Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2382 K.2024/1710

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili ile davalı taraf arasında davalıya franchise hakkı verilmesi için davalı ile beş adet geçici franchise/rezarvasyon sözleşmesi imzalandığını, her sözleşmenin farklı bir bölge için imzalandığını, her bir sözleşme için rezarvasyon bedeli olarak 5.000,00-TL ödeyeceğinin ve daha sonra taraflarca asıl sözleşmenin imzalanmaması durumunda bu bedelin iade edilmeyeceğinin kararlaştırıldığını,

davalı tarafın müvekkili ile olan müzakere dönemi sonrasında franchise sözleşmesi imzalanmaktan vazgeçtiğini ve sözleşme serbestine uygun bir şekilde imzalanan rezervasyon sözleşmeleri uyarınca beş adet sözleşme için ödenen toplam 25.000,00-TL'nin davalıya iade edilmediğini, davalı tarafın müvekkili hakkında icra takibi başlattığını ve takibin kesinleşmiş olduğunun müvekkili tarafından banka hesabından icra dosyasına para aktarıldığında öğrenildiğini, bunun üzerine müvekkili aleyhinde Denizli 4. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile 25.000,00-TL asıl alacak için icra takibine geçildiği öğrendiğini,

dosya kapsamının incelenmesi ile de müvekkiline tebliğ edilmeyen dosya kapsamına davalı tarafça sunulmuş ihtarnameden ilk defa haberdar olunduğunu, müvekkili şirketin ...hesabından 16/03/2020 tarihinde 30.593,65-TL ve 21/08/2020 tarihinde 1.690,52-TL haczedilip icra dosyasına ödendiğini,

müvekkili ile esas franchise sözleşmesini imzalaması gerekirken sözleşmeden dönen davalı taraf serbest iradesi ile imzaladığı rezervasyon sözleşmesindeki depozito bedelinin iade edilmeyeceği hükmüne aykırı olarak hareket etmek suretiyle müvekkiline tebliğ dahi edilmeyen bir ihtarnameyi dayanak göstererek icra takibine giriştiğini ve müvekkilini zarara uğrattığını, sözleşme uyarınca davalı tarafın müvekkilinden sözleşme başı 5.000,00-TL olarak ödenen bedelleri talep edemeyeceğini, Denizli 4. İcra Dairesi'nin ....Esas sayılı dosyası ile haksız tahsil edilen meblağların ticari faizi ile birlikte davalı yandan istirdadını talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkili ile davacı arasında imzalanmış bir sözleşme bulunmadığını, ancak davalı sözleşme imzalayacağı vaadinde bulunarak müvekkilinden 25.000,00-TL para tahsil ettiğini, davacının hiç bir borç altına girmeden ve geçerli bir hukuki nedene dayanamadan bu parayı tahsil ettiğini, parayı iade etmesi için Denizli barosu aracılığıyla ihtarname gönderildiğini, ihtarnameye cevap verilmemesi üzerine davacı hakkında takip başlatıldığını, davacının ticaret sicil müdürlüğüne bildirdiği adrese yapılan ödeme emrinin bila iade tebliğ olduğunu, ödeme emrinin davacıya TK.'nın 35. md hükmünce tebliğ edildiğini,

süresi içerisinde takibe itiraz edilmemesi üzerine takibe konu borcun haczen tahsil edildiğini, taraflar arasında yapılmış bir franchise sözleşmesi bulunmadığını, davacının müvekkillinden 25.000,00-TL alacaklı olmasını gerektirecek başka bir hukuksal nedenin de olmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "Taraflar arasında kurulmuş bir sözleşme bulunmadığı için, tarafların verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri isteyebilecekleri, buna göre davalının davacıdan Denizli 4. İcra Dairesi ...Esas sayılı dosya ile tahsil ettiği 25.000,00-TL'nin hukuka uygun olduğu, davacının bu paranın istirdatı talebinin yasal dayanağının bulunmadığı, haksız olduğu kanaatine varılarak davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemenin işbu dava dosyasını yeterince incelemeden eksik ve hatalı bir hüküm kurduğunu, mahkemenin iddialarının temelini oluşturan "rezervasyon sözleşmesinin" imzalı aslının ibraz edilmemesi nedeni ile taraflar arasında sözleşmenin hiç kurulmamış olduğu yönünde hatalı bir sonuca vardığını, taraflar arası yazışmalardan dosyaya sunulmuş olan delillerden dahi taraflar arasında var olan bir sözleşmenin olduğunu, sözleşmelerin ıslak imzalı nüsha ile kurulmasının zorunlu olmayıp, uluslararası ticaretin her gün geliştiği günümüzde tarafların artık bir çok kez e-posta, faks vb araçlarla haberleştiklerini ve teyitleştiklerini,

çok büyük miktarların söz konusu olduğu uluslararası alım satım sözleşmelerinde dahi bir çok kez sözleşmelerin e-posta yoluyla ya da bir teklif formunun e-posta ile gönderilip e-posta ile teyit edilmesi ile kurulabildiğini, davalı tarafın göndermiş olduğu ihtarnamede tarafların sözleşme konusu için görüşmeler yapmış olduğunu ve bu görüşmeler neticesinde davalı tarafın bir takım ödemeler yapmış olduğunu, buradan da sözleşmenin fiili olarak kurulmuş olduğunu kabul etmek gerektiğini, uluslararası ticari teamüller (lex mercatoria) gereği ve müvekkilinin Türkiye'de kurulu bir şirket olmadığı göz önüne alındığında,

tarafların sözlemeyi imzalayıp elektronik yolla karşı tarafa ulaştırmasının son derece normal olduğunu, franchise veren tarafı olarak yükümlülüklerinin sadece karşı tarafın imzasının bulunduğu nüshası sunmakla sınırlı olduğunu, müvekkilinin kendi nüshasını her an imzalayabileceğini, bu durumun doktrinde dahi tartışmalı olmadığını, dosya içine davalı tarafın imzasının bulunduğu 5 adet sözleşme sunulduğunu, davalı tarafça imza itirazında da bulunulmadığını, davalı tarafın müvekkili ile sözleşme akdettiğini de ikrar ettiğini, bunun ispatı olarak da sözleşmede yazılan miktarla tam da aynı olan meblağda depozito ödendiğini,

davalı tarafın sözleşmenin varlığını ve geçerliliğini kabul ettiğini, bu durumda ortada geçerli bir sözleşme olup olmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmadığını, davalı tarafın iddiasının müvekkilinin sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediğine ilişkin olduğunu, ancak bu yönde bir ispat yoluna gitmediğini, esasen, sözleşmeden haksız ve yersiz bir şekilde dönmek isteyip imzaladığı sözleşme asıllarını müvekkiline ulaştırmayanın da davalı taraf olduğunu, davalı tarafın tek savunmasının müvekkilinin sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu yönde ispat yükünün davalıda olduğunu,

salt bir şekilde sözleşmenin müvekkil tarafından ıslak imzalı olarak dosyaya sunulmaması nedeni ile cezai şartın doğmamış olduğu yönünde kurulan hükmün hatalı ve hakkaniyete aykırı olduğunu, deliller arasında taranmış olarak sunulan sözleşmelerde davalı tarafın sözleşmeyi imzalamış olduğu ve sözleşmenin ifa edilmesi için davalı tarafın depozito ödemesini göndermek suretiyle edimlerini yerine getirmeye başladığını, iddialarının temelini oluşturan sebebin var olduğunu ispatladığını, davalının daha sonra fikir değiştirmiş olması ve sözleşmeden dönmeye karar vermiş olmasının cezai şartı ortadan kaldırmayacağını,

sözleşmenin maddeleri incelenmeden, salt bir şekilde sözleşmenin geçerli olmaması nedeni ile davanın reddedilmesinin hakkaniyetsiz bir sonuç doğurduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, Denizli 4. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında tahsil edilen paranın iadesine ilişkin istirdat davasıdır.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının haklı bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalmasıdır.

Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığında, bir başkasının aleyhine bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır.

Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.

Somut uyuşmazlıkta; taraflar arasında imzalanacak Franchise sözleşmesinden önce düzenlenen rezervasyon sözleşmesi kapsamında davalı yanca yapılan ödemelerin yine davalı yanca yapılan takip sonrasında icra tehdidi altında davalıya ödenmek zorunda kalındığından bahisle bu bedellerin davalı yandan istirdadının talep edildiği, davacı tarafın savunmasına dayanak yaptığı rezervasyon sözleşmesinde "hizmet sağlama hakkının saklı tutulması amacıyla" her sözleşme başına 5.000,00-TL rezervasyon ücretinin franchise alan tarafından yatırılacağının belirtildiği,

rezervasyon ücretinin yatırılması halinde franchise sözleşmesine ilişkin müzakerelerin iyi niyetle devam etmesinin taahhüt edildiği, tarafların yükümlülüklerinin ise franchise sözleşmesinin imzalanması ile yürürlüğe gireceği ve rezervasyon sözleşmesinin geçici sözleşme niteliğinde olduğu, rezervasyon sözleşmesinin davacı yanca imzalanmadığı, bu nedenle sözleşme ilişkisinin tam anlamı ile kurulmaması sebebiyle; hizmet sağlama hakkının saklı tutulması ve müzakerelerin devamı amacıyla davalı yandan alınan 25.000,00-TL'nin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği, bu sebeple davacı yanın bu bedelin istirdadını talep edemeyeceği açıktır.

Açıklanan gerekçelerle davacı vekilinin istinaf itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...