Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/125 K.2025/113

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Başkanın görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili bankanın ... Şubesi'nden Müvekkili Bankanın ... Şubesi'ne tahsil amacıyla gönderilen 25.04.2024 ödeme tarihli 72.000,00-TL bedelli ... İnşaat Turizm Ticaret Limited Şirketi emrine yazılan, borçlusu ... firması olan senet, gerekli işlemler için Müvekkili Bankanın ... şubesine ulaştırılmak amacıyla 12.03.2024 tarihinde saat 11:30’da ...

Kargo adlı firmaya verildiğini, senet kargo firması tarafından varış adresine ulaştırılamadığını, kargo taşıma sürecinde zayi olduğunu, ... kargo firmasından senedin kargo akıbetinin sorulduğunu, net bir cevap verilmediğini, zayi olan senedin kötü niyetli kişilerce kullanımı riski karşısında öncelikle senede ilişkin ödeme yasağı tedbiri ve tahsili amacıyla kambiyo takibine konu edilmemesine ilişkin tedbir ile akabinde kıymetli evrakın zayi olduğunun tespiti ve iptalini istediğini, işbu sebeple mahkememizce teminatsız olarak ihtiyati tedbire hükmedilmesini talep etmiştir.

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Tahsil amacıyla gönderilen 25.04.2024 ödeme tarihli 72.000,00 TL bedelli ... İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti emrine yazılan borçlusu ... olan senedin henüz davacıya teslim edilmeden kargo aşamasında kaybolduğunu belirterek bono iptali istemi ile dava açmıştır. Davaya konu bononun kargoda kaybolduğu iddia olunduğuna göre, davacı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesinin göndermesi ile aynı kanunun 757. maddesi gereğince, "İradesi dışında elinden çıkan kişi" olamayacaktır. Başka bir ifade ile teslim söz konusu olmadığından, davacının yetkili hamil olmaması nedeniyle davanın aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Müvekkil Bankanın ... Şubesi'nden Müvekkil Banka ... Şubesi'ne tahsil amacıyla gönderilen 25.04.2024 ödeme tarihli 72.000,00-TL bedelli ... İnşaat Turizm Ticaret Limited Şirketi emrine yazılan, borçlusu ... firması olan senedin gerekli işlemler için Müvekkil Banka ... şubesine ulaştırılmak amacıyla 12.03.2024 tarihinde saat 11:30’da ...

Kargo adlı firmaya verildiğini, ancak söz konusu senedin, kargo firması tarafından varış adresine ulaştırılamadığını, kargo taşıma sürecinde zayi olduğunu, müvekkil Banka tarafından defalarca ...

KARGO firmasına senedin kargo akıbeti sorulduğunu ancak net bir cevap alınamadığını, bu nedenle zayi olan senedin kötü niyetli kişilerce kullanımı riski karşısında öncelikle senede ilişkin ödeme yasağı tedbiri ve tahsili amacıyla kambiyo takibine konu edilmemesine ilişkin tedbir ile akabinde kıymetli evrakın zayi olduğunun tespiti ve iptalini isteme zaruriyetinin doğduğunu, yerel mahkeme tarafından kargo aşamasında kaybolması nedeniyle müvekkil Banka'nın "iradesi dışında elinden çıkan kişi" olarak değerlendirilemeyeceğinden bahisle aktif husumet yokluğundan reddettiğini, iş bu kararın müvekkil Banka açısından kabulünün mümkün olmadığını,

müvekkil Banka'nın yetkili hamil olduğuna ilişkin senedin teslim tutanağının yerel mahkemeye sunulduğu gibi işbu dilekçe ekinde de gönderildiğini, yetkili hamil olan müvekkil Bankanın ... Şubesinden, tahsil amacıyla müvekkil Bankanın ...

Şubesine gönderilen bononun, kargo aşamasında kaybolduğunu, bu noktada müvekkil Bankanın tabikide "iradesi dışında elinden çıkan kişi" olarak değerlendirilmesini, söz konusu bononun, keşidecisi tarafından düzenlendikten sonra zilyetliğinin teslim edilerek Müvekkil Banka ...

Şubesine verilmiş olup Müvekkil Banka Şubeleri arasında tahsil aşamasında kargoda kaybolduğunu, bu nedenle kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali gerektiğini, istinaf taleplerinin kabulü ile Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 30.10.2024 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmesini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, TTK'nın 778/ı. maddesi yollaması ile bonoda uygulanması gereken 757 vd. maddelerine göre açılmış, zayi nedeni ile bono iptali davasıdır.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama aktif husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddine karar verilmiş ise de; uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenleme TTK nun 688/1 maddesi olup; "ciro bedeli tahsil içindir" vekaleten veya bedelin başkası adına kabul edileceğini belirten bir kaydı içerirse, hamil poliçeden doğan bütün haklarını kullanabilir, fakat o poliçeyi ancak tahsil cirosu ile tekrar ciro edebilir " şeklindedir.

Tahsil cirosu, senedin asıl hamil adına tahsilini sağlama amacını güden ve bu konuda verilen yetkiyi kapsayan bir ciro olup senetten doğan hakları ancak bu amaçla kullanır. Ödememe halinde senedi; tahsil halinde ise senet bedelini asıl hamile teslim etmek yükümündedir. Bu nedenle ciranta ile hamil arasındaki ilişki vekalet akdi niteliğinde olup tahsil cirosu gerektiğinde zayii nedeniyle iptal davası açma hakkı vermektedir.

Anlatılanlara göre davacı bankanın vekil hamil sıfatıyla davayı açmakta aktif husumet ehliyeti ve hukuki yararı bulunduğu ,ilk derece mahkemesince ilanların yapılmadığı, yasal sürenin beklenmediği anlaşılmakla ,davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, TTK nun 778/ı atfıyla 757-765 madde hükümleri uyarınca eksiklikler giderilerek sonucuna göre bir karar verilmek üzere, HMK 353(1)a-6 maddesi uyarınca hükmün kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

...