sicilden terkini ve adına tescili istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nın 307. maddesinde "(1) Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir." düzenlemesi bulunmaktadır. Aynı Kanun'un 309. maddesine göre de " (1) Feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. (2) Feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir.

(3) Kısmen feragat veya kabulde, feragat edilen veya kabul edilen kısmın, dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. (4) Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır." Davayı sona erdiren taraf işlemlerinden olan, davadan feragat iki taraftan birinin talep sonucundan vazgeçmesi olarak tanımlanmakta olup, tasarruf ilkesinin bir sonucu olarak hiç kimse bir davayı açmaya zorlanamayacağı gibi açmış olduğu davayı sonuna kadar takip etmeye de zorlanamaz.

Bu nedenle davacı açtığı davadan hüküm kesinleşinceye kadar feragat edebilir. Feragat, kesin hüküm gibi sonuç doğurur ve davadan feragat karşı tarafın rızasına bağlı değildir.

Somut olayda, mahkemece, davanın reddine dair verilen karara karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuşsa da, davacının 23/09/2025 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiğini bildirdiği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak feragat nedeniyle davanın reddine, davadan feragat nedeniyle davacının istinaf taleplerinin incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip