Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2350 K.2024/1811

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunu, kooperatife atanan kayyım tarafından davacının 30/10/2018 tarihi itibariyle 234.425,00 TL Anapara, 180.880,79 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam: 415.305,79 TL mali yükümlülüklerinden kaynaklanan borcu olduğu iddiasıyla davacıya Antalya 9. Noterliğinin 20/12/2018 gün ve...yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, davacının cevaben Antalya 1. Noterliğinin 28/12/2018 tarihli ve ...yevmiye numaralı ihtarını keşide ettiğini,

davalı Kooperatif vekilinin Antalya 10. Noterliği'nin 10/01/2019 gün ve ...yevmiye numaralı ikinci ihtarıyla davacıya toplam 415.305,79 TL mali yükümlülüklerinden kaynaklanan borcun ödenmesi, aksi halde müvekkilin ortaklıktan çıkarılacağının bildirildiğini, bunun üzerine davacının Antalya 1.Noterliği’nin 24/01/2019 gün ve ...yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesi ile kooperatife olan borçlarını kısmen nakit kısmen de bono vererek ödediğini bildirdiğini,

davacının davalı Kooperatif kayyımının 05/03/2019 gün ve ...sayılı kararı ile kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini ihraç kararının Antalya 10. Noterliği'nin 07/03/2019 gün ve .... yevmiye numaralı ihtarıyla öğrenildiğini, davacının Kooperatif üyeliğinden ihraç kararına karşı Antalya 1. Noterliği'nin 19/03/2019 gün ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile Kooperatifler Kanunu'nun 16/3 maddesi ve kooperatif ana sözleşmesinin 4/2. maddesi uyarınca, Kooperatif Genel Kuruluna itiraz ettiğini, davalı Kooperatif 07/07/2019 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantı gündeminin 3. maddesi ile davacının ihraç kararına itirazın reddedildiğini,

davalı kooperatif tarafından ana sözleşmenin hiçbir hükmüne uyulmadığını, üyelerin ödeyeceği taksit miktarına ilişkin kooperatif genel kurulunda alınmış bir karar bulunmadığını, davacının ne şekilde tespit edildiği belli olmayan tutarda borçlu olduğunun iddia edilip, bu borcu ödemediği gerekçesiyle kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesinin kooperatifin amacına, ana sözleşmesine,

hakkaniyete, dürüstlük kuralına ve Kooperatifler Kanunu’na açıkça aykırı bulunduğunu, Kooperatif Anasözleşmesi’nin 63. maddesinde açıkça genel kuralca kararlaştırılacak taksitler tutarınca ortaklardan bono alınacağının belirtildiğini, davacının kooperatife bugüne kadar 500.000 TL aidat ödediğini, ayrıca kooperatif genel kurulunca bu konuda alınan hiçbir karar bulunmamasına rağmen Kooperatif yönetiminin ısrarları ve ihraç tehditleri karşısında davacı kim tarafından ne şekilde tespit edildiği belli olmayan konut maliyet bedelinin eksik kalan tutannca kooperatif yönetimine kooperatifin lehtar olduğu,

30.06.2019 vade tarihli ve 30.000 TL bedelli, vade tarihli ve 30.000 TL bedelli, 30.08.2019 vade tarihli ve 30.0«m. bedelli, vade tarihli ve 30.000 TL bedelli, 30.10.2019 vade tarihli ve 45,000 TL bedelli bonoları düzenleyerek verdiğini, bu işlemin Kooperatif kayıtlarında da bulunduğunu, maliyet bedelinin fazla istenmiş olması ihtimaline karşı davacının her türlü yasal haklarının saklı olduğunu, davacıdan ana sözleşmenin öngördüğü şekilde bono alındığından,

davacının ana sözleşmeye uygun olarak yükümlülüğünü yerine getirmiş olup, Kooperatif tarafından davacının mali yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle ihraç edilmesinin kanuna aykırı olduğunu, kooperatif tarafından istenen tutarın ek ödeme niteliğinde olduğu ve davacının verilen tutarı ödemediği düşünülse dahi 1163 sayılı Kanun ün 31. maddesinde ek ödeme yükümlülüğünün Anasözleşme'de yer alması gerektiği ve bu madde kapsamında yer alan ek ödeme yükümlülüğünün bilanço açıklarının kapatılmasında kullanılması gerektiğini, ana sözleşme incelendiğinde,

kooperatif üyelerinin ek ödeme yapmakla yükümlü olduğuna ilişkin hiçbir hüküm yer almadığını, davalı Kooperatifin bankadan kullandığı kredinin hangi şartlarla alınacağı, üyelerin bu kredi borcunu hangi tutarda taksitlerle ödeyeceklerine ilişkin bir genel kurul kararı bulunmadığı gibi yönetim kurulunca dahi bu konuda üyelere yapılmış bir tebligat veya ihtarat da bulunmadığını, davacının ne ödeneceği belli olmayan borç tutarını ödemediği gerekçesiyle verilen ihraç kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın kabulü ile davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantı gündeminin 3. maddesinde alınan,

davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılması kararının iptali, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davalı kooperatif adına, ...kredi kullanılmak suretiyle, 2016 yılında ... ili ...İlçesi ...Mah. ... ada .... parselde kaim taşınmaz edinildiğini, banka kredisi kullanmak suretiyle edinilen taşınmaz üzerine.

109 Adet Villa + AVM yapılmasının projelendirilip, proje üzerinden üyelere isabet eden bağımsız bölümlerin noter kura çekilişi ile belirlendiğini, yapılan projeye göre, yüklenici firmalar ile yapılan sözleşmeler kapsamında inşaatın belirli aşamaya geldiğini, ancak; davalı kooperatif adına arsa edinilmesi ve inşaatın yapımı için kullanılan kredi geri ödemesi kooperatifin bankaya olan borcu, kooperatif üyelerinin mali yükümlülüğü olarak kooperatifin her üyesinin, bir hisse karşılığı 15 Şubat 2017 de 645.000,00TL ödeme yapması gerekirken;

davacı ... ...’nin kooperatife karşı mali yükümlülüklerini süresi ve zamanında eksiksiz olarak yerine getirmediğini, davacı gibi kimi üyelerinde mali yükümlülüklerini yerine getirmediklerinden, kooperatifin bankaya olan borcunun kapatılamadığını ve davalı kooperatifin mali sıkıntıya düştüğünü, bu nedenle arsa alımı için kredi kullanılan bankanın, kullanılan ve kapatılmayan kredi borcu nedeniyle üyelerin şahsi sorumluluklarına gidip alacağını tahsil edeceği yönünde ihtarlar düzenlediğini, davalı kooperatif adına banka kredisi ile edinilen arsanın kredi geri ödemesi her hisse başına ferdileştirilmişken;

mali yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyeler nedeniyle kredi kullanılan banka tarafından ödenmeyen kredi borcuna “mahrum kalınan kar payı” işletilip, kooperatifin banka borcunun artmasına neden olunduğu gibi halen daha banka tarafından kredi borcuna faiz işletilmeye devam edildiğini, 06.01.2019 tarihinde yapılan davalı kooperatif genel kurulunda, mali yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyeler hakkında, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca işlem yapılması kararı alınıp, bu doğrultuda davacıya mali yükümlülüklerini yerine getirmesi aksi halde kooperatif üyeliğinden çıkarılacağı gerekçesiyle 1. ve 2. İhtarnamelerin gönderildiğini,

yasal süre içerisinde ödeme yapmadığını, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 03.12.2018 Tarih ve ...Esas sayılı kararı ile yetkileri tedbiren kaldırılıp, kooperatif yönetimine kayyım atandığını; kooperatif kayyımı tarafından davacının “Kooperatif üyeliğinden ihracına” karar verildiğini, Davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğine ilişkin kararın, davacıya Antalya 10. Noterliğinin 07.03.2018 Gün ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tebliğ edildiğini, davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesi yönündeki 05.03.2019 Gün ve 2019/1 karar sayılı karara karşı itiraz ettiğini,

itirazın değerlendirilmesi amacıyla yapılan olağanüstü genel kurul toplantısında itirazının reddedildiğini, davacının Haziran 2019 ve daha sonraki aylara ilişkin vade tarihli kooperatif kayıtlarında bulunmayan bonolar ile mali yükümlülüklerini yerine getirdiğinin ortakların hak ve vecibelerde eşitliği ilkesine de aykırılık teşkil ettiğini beyanla haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... davalı kooperatif tarafından bankadan kullanılan kredi tutarı ile kar payından ortağın hissesine düşen tutarın kooperatif tarafından davacıdan talep edildiği, kooperatifin bankadan kullandığı kredinin toplam miktarı, kar payı ile ödeme planına göre ortaklardan talep edilecek aidat miktarı, ödeme planı ile ödemelerin geciktirilmesi halinde uygulanacak gecikme faizi oranının açıkça kooperatif genel kurul toplantılarında belirlenmesi gerektiği halde bu hususta genel kurulda alınan bir karar olmadığı,

buna rağmen kooperatifin davacıya gönderdiği 1. ve 2. İhtarnameler ile toplam 415.305,79 TL mali yükümlülüklerinden kaynaklı borcun ödenmesi yönünde talepte bulunduğu, davacı tarafça ödeme yapılmaması üzerine de iptale konu ihraç kararı ile davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesine karar verildiği görülmüştür.

İhraç kararının dayanağı olan 1. ve 2. İhtarnamede belirtilen borca ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde genel kurul tarafından alınmış bir karar bulunmaması nedeniyle ihraç kararının Kooperatifler Kanunun 27. ve Kooperatif Ana Sözleşmesi 23/6.

Maddesine aykırı olduğu görülmekle davanın kabulü ile davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli Olağan Üstü Genel Kurul Toplantı Gündeminin 3. Maddesi gereğince davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin kararın iptaline" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı kooperatifin inşaatın finansmanı için üyelerden aidat toplamadığını, inşaatın proje kredisi ile yürütüldüğü bu haliyle davacı kooperatifin sui generis nitelikte olduğunun gözetilmediğini, kooperatif hukukuna egemen olan "ortaklar arasında eşitlik" ilkesinin yok sayıldığını, dosyaya sunulan bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden ve uyuşmazlık konusu olaya uygun düşmeyen bilirkişi raporuna üstünlük tanınarak verildiğini, davacı kooperatifin malları üzerinde suç işleyecek fiillerde bulunduğu ve mahkumiyetine karar verildiğinin gözetilmediğini, ilk derece mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun 27. Maddesine dayalı kooperatif üyesi tarafından açılan ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dairemizin ... Esas ve .,..Karar sayılı dosyasının uyap sisteminden yapılan incelemesinde; asıl davada davacı ... , Birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas Sayılı dava dosyasında davacı ... tarafından davalı ... aleyhine davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantı gündeminin 3. maddesinde alınan, davacıların kooperatif üyeliğinden çıkarılması kararının iptali istemiyle açılan davada Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dava dosyası üzerinden yapılan yargılama sonucunda, mahkemenin ...

Esas ve ...Karar sayılı kararı ile, her iki davacı yönünden davalı Kooperatifin ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin ihtarın Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. maddeleri ile, Kooperatif Anasözleşmesinin 14. Maddesine aykırı olduğu, ihtarnamede istenen borç ile gerçek borç arasında fahiş fark bulunduğu, Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin emsal kararlarında parasal yükümlülüğü yerine getirmeyen üyelere çekilen ihtarlarda belirtilen borcun gerçek borcu yansıtması, ihtar edilen borç ile gerçek borç arasında fahiş bir fark bulunmaması şartının arandığı, bu nedenle ihraç kararlarının gerçek borcu yansıtan ihtarnamelere dayanmadığı,

davacıların ihracına yönelik kararın haksız olduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verildiği, kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemizin ... Esas ve ...

Karar sayılı ilamı ile asıl dava yönünden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, birleşen dava yönünden tarafların anlaşmaları nedeniyle istinaf başvurusunun esastan kabulüne, birleşen davanın konusuz kalması nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, asıl davada verilen kararın taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 13/06/2024 tarih, ... Esas ve ...

Karar sayılı ilamı ile, davalı kooperatifin 24.12.2015 tarihli genel kurulunda yönetim kuruluna verdiği yetkiye dayalı olarak çekilen banka kredisi tutarı dikkate alınarak, 10.12.2017 tarihli genel kurulda üyelerden villa hariç tahsil edilecek üyelik bedelinin belirlendiği, gerek bu genel kurulda gerekse de 18.06.2017 tarihli genel kurulda kredi yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerden ödeme gününe kadar bankaca işletilecek faiz ve masraf giderlerinin ödemedikleri tutar ile orantılı olarak tahsil edileceğinin kararlaştırıldığı,

bu yönüyle talep edilen mali yükümlülüklerin genel kurul kararlarına dayandığının sabit olduğu ancak somut olayda davacının, 30.11.2018 tarihi itibariyle kalan anapara borcuna son ödeme tarihinden itibaren işletilecek faiz ve gider vergisinden sorumlu tutulabileceği, kooperatifçe kredinin kullandırım tarihi olan 15.01.2016 tarihinden itibaren ana para borcuna faiz işletilmesinde isabet bulunmadığı gerekçesiyle asıl davada taraf vekillerinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece ihraç kararının dayanağı olan 1. ve 2. İhtarnamede belirtilen borca ilişkin olarak genel kurul tarafından alınmış bir karar bulunmaması nedeniyle ihraç kararının Kooperatifler Kanunun 27. ve Kooperatif Ana Sözleşmesi 23/6.

Maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli Olağan Üstü Genel Kurul Toplantı Gündeminin 3. Maddesi gereğince davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin kararın iptaline karar verilmiş ise de, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 13/06/2024 tarih, ...Esas ve ...Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, davalı kooperatifin 24.12.2015 tarihli genel kurulunda yönetim kuruluna verdiği yetkiye dayalı olarak çekilen banka kredisi tutarı dikkate alınarak, 10.12.2017 tarihli genel kurulda üyelerden villa hariç tahsil edilecek üyelik bedelinin belirlendiği,

gerek bu genel kurulda gerekse de 18.06.2017 tarihli genel kurulda kredi yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerden ödeme gününe kadar bankaca işletilecek faiz ve masraf giderlerinin ödemedikleri tutar ile orantılı olarak tahsil edileceğinin kararlaştırıldığı, bu yönüyle talep edilen mali yükümlülüklerin genel kurul kararlarına dayandığının sabit olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı Kooperatif anasözleşmesinin 14/2. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, Mahkemece yapılması gereken öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği,

bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği, ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığı, ihtarnamelerde belirtilen borç miktarının hesaplanmasına esas alınması gereken temerrüt faizi oranı bakımından bankacı ve kooperatif alanında uzman bilirkişilerden oluşacak yeni bir bilirkişi heyetinden gerekçeli, ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınması, ihtarnamelerde gerçek borçtan fazla bir borcun ödenmesinin istenilip istenilmediği,

ihtarnamelerde ödenmesi istenen borç miktarı ile gerçek borç miktarı arasında fahiş bir fark olup olmadığı, diğer anlatımla ihraç kararının gerçek borcu yansıtan ihtarnamelere dayanıp dayanmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesinden ibarettir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...