Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/190 K.2025/138

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; sürücü ... ın sevk ve idaresindeki .... plakalı araç ile ... ili ... ilçesi istikametinde seyir halinde iken direksiyon hakimiyetini kaybederek dağlık alana çarptığını ve ön koltukta yolcu konumunda bulunan davacıların babası ... un bu kaza sonucunda vefat ettiğini, olay tarihinde ... yaşında olan müteveffanın serbest meslek ile uğraştığını, kendi şahsi işletmesi ve mağazasının olduğunu, aylık ortalama gelirinin net 5.300,00 TL brüt, 5.700,00 TL olduğunu, müteveffanın geride 2 çocuk bıraktığını, davalı ....'ye başvuru yapıldığını ve 137.080,63 TL ödeme alındığını,

bu ödemenin zararı karşılamadığı beyanla karşılanmayan 10.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının .... kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; .... plakalı aracın davalı şirket tarafından sigortalandığını, poliçe limiti üzerindeki zararlardan davalının sorumlu olmadığını, sigortalı araç sürücüsüne yöneltilen kusurun kesin bir oran olarak belirlenmediğini, davacılara müteveffa ... un vefatı dolayısıyla 137.080,63 TL tazminat ödemesi yapıldığını, davalı şirketin sorumluluğunu yerine getirdiğini, murisin araçta yolcu olduğunu, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Artvin Asliye Ceza Mahkemesinin .... esas sayılı dosyası, aktuerya raporu, vergi dairesi cevabi yazıları, SGK yazı cevabı, tanık beyanları ile tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; dinlenen tanık beyanlarından müteveffanın ısıtma ve serinleme sistemleri kurulumu işini yaptığının belirlendiği, ancak tanıkların geliri hakkında kesin bilgiye sahip olmadıklarının görüldüğü, bu halde mahkemenin gelir durumunun değerlendirilmesine özgü olarak esas alabileceği tek delil olarak müteveffanın kaza tarihinden itibaren son 5 yıla ait vergi kayıtları olduğunun görüldüğü ve bu kayıtlara göre mali müşavir bilirkişi ile aktüerya bilirkişi tarafından düzenlenen kök ve ek raporlarından davacıların davalı ... şirketinden talep edebilecekleri bakiye tazminat alacağı kalmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigorta şirketinin müteveffanın ekonomik gelirini asgari ücret olarak dikkate aldığını ve anlaşma tutanaklarını asgari ücret üzerinden tanzim ettiğini, ancak müteveffanın aylık gelirinin asgari ücretin 3,20 katı olduğunu, dosyaya sunulan tanık beyanları, kredi kartı ekstreleri ile ve diğer belgeleri sunmaya rağmen mahkemece dikkate alınmadığını, ayrıca yerel mahkemenin müteveffanın yaptığı ticaretin konusu, mağazanın cirosu, stokları, iş ve satış olanaklarının tespiti için keşif yapmadığı gibi müteveffanın aylık gelirinin tespitine ilişkin herhangi bir işlem yapmadığını,

müteveffanın boşanmış olduğundan kazancını evlatlarına harcayacağı dikkate alınarak eşe ayrılan %25'lik yüzdenin iki çocuğa eşit olarak bölünmesi gerektiğini, kaza tarihinden sonra davalı ... şirketinin ... tarihli aktüerya raporuna göre müteveffanın aylık geliri 9.013,48 TL olduğunun tespit edildiği, mahkemece aldırılan bilirkişi raporlarında ise müteveffanın aylık geliri 3.346,11 TL tespit edildiği, iki rapor arasında açıkça çelişki mevcut olduğu, dolayısıyla yeni bir bilirkişi raporu aldırılmadan hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davalı vekili istinafa cevap vermemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle maddi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalanların aynı kanunun 53/3 maddesi gereğince maddi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacılar ... ve ... in babaları olan ... yolcu olarak bulunduğu .... plaka sayılı aracın tek taraflı karıştığı trafik kazası sonucu vefat etmiştir. Davalı ... şirketi bu aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısıdır. Davacılar babalarının bu ölümünden dolayı destekten yoksun kalma zararının tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

....günü saat ...sıralarında sürücü ...., sevk ve idaresindeki .... plaka sayılı otomobil ile .... ilçesi istikametine seyir halinde iken kaza mahalli olan .... çıkışına geldiği esnada otomobilin direksiyon hakimiyetini kaybederek yolun dışındaki dağlık alana çarpması neticesi otomobilde yolcu olarak bulunan ... un ölümüyle gerçekleşen trafik kazası meydana gelmiştir.

Davalı ... şirketi davadan önce davacı ... için 53.959,03 TL, davacı ... için 83.121,60 TL olmak üzere toplam 137.080,63 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödemiştir.

Davacılar ZMMS sigortacısının ödemiş olduğu miktarın davacıların gerçek zararını karşılamadığını ileri sürerek eldeki davayı açmışlardır.

Destekten yoksun kalma zararının hesabında desteğin gelirinin belirlenmesi tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tutmaktadır. Somut olayda mahkemece alınan bilirkişi kök raporunda destek ...'in geliri Gelir İdaresi Başkanlığınca bildirilen 2016 ve 2017 (7 aylık) gelir beyannamelerine göre asgari ücretin 2,49 katı olduğu şeklinde değerlendirme yapılarak, kâr miktarı üzerinden tazminat hesabı yapıldığı anlaşılmaktadır.

Böyle bir davada gerçek zararın belirlenmesi için, desteğin rapor tarihine kadar bilinen geliri ile rapor tarihinden sonra farazi gelirinin daha net ve ispata yarar somut delilerle ortaya konulması gerekmektedir.

Dava dilekçesinde desteğin yapı malzemeleri üzerine satış işletmesinin bulunduğu iddia edilmiş, tanıklar desteğin ısıtma ve serinletme tesisatı kurulum işi yaptığını beyan etmişlerdir. Gelir İdaresi Başkanlığından gelen vergi kayıtlarına göre müteveffa destek ölmeden önce ...mahalle ... Cd. ... Karşısı .... .... /Antalya adresinde belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda sıhhi tesisat ve ısıtma tesisatı malzemesi perakende ticareti işyerini işletmektedir.

Bu bakımdan desteğin gelirinin somut ve ispata yarar delillerle sübuta ermediği dikkate alınarak, desteğin ticari işletmesi mirasçılarına geçtiği için işletme gelirinde bir azalma olmayacağından davacıların ticari işletmeden gelirlerinden (kâr) dolayı bir zararlarının olmadığı, desteğin ticari işletmede satıştan kaynaklanan kâr değil, yaptığı işe harcayacağı bedensel emek ve mesaisinden kaynaklanan günlük kazancının, diğer bir anlatımla kendisi yerine bir başkasının çalışması halinde ona ödenecek günlük ücretin tespiti ile zarar hesabında bu miktarın esas alınmak suretiyle yapılması gereklidir.

Desteğin tüm ticari defter ve belgeleri davacı taraftan istenilip, vergi kayıtları, vergi yoklama kayıtları, işyeri ruhsatı ilgili kurumlardan getirilerek iş yeri büyüklüğü, çalıştırdığı kişi sayısı, günlük sattığı ürün vb. kıstaslara göre uzman bilirkişi marifetiyle sıhhi tesisat ve ısıtma tesisatı malzemesi parakende ticareti işletmesi işi için işletmeye dışarıdan üçüncü bir kişinin görevlendirilmesi halinde bu kişiye ödenecek ücretin olay tarihi olan 2017 yılından bu güne kadar her yıl ayrı olacak şekilde aylık gelirinin tespiti yapılarak,

tespit edilecek gelire göre tazminat bilirkişisinden davalı ... şirketi tarafından 08/11/2018 tarihinde yapılan 137.080,63 TL ödemenin, ödeme tarihindeki veri ve koşullar ile desteğin o tarihe kadar bilinen geliri itibariyle davacıların destek zararını karşılayıp karşılamadığı, karşılamıyor ise yapılan ödeme güncellenerek destek zararının ne olacağı konusunda mütalaa alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davacı vekilinin aktüerya tazminat raporuna yönelen istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, davacı vekilinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.

...