Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1980 K.2024/1652

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP EDENİN İDDİALARININ ÖZETİ

Talep eden vekili, tedbir isteyen şirketin elektrik mühendislik firması olduğunu, karşı taraf .... firmasının ise mekanik mühendislik firması olduğunu, karşı taraf şirketle birçok inşaat işinde birlikte mühendislik hizmeti verdikleri için aralarında kurulan yakın arkadaşlık ilişkisinin her geçen gün arttığını, yaklaşık 4-5 ay önce karşı taraf .... şirketinin yetkilisinin, kredi kullanması gerektiğini, kredinin teminatı için bankaya verilmek üzere, 3,5 milyon bedelli çeke ihtiyacı olduğunu söyleyerek,

kendisine hatır çeki vermesi ricasında bulunduğunu, ihtiyati tedbir isteyenin ise çeklerin hazırlanması için muhasebecisine bilgi verdiğini ve gelince imzalayacağını söylediğini, karşı taraf şirket yetkilisine de şirket muhasebecisine talimatı verdiğini bildirdiğini, ihtiyati tedbir talep eden şirket yetkilisinin, şirket dışında olduğu bir saatte, karşı taraf .... şirketini yetkilisi, tedbir talep eden şirkete geldiğini ve muhasebeci ... dan çekleri almak istediğini belirtmesi üzerine, şirket muhasebecisinin, tedbir talep eden şirketin yetkilisine ulaşamadığını, karşı taraf şirketin ısrarları üzerine,

daha önce kendisine bilgi verildiğinden bir sorun olmayacağını düşünerek, hazırlanmış olan çeklere kaşe imza atarak, karşı taraf .... Mimarlık şirketi yetkilisine teslim ettiğini, tedbir talep eden ..... Elektrik Mühendislik Mimarlık İnşaat Özel Eğitim Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye ait, lehdarı, karşı taraf .... Mimarlık Elektrömekanik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, .... ....

Şubesine ait, kaşe imzalı .... çek nolu, .... keşide tarihli 500.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli 500.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli, toplam 5 adet çek, karşı taraf şirket tarafından ciro edilerek kredi teminatı olarak kullanıldığını, edindikleri bilgiye göre .... çek nolu, ... keşide tarihli 500.000,00 TL bedelli çek, karşı taraf .....

A.Ş.'ye, .... çek nolu, .... keşide tarihli 500.000,00 TL bedelli çek, karşı taraf .... Bankası A.Ş.'ye (kredi teminatı olarak), .... çek nolu, .... keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli, üç adet çek ise karşı taraf, .... A. Ş.'ye (kredi teminatı) olarak teslim edildiğini, çeklerdeki imzanın ıslak imza olmadığını, kaşe imza olduğunu bildiği halde ....

Mimarlık .... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., çekleri kullandığını, ciro yoluyla devrettiğini, birkaç kez tedbir talep edenin, bu çeklerin iade edilmesini, sorun oluşturabileceğini söylemişse de, karşı taraf şirket yetkilisinin, keşide gününden önce ödeyip, çekleri geri alacağını, bu nedenle sorun olmayacağını bildirdiğini, aradan bir süre geçtikten sonra, karşı taraf ..... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., bağlantılı gurup şirketlerinden olan .....

İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin ödeme güçlüğüne düşmesi üzerine, borca batık hale geldiğini, işyerini kapattığını ve ortadan kaybolduğunu, bu nedenle kaşe imza ile düzenlenmiş ve çek vasfını haiz olmayan çeklerin, banka takas işlemi yoluyla tahsil edilmesi ya da karşılıksız şerhinin işlenmesi ve icra takip işlemlerine başlanması söz konusu olduğunu, tedbir talep edenin şirketin ticari itibar kaybına ve mağduriyetine neden olacağını, tedbir talep eden şirketin, bahse konu çekler nedeniyle herhangi bir borcu bulunmadığı gibi, çeklerdeki imzanın kaşe imza ile oluşturulması nedeniyle çek vasfını haiz olmadığını,

çeklerdeki imza konusunda bilirkişi incelemesi yapılması gerekecek ve çeklerdeki imzanın kaşe imza ile oluşturulmasının tespiti halinde, tedbir talep eden şirketin çekler nedeniyle sorumluluğunun bulunmayacağını, bu nedenle bu çeklere yönelik menfi tespit davası açılacağını beyanla tedbir talep eden .... Elektrik Mühendislik Mimarlık İnşaat Özel Eğitim Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye ait, lehdarı, karşı taraf .... Mimarlık Elektromekanik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.

Şti. olan, diğer karşı taraf banka ya da Factoring şirketlerine ciro yoluyla devredilen .... ....

Şubesine ait, kaşe imzalı .... çek nolu,.... keşide tarihli 500.000,00 TL bedelli, .... çek nolu.... keşide tarihli 500.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, .... keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli çekler yönünden, bankaya ibrazında ödenmemesi, karşılıksız şerhinin işlenmemesi, icra takibinin yapılmaması ve çeklere dayalı icra takibi yapılması halinde, takibin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece 20/09/2024 tarihli kararı ile; " ... talep eden vekili, daha sonra ikame edilecek olan menfi tespit davasına esas olmak üzere ihtiyati tedbir verilmesi talebinde bulunmuştur. Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK)’nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. 6325 sayılı kanunun 18/A maddesinin 16 numaralı fıkrasındaki sürelerin durmasına ilişkin düzenleme ve talebin niteliği göz önüne alınarak ihtiyati tedbir istenmesinde hukuki yararın olduğu kabul edilmiştir.

Tüm dosya kapsamına göre, talebin kabulüne" karar verilmiştir.

KARŞI TARAFIN İTİRAZLARININ ÖZETİ

Karşı taraf ..... A.Ş vekili, vekil edeni şirket ile ..... İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (Eski Ünvan ..... Mobilya İnşaat Taah. Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti.) arasında Faktoring sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasında akdedilen Faktoring Sözleşmesine istinaden huzurdaki davaya konu .... A.Ş. ....

Şubesine ait .... seri no'lu 500.000,00 TL'lık ..... keşide tarihli çekin müvekkili şirkete verildiğini, söz konusu çek yasal süresi içerisinde yetkili banka şubesine ibraz edildiğini, mahkememiz şerhi ile bankaca ödeme yapılmadığını, ancak 20/09/2024 tarihli değişik iş karar ile kendileri dinlenmeksizin ve hatalı olarak ihtiyati tedbir kararı verildiğini, yetkisiz mahkemenin ihtiyati tedbir kararı vermesi nedeniyle tedbiren müvekkili açısından ihtiyati tedbir kararının infazının durdurulması ve akabinde kararın kaldırılması gerektiğini,

mahkemece davanın tarafı olmayan üçüncü kişileri kapsayacak şekilde çekin ibrazında ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilemeyeceğini, ihtiyati hacze itirazlarının kabulü ile ihtiyati tedbirlerin kaldırılmasına, aksi kanaatte olunduğu takdirde tedbir kararının sadece davacı yönünden şeklinde tavzihine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

Karşı taraf .....

A.Ş vekili; ihtiyati tedbir talep eden şirketin ileri sürdüğü iddiaların müvekkili banka tarafından kabul edilmediğini, müvekkili bankanın söz konusu çeki iyi niyetli üçüncü kişi olarak temlik cirosu yoluyla aldığını, müvekkili şirketin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, tedbir talep edenin ileri sürdüğü iddiaların müvekkili şirkete karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle de söz konusu çek nedeniyle tedbir kararı verilecek ise bu kararın sadece keşideci şirket ile lehdar ......

Ltd.

Şti.'yi kapsar mahiyette olması gerektiğini, çekte iyi niyetli üçüncü kişi konumunda bulunan cirantaları da etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tedbir talep eden şirketin çeklerin vadesi yaklaşınca ihtiyati tedbir talep ettiğini, tedbir talep eden şirketin davranış biçimlerinin basiretli tacir ilkelerine uymadığını, bu durumda tedbir talep eden şirketin iyi niyetli olmadığını açıkça ortaya koyduğunu, çekler üzerindeki imzaların ıslak imza olduğunu, tedbir talep edenin iddialarını kabul etmediklerini, tedbir için belirlenmiş teminatın da çok düşük olduğunu,

teminat miktarı belirlenirken alacaklıların da haklarının gözetilmesi gerektiğini, alacaklıların hakları da gözetilerek teminat miktarının en az çek bedellerinin toplamı kadar olması gerektiğini, aksi taktirde alacaklıların haklarının zarar göreceğini belirterek, itirazlarının kabulü ile müvekkili banka açısından çeklere karşılıksız işlemi yapılmaması ve çeklerin icra takibine konulmamasına yönelik ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, bu talepleri kabul görmez ise teminat miktarının çek bedelleri toplamı olan 2.500.000,00 TL'ye yükseltilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ EK KARARININ ÖZETİ

Mahkemece 14/10/2024 tarihli ek karar ile; "... Tedbir isteyen şirket tarafından karşı taraf aleyhine açılması muhtemel menfi tespit davası kazanılsa dahi sonuçsuz kalmasının önlenmesi amacıyla ve gecikmesinde sakınca görülmesi nedeniyle, menfaatler dengesi de göz önünde bulundurularak, teminat karşılığında ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Ek karara karşı, karşı taraf .... A.Ş vekili ile .... A.Ş vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Karşı taraf ....

A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; yetkisiz mahkemenin ihtiyati tedbir kararı vermesi nedeniyle tedbiren müvekkili açısından ihtiyati tedbir kararının infazının durdurulması ve akabinde kararın kaldırılması gerektiğini, mahkemece davanın tarafı olmayan üçüncü kişileri kapsayacak şekilde çekin ibrazında ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğinin de açık olduğunu, davacı yanın haksız ve mesnetsiz ihtiyati tedbir talebine karşılık itirazlarının dinlenmek üzere taraflarına süre verilmediğini, taraflarına itiraz etme imkanı tanınmaksızın ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verildiğini,

davacının davasını yaklaşık olarak dahi ispatlayamadığını, tedbirin açık ve somut olarak hangi delillere dayandığının gösterilmemesi nedeniyle ihtiyati tedbirin kaldırılması yönünde karar verilmesi gerektiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

Karşı taraf ....

A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararına müvekkili banka adına itiraz edildiğini ve itirazın değerlendirilmesi duruşmasına katılma sağlandığını, ek kararda müvekkili şirketin itirazının reddine yönelik bir açıklama ve gerekçe bulunmadığını, söz konusu ek kararda sadece .....A.Ş açısından gerekçe yazıldığını, ek kararın kanuna aykırı olduğunu, müvekkili bankanın söz konusu çeki iyi niyetli üçüncü kişi olarak temlik cirosu yoluyla aldığını, müvekkili şirketin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, tedbir talep edenin ileri sürdüğü iddiaların müvekkili şirkete karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını,

bu nedenle de söz konusu çek nedeniyle tedbir kararı verilecek ise bu kararın sadece keşideci şirket ile lehdar ... Ltd.

Şti.'yi kapsar mahiyette olması gerektiğini, çekte iyi niyetli üçüncü kişi konumunda bulunan cirantaları da etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tedbir talep eden şirketin çeklerin vadesi yaklaşınca ihtiyati tedbir talep ettiğini, tedbir talep eden şirketin davranış biçimlerinin basiretli tacir ilkelerine uymadığını, bu durumda tedbir talep eden şirketin iyi niyetli olmadığını açıkça ortaya koyduğunu, çekler üzerindeki imzaların ıslak imza olduğunu, tedbir talep edenin iddialarını kabul etmediklerini, tedbir için belirlenmiş teminatın da çok düşük olduğunu,

teminat miktarı belirlenirken alacaklıların da haklarının gözetilmesi gerektiğini, alacaklıların hakları da gözetilerek teminat miktarının en az çek bedellerinin toplamı kadar olması gerektiğini, aksi taktirde alacaklıların haklarının zarar göreceğini, itirazlarının kabulünün gerektiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Talep, ihtiyati tedbire yapılan itirazın reddine ilişkin ek kararın kaldırılması istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, ek kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; karşı taraf .... A.Ş vekili ile .... A.Ş vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...