Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/814 K.2024/1475

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı ... İnş.Tahh.A.Ş. tarafından davacı aleyhine 21.09.2013 tanzim tarihli 20.05.2014 ödeme tarihli ve 9.555,00TL bedelli bonoya dayalı olarak Alanya 3.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya ile icra takibine girişildiğini, davacının bahsi geçen icra dosyasına olan borcunu değişik tarihlerde yaptığı ödemeler ile kapattığını, davalı ...

A.Ş. vekili ... tarafından bu ödemeler karşılığı davacıya 16.01.2017 tarihli dosya borcunun kapatıldığını belirtir belgenin verildiğini, davalı şirketin ödenmiş olan icra dosya borcunun kapatıldığı tarih olan 16.01.2017 tarihinden 4 gün sonra 20.01.2017 tarihinde kötü niyetli olarak diğer davalı ... temlik ettiğini, mevcut icra dosyasının süresinde bir işlem yapılmaması üzerine takipsizlik sebebi ile kapandığını, davalı ...

08.01.2019 tarihinde takipsizlik sebebiyle kapatılan dosyayı yenilediğini, yeni icra dosya numarasının Alanya ...

Müdürlüğü ... olduğunu, aynı zamanda haricen yapmış oldukları araştırmalar neticesinde davacının davalı şirket ticari defterleri nezdinde icraya konu dosyayı ödemiş olduğu ve o dönemlere ait herhangi bir borcunun olmadığını öğrendiklerini, davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi ile bu hususun aydınlanacağını” belirterek, davacının davalılara borçlu olmadığının tespit edilmesine, davalıların haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeniyle bonolarda yazılı miktar olan 11.224,38TL nin %20 si üzerinden kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı ... A.Ş vekili, dava dilekçesinde bahsi geçen Alanya 3. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasının ... temlik edildiğini, temlik işlemi sonucunda alacaklı sıfatının ... geçtiği için menfi tespit davasında davalı sıfatının sadece ona ait olabileceğini, davalı şirketin bu davada taraf gösterilmesinin. mümkün olmadığını, menfi tespit davasının düzenleyen İİK 72.maddesinde menfi tespit davasının ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde açılması gerektiğinin belirtildiğini, bu sürenin hak düşürücü bir süre olduğunu, davacının ödeme yaptığı tarih esas alındığında 1 yıllık sürenin geçtiğini” belirterek, davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... davacı menfi tespit istemiyle dava açmıştır. Dava, 11/02/2019 tarihinde Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış, anılan mahkemenin 23/09/2021 tarih ...E. ...K. Sayılı kararı ile Alanya ilçesinde Asliye Ticaret Mahkemesi açıldığından bahisle gönderme kararı verilmiştir. Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih 608 karar sayılı kararı ile asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı kararı ile de Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/09/2021 tarihi itibari ile faaliyete geçirilmesine karar verilmiştir. Davacı ile ... A.Ş. arasında eğitim hizmeti bulunmakta ve bonoda eğitim ve yemek ücretlerinin karşılığı olarak düzenlenmiştir. Uyuşmazlık eğitim hizmetinden kaynaklanmandığından, dava 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kalmaktadır.

Bononun düzenlendiği tarihinde yürürlükte olan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un Kanunun 3/k maddesine göre tüketici, “Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,” ifade etmekte olup, davacının tüketici olması nedeniyle uyuşmazlığın bu yasa kapsamında bulunmasına göre, aynı Kanunun 73. maddesi uyarınca, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda Tüketici Mahkemelerinde bakılacağı öngörüldüğünden Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) görevlidir.

Bunun yanında, dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır.

Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır. Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir.

Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin yerleşik kararları ile belirtildiği üzere davanın açıldığı tarihte Alanya Asliye Hukuk Mahkemelerinin ticari davalar açısından Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı bulunduğundan, ilk verilen gönderme kararı yerinde olmadığından görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Yüksek mahkemelerce, 01/09/2021 tarihinden önce açılan ticari davalar yönünden ilk davanın açıldığı mahkemelerin görev ve yetkilerinin devam ettiğine işaret eden kararları uyarınca "hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik" ilkeleri ve Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki "mahkemeye erişim hakkı" nazara alındığında, görevli mahkeme ilk davanın açıldığı mahkemedir.

Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesince "görevsizlik" değil "gönderme" kararı verilmiştir. Başka bir ifade ile Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi ile mahkememiz arasında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 22. maddesinde belirtilen şekilde görev uyuşmazlığı doğmadığından merci tayini yolunda bir karar verilmeksizin dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderine o mahkemece bakılacağından, bu konuda karar vermek görevli mahkemeye bırakılmıştır. Görevsizlik, yetkisizlik ve gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise; talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderini ödemeye mahkum edileceği" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yargılamaya konu olan olayın ticari iş niteliğinde olduğunu, görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, Alanya Asliye Ticaret Mahkemesinin davada görevli olmadığından bahisle dosyayı Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesine geri göndermesinin mümkün olmadığını, davanın açıldığı tarihte Alanya'da Ticaret Mahkemesinin olmadığını, davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görüldüğünü, Ticaret Mahkemesi açıldıktan sonra ise dosyanın görevli Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiğini, davanın görevli ve yetkili Asliye Ticaret Mahkemesinde bakılmasının gerektiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, kambiyo senetlerine özgü haciz talebiyle bonoya dayalı icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115. maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava Alanya Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası ile 11/02/2019 tarihinde açılmış, yargılama Asliye Hukuk Mahkemesinde Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla yürütülmüştür. Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesince 23/09/2021 tarihli ... Karar sayılı kararı ile.

"Alanya ilçesinde daha önce Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmadığından Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına giren dava ve işlere Asliye Hukuk Mahkemelerinin Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla baktığı, işbu davanın ticari niteliğinde olduğu ve davaya Asliye Ticaret Mahkemesince bakılması gerektiği, HSK'nın kararı ile Alanya ilçesinde Asliye Ticaret Mahkemesinin kurulup faaliyete geçirilmesi sebebiyle mahkememizde halen derdest olan Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına giren davaların yeniden kurulan Asliye Ticaret Mahkemesine devrinin gerektiği,

devrin görevsizlik kararı niteliği olmadığı" gerekçesiyle dava dosyasının Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, dava dosyası gönderilmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak yasa ile belirlenebilir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir.

Anayasa'nın 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Tabii hakim ilkesi gereği yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi belirlenmiş olan mahkemede görülmesi gereklidir.

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır.

Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir. Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır.

Nitekim karar 07.07.2021 günü alınmış, ancak yürürlük tarihi 01.09.2021 olarak belirlenmiştir. Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikrin kabulü halinde Kurul'un tabii hakim ilkesini çiğneyerek derdest davaları dilediği mahkemede inceletme yetkisinin bulunduğu yolunda, Anayasa'ya aykırı bir sonuca varılacaktır.

Somut dosya kapsamında; eldeki davanın 11/02/2019 tarihinde açıldığı gözetildiğinde Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin gönderme kararı usul ve yasaya aykırı olmuştur. Alanya Asliye Ticaret Mahkemesinin dava dosyasının bu sebeple Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine ilişkin kararı özünde doğru olmakla birlikte dava kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemine ilişkin olduğundan TTK'dan kaynaklı mutlak ticari dava niteliğinde bulunduğundan Alanya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin işbu davaya Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakması gerektiğinden davalı vekilinin istinaf talebinin re'sen sebeplerle kabulü gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...