Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1270 K.2024/1485

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Başkanın görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Davalı .. ın maliki bulunduğu ve dava dışı ... in sürücüsü bulunduğu .... plakalı aracın müvekkil şirkete .... nolu ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalıya ait .... plakalı aracn dava dışı sürücüsü ...in idaresinde olduğu 14.05.2018 tarihinde alkollü ve ehliyetsiz olarak araç kullandığı esnada ... plakalı araca arkadan çarptığını, müvekkil şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunan ... ün yaralandığını, araç sürücüsünün kaza esnasında alkollü ve yetersiz ehliyetname ile araç kullandığından bahisle,

kazada zarar gören ...e malüliyet oranına göre 13.05.2019 tarihinde ödenen 23.309,00-TL'nin tahsili için Alanya İcra Dairesinin .... esas sayılı dosyasından icra takibi yapıldığını, icra takibine itiraz edildiğinden takibin durduğunu belirterek itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkili olan davalının işleten olmadığını, kazanın olduğu dönemde ekte sunmuş olduğu kira sözleşmesinden anlaşılacağı üzere aracın kiraya verildiğini, davacı tarafın müvekkili olan davalıyı aracın çalışma sorumluluğu sahibi olarak göstermek suretiyle davalı gösterdiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, " davacı itirazın iptali davası açmıştır. Dava, 10/03/2020 tarihinde Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış, anılan mahkemenin 02/11/2021 tarih .... E. .... K. sayılı kararı ile Alanya ilçesinde Asliye Ticaret Mahkemesi açıldığından bahisle gönderme kararı verilmiştir.

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır.

Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır. Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir.

Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır. Yüksek mahkemelerin yerleşik kararları ile belirtildiği üzere davanın açıldığı tarihte Alanya Asliye Hukuk Mahkemelerinin ticari davalar açısından Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı bulunduğundan, ilk verilen gönderme kararı yerinde olmadığından görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Yüksek mahkemelerce, 01/09/2021 tarihinden önce açılan ticari davalar yönünden ilk davanın açıldığı mahkemelerin görev ve yetkilerinin devam ettiğine işaret eden kararları uyarınca "hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik" ilkeleri ve Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki "mahkemeye erişim hakkı" nazara alındığında, görevli mahkeme ilk davanın açıldığı mahkemedir.

Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince "görevsizlik" değil "gönderme" kararı verilmiştir. Başka bir ifade ile Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ile mahkememiz arasında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 22. maddesinde belirtilen şekilde görev uyuşmazlığı doğmadığından merci tayini yolunda bir karar verilmeksizin dava dilekçesinin görev yönünden reddine mahkememizin görevsizliğine kararı verilmesi gerekmiştir.

Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderine o mahkemece bakılacağından, bu konuda karar vermek görevli mahkemeye bırakılmıştır. Görevsizlik, yetkisizlik ve gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise; talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderini ödemeye mahkum edileceği" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf konusu davanın 10/03/2020 tarihinde Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığını, anılan mahkemenin 02/11/2021 tarih .... E. .... K. sayılı kararı ile Alanya ilçesinde Asliye Ticaret Mahkemesi açıldığından bahisle gönderme kararı verildiğini, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih 608 karar sayılı kararı ile Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı kararı ile de Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/09/2021 tarihi itibari ile faaliyete geçirilmesine karar verildiğini, Asliye Hukuk Mahkemesi'nde, Asliye Ticaret Mahkemesi ile bir davaya bakılması sırasında, davanın bulunduğu yargı çevresinde Asliye Ticaret Mahkemesi Kurulması halinde Asliye Hukuk Mahkemesi'nin re'sen dosyayı Asliye Ticaret Mahkemesi'ne devretmesinin usul ve yasanın gereği olduğunu, somut uyuşmazlıkta davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı ile açıldığını,

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı kararı ile de Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/09/2021 tarihi itibari ile faaliyete geçirilmesine karar verilmesiyle dosyanın usul ve yasaya uygun olarak Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 02/11/2021 tarih .... E. ....

K. sayılı kararı ile Alanya Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiğini, bu bağlamda dosyanın Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde görülmesinin usul ve yasaya uygun olduğunu, aynı zamanda Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nn Uzmanlık Mahkemesi olduğunu, bu nedenle de davanın Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde görülmesi gerektiğini, bu nedenlerle de Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. ...

K. ve 24.02.2022 tarihli davanın görev nedeniyle usulden reddine dair kararın kaldırılması ile işin esasına girilerek davanın reddine ve Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde görülmesine karar verilmesini, istinaf konusu davanın da nitelik itibariyle 6102 Sayılı TTK'nun 4. Maddesinde belirtilen ticari davalardan olduğunu ve 6102 sayılı Yasa'nın 5/a maddesi gereğince uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinin görev alanında bulunduğunu, davanın Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli 608 sayılı kararı kapsamında kaldığının sabit olduğunu,

usul ekonomisi ilkesi uyarınca dosyanın yetkili ve görevli Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde görülmesinin usul ve yasaya uygun olduğunu, beyan ederek Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... E. ... K. ve 24.02.2022 tarihli davanın görev nedeniyle usulden reddine dair kararın kaldırılması ile işin esasına girilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114/1-c ve 115. maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İstinaf incelemesi davanın hangi mahkemede görülmesi gerektiği yönünden yapılmıştır. İki mahkeme arasında görev uyuşmazlığı olmadığı, zira Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince "görevsizlik" değil "gönderme" "gönderme" kararı verdiği görülmektedir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak yasa ile belirlenebilir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir.

Anayasa'nın 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Tabii hakim ilkesi gereği yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi belirlenmiş olan mahkemede görülmesi gereklidir.

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır.

Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir. Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır.

Nitekim karar 07.07.2021 günü alınmış, ancak yürürlük tarihi 01.09.2021 olarak belirlenmiştir. Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikrin kabulü halinde Kurul'un tabii hakim ilkesini çiğneyerek derdest davaları dilediği mahkemede inceletme yetkisinin bulunduğu yolunda, Anayasa'ya aykırı bir sonuca varılacaktır.

Bu nedenle; eldeki dava 10/03/2020 tarihinde açıldığından davaya bakmakla görevli mahkeme Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi olmakla, ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararı yerinde olmakla istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

...