Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/465 K.2024/684

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Müvekkilinin, ... Bankası ... şubesine ait ... Çek No.lu 28.02.2023 vade tarihli ve 80.000-TL bedel ile ... (...) tarafından keşide edilen çekin lehtarı olduğu, dava konusu çekin, müvekkilinin cebindeyken kaybolduğunu, bunun üzerine müvekkiliin çekin kaybolduğunu, çekin dava sonuna kadar ödenmemesi için belirtilen banka şubesine müzekkere yazılmasını, çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

"...Davacının bildirmiş olduğu ... nolu çekin 31.03.2023 tarihinde takastan ödenmiş olduğu anlaşılmakla dava tarihi itibariyle çek iptalinden hukuki yararı bulunmamaktadır. Zira davacı çek iptal edilse de iptal kararı ile keşideciden ikinci defa ödeme isteyemez. Kaldı ki dava şartları yönünden eksiklik olmasa dahi, davacı çekin suretini sunmamış, bildirdiği keşide tarihini hatalı bildirmiş, 08.12.2024 tarihli dilekçe ile keşide tarihini ara karar üzerine değiştirmiş, ... numaralı çekte, çek bedelinin de farklı olması karşısında TTK 760 uyarınca açıklamaları inandırıcılıktan uzak olmakla yine ret kararı verilmesi gerekirdi. ..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin ödendiğini tespit ettiği çekin dava dışı çek olduğunu, taraflarınca zayi olduğu belirtilen çekin farklı bir bedel ve tarih içeren başka çek olduğunun her haliyle ortada olduğunu, çekin keşide tarihi konusunda dava dilekçesinde maddi hata yapılmuşsada bu durumun sonradan düzeltildiğini, ilk derece mahkemesince zayi olması nedeniyle iptalini talep ettikleri çek ile bankadan ödendiği bildirilen çekin farklı olduğu anlaşılmasına rağmen maddi vakanın aydınlatılması yoluna gidilmeden yazılı şekilde hatalı olarak karar verildiğini, istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, çekin zayi olması nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651 ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirildiği, iptal kararı alan hamilin hakkını senetsiz olarak ileri sürebileceği ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebileceği, iptal davası açma hakkının hamile ait olduğu yine, TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davası açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan hamil olduğu belirtilmiştir.

Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK.’nun 114. maddesinde hukuki yarar dava şartı olarak kabul edilmiştir. Hakkı ihlal edilen bir kişi davacı olarak mahkemeye başvurup hukuki korunma talep edebilir. Ancak davacının hukuki korunma talep edebilmesi için korunmaya değer bir yararının bulunması gerekir. Davacının dava hakkına sahip bulunması mahkemeden hukuki koruma isteyebilmesi için yeterli değildir.

Dava açan kişinin ayrıca dava açmakta hukuki bir yararı bulunmalıdır. Kural olarak inşai davalarda ve eda davalarında hukuki yararın bulunduğu varsayılır. Davacı bu tür davalarda hukuki yararının bulunduğunu bildirmek ve ispat etmekle yükümlü değildir.Ancak şüphe halinde hukuki yararın mevcut olup olmadığı inceleme konusu yapılır. Tespit davalarında davacının davanın açılmasında hukuki yararı bulunmalıdır.

Somut olayda, davacı taraf dava dilekçesinde ... ... Şubesine ait ... çek nolu 80.000,00 TL bedelli ... tarafından keşide edilen çekin lehtarı olduğunu ve cebinden kaybolduğunu, bu durumu fark etmesi üzerine 08/12/2023 tarihinde ...

Polis Merkezine başvurarak ifade verdiğini belirtmiş olup, ilk derece mahkemesince bu çek için bankaya yazılan müzekkereye verilen cevapta ... seri nolu 31/03/2023 tarihli 35.000,00 TL tutarlı çekin ... ibraz edilmiş olup, aynı tarihte takastan ödendiğinin belirtildiği,

ancak ilk derece mahkemesince bankadan söz konusu çekin ön ve arka yüz görüntüsü celp edilmeden davacının zayi nedeniyle iptalini talep ettiği çekin keşide tarihi ve lehtarının bankadan bildirilen çekle farklı olduğu hususu da gözetilmeyerek bu yönde bir araştırma yapılıp bu çelişki aydınlatılmadan yanılgılı ve yanlış değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş olup, davacı vekilinin istinaf talebinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...