Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2846 K.2025/44

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davaya konu iki adet çekin müvekkili ile ticari ilişki içinde olan dava dışı ... isimli şirkete teslim edilmek üzere davalıya teslim edildiğini, müvekkilinin davalı ile bir ticari ilişkisinin olmadığını davaya konu çeklerin de dava dışı şirket ile aralarındaki ticari ilişki nedeniyle verilmiş avans çekleri olduğunu bu haliyle müvekkilinin dava konusu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerektiğini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davaya konu çeklerin kambiyo senedi vasfında olup illeten mücerret olduğunu çekin kendi başına alacağın varlığını ispatlamaya yettiğini, davacının iddia ettiği hususları yazılı delil ile kanıtlaması gerektiğini öne sürmüş davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... Kambiyo senetleri sebebe bağlı olmayan hukuki ilişki tesis etmektedirler. Bunun anlamı ise kambiyo senedi temelinde bir hukuki ilişkinin olmamasını değil var olan hukuki ilişki ile kambiyo senedi arasında bağlantı kurulmasının gerekmemesi ve bu temel hukuki ilişkideki defi ve itirazların kambiyo ilişkisinde öne sürülememesidir. Bununla bağlantılı olarak kambiyo senetleri kural olarak ifa uğruna edim niteliğindedir.

Mevcut borcu tasfiye eden ifa yerine edimden farklı olarak ifa uğruna edimde ifa uğruna verilen şey mevcut borcu sona erdirmeyip ondan ayrı bağımsız bir borç doğurmaktadır. Bu sebeple elinde kambiyo senedi bulunan yetkili hamilin alacağının varlığı için ayrıca bir ispata ihtiyacı bulunmamaktadır; kambiyo senedi başlı başına sözleşmenin ve borcun doğumunun ispatına yeterlidir.

Ancak kambiyo senedinin bu şekilde borç doğurabilmesi için kayıtsız şartsız bir ödeme vaadini de içermesi gerekir. Bu noktada kambiyo senetlerine karşı kayıtsız şartsız ödeme vaadi unsurunu ortadan kaldırmak üzere teminat, avans ve benzeri amaçlarla verildiği yönünde iddialar ortaya çıkabilmektedir.

Teminat yahut avans iddiasının geçerli olup kayıtsız şartsız ödeme vaadi unsurunu ortadan kaldırabilmesi için bunun ya sınırlarını belli edecek şekilde asıl ilişkiye senet üzerinde yapılan bir atıfla ya da ayrı bir yazılı sözleşme ile senedin ayırıcı nitelikleri belirtilerek o senede atıfla yapılması gerekir. Bunun yanında senet üzerinde yapılmayan atıf ancak taraflar arasında sonuç doğuracaktır.

Bu açıklamalardan hareketle davacının iddiası değerlendirildiğinde senedin üzerinde avans çeki olduğuna ilişkin bir ibare yoktur. Davacı, her ne kadar dosyada taraf olmamasına rağmen, dava dışı şirketle veya davalı ile aralarında var olan ve dava konusu çeklere avans çeki olduğu yönünde atıf yapan bir sözleşme veya yazılı belge de sunamamıştır.

O halde dava konusu senetlerin avans çeki olduğu ve bu arada kayıtsız şartsız bir ödeme vaadi içermediği iddiasının yersiz olduğu kanaatine varılmış ve tüm açıklamalar ışığında ispatlanamayan davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında temelde hiçbir ticari ilişkinin bulunmadığını, müvekkili şirketin davalı tarafa karşı herhangi bir para borcunun bulunmadığını, müvekkili şirketin davalıdan herhangi bir borç para talep etmediğini, talep edilmiş olsaydı müvekkili şirketin muhasebesinde bu işlemlere ilişkin kayıtların tutulmuş olacağını, müvekkili şirket hesabına davalı ... tarafından davaya konu miktarda herhangi bir havale yapılmadığını, mahkemece delillerin toplanmadığını, davalının çekleri yetkilisi olduğu ...

Ltd. Şti. adlı şirkete ciroladığını, ardından da ... Ltd. Şti. üzerinden çekleri dava dışı ... şirketine ciro yoluyla devrettiğini, davalı ... ile ... Ltd. Şti. arasında organik bir bağ olduğunu, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, kambiyo senedi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, dava konusu çeklerin dava dışı şirkete avans çeki olarak verildiğinin ispatlanamamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre;

davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...