Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/15 K.2022/372

İlk Derece Mahkemesinin dava dosyası istinaf yasa yolu incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Başkanın inceleme raporu okundu.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İLK DERECE MAHKEMESİNE AÇILAN DAVADA

A-)Açılan dava ve iddia :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle "... avalı ... İnş. Emlak Otomotiv ve San. Tic. Ltd. Şti., 01.10.2018 düzenleme tarihli 12.000,00TL değerindeki senede dayanarak müvekkil ...'ya karşı 09/10/2020 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yaptığını, söz konusu takibe karşı senette oynama yapıldığı ve senedin bedelsiz olduğu nedenleriyle Kemer İcra Hukuk Mah. ...E.

Dosyası ile şikayette bulunulduğunu ancak davanın rededilerek aleyhe sonuçlandırıldığını, davalı alacaklı müvekkile sürekli haciz ile tehdit ettiğinden tedbir talepli menfi tespit davasını açmak gereği hasıl olduğunu, kambiyo senetlerinin kamu nezdinde güvene sahip olması sebebiyle senet ile ilgili dava ve haklardan tüm cirantalar müteselsilen sorumlu olduğunu, Yargıtay’ın yerleşmiş nitelik kazanan içtihatlarıyla da kabul edildiği gibi, menfi tespit (senet iptali) davaları kişiyi izlediğini, bu nedenle, lehtar ve hamil hakkında birlikte iptal isteminde bulunmak gerekmediğini beyanla takibin tedbiren durdurulmasını,

davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.

B-) Cevap ve Karşı Talepler :

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle "... davanın konusunu teşkil eden, keşidecisinin ..., lehtarının ise müvekkil .... İNŞ. EML. OTO. VE SAN. TİC. LTD. ŞTİ olduğu, 01.10.2019 ödeme tarihli kambiyo senedine ilişkin olarak, daha önce Kemer İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığını, davacı tarafın itirazı üzerine, Kemer İcra Hukuk Mahkemesi'nin 02.02.2021 tarih, ...E. sayılı dosyasında İcra Takibine İtiraz (Borca İtiraz) davası görülmüş olup, ...K. sayılı ilamı ile kesin olarak karara bağlandığını beyanla davanın kesin hüküm itirazı nedeniyle dava şartı yokluğundan dolayı usulden reddine karar verilmesini ..." talep etmiştir.

C-)İlk Derece Mahkemesi Kararı :

İlk Derece Mahkemesi tarafından "...Ticaret Mahkemesi sıfatıyla Kemer Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16/09/2021 gün ve ... E. ...K. sayılı ilamında, HSK'nın 07/07/2021 gün ve 608 s. kararı gerekçeye dayanak yapılmıştır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 gün ve 608 s. kararı ile, "Antalya Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinin Antalya ilinin mülki sınırları (Alanya ve Manavgat Ağır Ceza Mahkemeleri yargı çevreleri hariç) olarak belirlenmesine ve iş bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına" karar verilmiştir.

HSK'nın 07/07/2021 gün ve 608 s. kararında 01/09/2021 tarihinden önce açılan davaların da, Antalya Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu yönde herhangi bir yasal düzenleme de yoktur.

01/09/2021 tarihinden önce açılan ve derdest olan davaların görevsizlik kararı ile Antalya Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesi, yukarıda yazılı Yargıtay HGK emsal içtihadında belirtilen tabii hakim ilkesine de aykırıdır. " denilerek davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden red kararı verilmiştir .

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Kararı davacı yan istinaf etmiş ve dilekçesinde özetle "... Kemer 1.As.H.Mah.'nin gerekçeli kararında tarafımızın talep göndermesi gerektiğine dair hiçbir süre vermemiş ve başvurulacak merciyi göstermemiş olmasının sorumluluğunun tarafımıza yüklenmesi açıkça Anayasanın ilgili maddesine aykırılık teşkil etmektedir. ..." denilerek kararın kaldırılması talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Öncelikle; davaya Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı ile bakan Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasında bir görev uyuşmazlığı bulunmadığı; zira Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının teknik anlamda ve HMK daki dava şartı olarak düzenlenmiş görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı, karar niteliğinin “ devir” “ gönderme” niteliğinde bulunduğu kabul edilmelidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak yasa ile belirlenebilir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir.

Anayasa'nın 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Tabii hakim ilkesi gereği yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi belirlenmiş olan mahkemede görülmesi gereklidir.

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır.

Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir. Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır.

Nitekim karar 07.07.2021 günü alınmış, ancak yürürlük tarihi 01.09.2021 olarak belirlenmiştir. Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikrin kabulü halinde Kurul'un tabii hakim ilkesini çiğneyerek derdest davaları dilediği mahkemede inceletme yetkisinin bulunduğu yolunda, Anayasa'ya aykırı bir sonuca varılacaktır.

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesinin görev açısından verdiği karar yerinde olup, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

...